Zlín – Model Town of Modernism

Modelowe miasto w rękach producenta obuwia Bata - określane przez Le Corbusiera mianem "fenomenu" - stało się swego rodzaju miejscem pielgrzymek dla wszystkich zwolenników postępu w 1930 roku.

Pamięci Tomasa Bata, Zlín, 1938 © KGVUZ, REGIONAL GALLERY OF FINE ARTS IN ZLíN

21.02 (zamknięcie wystawy) Monachium

Wzrost małego miasta Zlín we wschodniej części Republiki Czeskiej do największego, europejskiego centrum należącego do producenta obuwia Bata, jest unikatowym zjawiskiem nie tylko gospodarczym i społecznym, ale także architektonicznym. Zlín jest "modelowym miastem modernizmu". Wiele społecznych ideałów polityków, przedsiębiorców i architektów propagowanych jako wizjonerskie po I wojnie światowej, zostało tam zrealizowanych.

Tak więc miasto określane przez Le Corbusiera mianem "fenomenu", stało się swego rodzaju miejscem pielgrzymek dla wszystkich rodzajów zwolenników postępu w 1930 roku. Na przełomie XIX i XX wieku, małe miejsce, w którym Tomáš Bata wraz z rodzeństwem założył fabrykę obuwia w 1894 roku liczyła 3000 tysiące mieszkańców, zaś w roku 1938 liczba ta wzrosła do 43000 tysiąca. Systematycznie rozwijane miejsce z czasem przerodziło się w rodzaj ogromnego laboratorium dla życia zbiorowego i pracy, ustanawiając system, w którym całemu miastu i wszystkim jego mieszkańcom przyświecał tylko jeden cel - wzrost produkcji obuwia. Własne zaplecze socjalne, takie jak żłobki, szkoły i szpitale, domy towarowe, klub sportowy czy kino spełaniało ten cel. Architektura niejako miała również przyczynić się tworzenia nowych i lepszych miejsc pracy.

Miasto zostało podzielone na strefy przypisane do obszarów pracy, życia, wolnego czasu i ruchu. Rozdzielono funkcje odpowiadające podstawowym pojęciom nowoczesnego miasta, które zostały później powielane w „Charta of Athens“. Decydujący wpływ na wygląd miasta mieli architekci (František L. Gahura i Vladimír Karfík) - niemal wszystkie budynki użyteczności publicznej były opracowywane według modułu 6,15 na 6,15 metrów, który posłużył za standaryzację pracy i życia. Począwszy od Zlín, fabryki i całe miasta Bata wznoszono w innych krajach w podobnej estetyce.

Wystawę będącą częścią pokazu w Pradze pt. „The Bat’a Phenomenon“ (National Gallery, wiosna 2009), zrestrukturyzowano w Monachium. Za pomocą modeli, planów, obiektów, fotografii i filmów przybliżono kulturalno-połeczne życie Zlín. Ekspozycję wzbogacono o koncepcje planistyczne Le Corbusiera dla Bata - do tej pory mało znane - jak rozbudowa Zlín, standardowy plan francuskich sklepów obuwniczych, francuskie miasto satelita Hellocourt i pawilon Bata na Światowej Wystawie w Paryżu w 1937. Niektóre oryginalne rysunki Fondation Le Corbusier, czy duży model pawilonu World Fair - funkcjonujący do tej pory jedynie na planie - zostaną pokazane po raz pierwszy.

---

Informacje: Architekturmuseum der TU München in der Pinakothek der Moderne http://www.architekturmuseum.de/