Architektura MuratorKrytykaArchitektura VII dnia

Architektura VII dnia

Książka jest trzecią w ciągu ostatnich 50 lat ważną pozycją, której autorzy próbują całościowo udokumentować stan polskiej architektury sakralnej w drugiej połowie XX wieku. Izabela Cichońska, Karolina Popera i Kuba Snopek podkreślają społeczną rolę procesu powstawania świątyń. W takim ujęciu projekt to często tylko zaczyn dla społecznego zaangażowania, którego impet przynosić mógł istotne architektoniczne modyfikacje. To zaangażowanie przyrównane zostało w książce do współczesnego crowdsourcingu. W takiej aktywności organizacja wzywa wszystkich zainteresowanych do dobrowolnego udziału w projekcie – recenzja Grzegorza Stiasnego.

Architektura VII dnia
Izabela Cichońska, Karolina Popera, Kuba Snopek, Architektura VII dnia, ESK Wrocław/Fundacja Bęc Zmiana 2016

Architektura VII dnia to nie tylko drukowana książka, lecz i multimedialny projekt socjologiczno-kulturowy. W 2014 roku został zgłoszony jako propozycja do konkursu na wystawę w pawilonie polskim na weneckim biennale architektury, którego hasło brzmiało Absorbing Modernity. Autorzy wyszli z nieco przewrotnego założenia, że to budowa kościołów jest najciekawszym i najbardziej charakterystycznym zjawiskiem z czasów królowania architektury modernistycznej w naszym kraju. Według ich analiz, po drugiej wojnie światowej w Polsce – państwie wówczas oficjalnie antyklerykalnym – gdzie uprzemysłowione formy budownictwa były oficjalnym nurtem architektury, powstało ponad trzy i pół tysiąca katolickich świątyń, wznoszonych często tzw. systemem gospodarczym, bez większego udziału wyspecjalizowanych przedsiębiorstw wykonawczych.

Ten fenomen miał być przedstawiony światu, lecz przepadł w konkursie kuratorskim. Projekt ożył ponownie w 2016 roku z okazji wydarzeń Europejskiej Stolicy Kultury we Wrocławiu. We współpracy z warszawską Fundacją Bęc Zmiana zorganizowano wówczas wystawę Kościół. Piękno i kicz. Architektura VII Dnia. A pod koniec 2016 roku ukazał się opasły tom oraz wystartowała interaktywna witryna internetowa (www.architektura7dnia.pl). Książka jest trzecią w ciągu ostatnich 50 lat ważną pozycją, której ekspeautorzy próbują całościowo udokumentować stan polskiej architektury sakralnej w drugiej połowie XX wieku. Wydane w 1969 roku pod redakcją Jana Zachwatowicza Kościoły w Polsce prezentowały odbudowę świątyń i współczesne modernistyczne realizacje. W albumie z 1991 roku Nowe Kościoły w Polsce Konrad Kucza-Kuczyński uchwycił postmodernistyczny przełom w formach ówczesnych budowli sakralnych. Natomiast w Architekturze VII dnia odnajdziemy nowe wątki – autorzy podkreślają społeczną rolę procesu powstawania świątyń. W takim ujęciu projekt to często tylko zaczyn dla społecznego zaangażowania, którego impet przynosić mógł istotne architektoniczne modyfikacje. To zaangażowanie przyrównane zostało w książce do współczesnego crowdsourcingu. W takiej aktywności organizacja wzywa wszystkich zainteresowanych do dobrowolnego udziału w projekcie. Daje to w efekcie korzyści obu stronom. W tym konkretnym przypadku, przy budowie świątyń, narodziły się wartości wspólnotowe, ważniejsze niż czysto architektoniczny wyraz formalny.

Książka ma ciekawą, kolażową formę. Niemal czwartą jej część zajmują rozmowy z dziesięcioma architektami, m.in. Jerzym Gurawskim, Tadeuszem Zipserem czy Stanisławem Niemczykiem. Wykresy i mapy dokumentują dynamikę sakralnych inwestycji na przestrzeni lat. Nie zabrakło też nowego materiału ilustracyjnego. Zdjęcia wykonane przy użyciu dronów pokazują bryły kościołów z zaskakujących perspektyw, „rozszyfrowując” często nieczytelne z poziomu wzroku człowieka zawiłości ich architektonicznych form. Dodatkową warstwę graficzną tworzą komiksowe rozkładówki autorstwa Izabeli Cichońskiej. Architektura VII dnia przynosi nowe, odświeżające spojrzenie na kościoły drugiej połowy XX wieku w Polsce. To udana próba odczarowania w większości postmodernistycznej spuścizny architektonicznej i wyjścia poza pojęcia piękno – kicz.

Grzegorz Stiasny

Monotowns: fotograficzna podróż przez monomiasta na peryferiach byłego ZSRR „Monotowns” to kontynuacja serii, zapoczątkowanej przez książki „Concrete Siberia” i „Eastern Blocks”. Tym razem Zupagrafika zaprasza czytelników w podróż po rosyjskich monomiastach.
Historia architektoniczno-kryminalna o termach w Vals Petera Zumthora „Uwodzenie. Historia architektoniczno-kryminalna” to komiks noir opowiadający m.in. o jednym z arcydzieł Petera Zumthora: zespole term w Vals w szwajcarskiej Gryzonii. Dzięki Centrum Architektury ceniony komiks Lucasa Harariego dostępny jest teraz po polsku.
Wszystko składane. Rower, aparat i przedmieścia: premiera książki i dyskusja z autorem Fundacja Bęc Zmiana zaprasza na premierę książki „Wszystko składane”, będącej zapisem kilkunastu wypraw fotografa Macieja Rawluka na przedmieścia Warszawy. W dyskusji z udziałem autora udział wezmą: Olga Drenda, Jakub Gondorowicz, Adam Mazur i Robert Zydel.
„Najlepsze miasto świata” w finale Nagrody Literackiej Nike Ogłoszono finalistów tegorocznej Nagrody Literackiej Nike. W finałowej siódemce jest „Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944-1949” Grzegorza Piątka. Przypominamy recenzję książki, jaka ukazała się na łamach „Architektury-murator”.
Maksimum śląskiej architektury Przewodnik był dobrą okazją, by śmielej oddzielić budownictwo od architektury. Ale książkę cechuje maksymalistyczne podejście: prezentacja aż 120 realizacji – Hanna Faryna-Paszkiewicz recenzuje książkę Anny Syski „Spodek w Zenicie. Przewodnik po architekturze lat 1945-1989 w województwie śląskim”. Tylko w wydaniu cyfrowym: fragment publikacji do pobrania.
ŚRÓD PN. Ilustrowany atlas architektury Śródmieścia Północnego Centrum Architektury zaprasza na premierę kolejnego przewodnika po Warszawie, tym razem poświęconego architekturze Śródmieścia Północnego. Najważniejsze realizacje dzielnicy zilustrowali Kamila Doniec, Maciek Drążkiewicz, Mateusz Gryzło, Maria Łomiak i Peter Łyczkowski, a tekstami opatrzyli varsavianista Michał Kempiński i historyczka sztuki Ewa Ziajkowska.