Architektura MuratorKrytykaDesigning Change. Professional Mutations in Urban Design 1980-2020

Designing Change. Professional Mutations in Urban Design 1980-2020

To zbiór wywiadów Erica Firleya z urbanistami, dwanaście ciekawych rozmów z projektantami pochodzącymi z różnych krajów. Tekstom towarzyszą ilustracje, tworzące komentarz do poruszanych wątków. Po każdym z wywiadów znajdziemy wybór projektów autorstwa rozmówcy – są tu koncepcje wstępne i dzieła  kompletne, prace zrealizowane, a czasem opracowania teoretyczne i o charakterze utopijnym. Za każdym razem mamy do czynienia z kreacją architektoniczną, trójwymiarową wizją przestrzeni – recenzja Piotra Lewickiego i Kazimierza Łataka.

Designing Change. Professional Mutations in Urban Design 1980-2020
Eric Firley, Designing Change. Professional Mutations in Urban Design 1980-2020, NAI010 Publishers 2019

W przedmowie do trzeciego wydania drugiego tomu swej fundamentalnej pracy Urbanistyka, Tadeusz Tołwiński pisze m.in.: Pragnąłbym, aby niniejsza praca oświetliła w sposób właściwy zagadnienia struktury i formy miasta, aby umożliwiła nowoczesnemu urbaniście stworzenie, na podstawie nowych warunków społecznych i gospodarczych, nowych kształtów miasta jako odwiecznego dzieła sztuki. Pisał te słowa w 1948 roku, wkrótce po zakończeniu hekatomby drugiej wojny światowej, świadom ogromu zniszczeń i wobec konstytuowania się w Polsce nowego ładu, jakże odmiennego od tego, który upadł w roku 1939. Próbujemy sobie wyobrazić jak specyficzne warunki panowały tuż po wojnie, jakie zadania stały przed urbanistami i jak oni sami definiowali swoje powołanie i misję. Jakże inne są realia siedem dekad później, sytuacja zawodowa urbanistów, oczekiwania rynku dotyczące ich działań… Niedawno ukazała się Epoka spektaklu Toma Dyckhoffa (recenzja „A-m” 3/2019).

W tej pełnej sarkazmu książce można trafić na gorzką konstatację, iż urbanista to osoba o losie nie do pozazdroszczenia, przygotowana zawodowo do wykonywania prac na ogół nikomu niepotrzebnych, ubezwłasnowolniona przez lokalne uwarunkowania społeczno- polityczne, pracująca często wbrew różnym grupom nacisku i w związku z tym – na ogół sfrustrowana. Pisze to Anglik: nasuwa się podejrzenie, że w Polsce mamy do czynienia z podobną sytuacją. Designing Change to zbiór wywiadów z urbanistami, dwanaście ciekawych rozmów z projektantami pochodzącymi z różnych krajów (Chiny, Francja, Holandia, Kanada, Niemcy, USA, Wielka Brytania, Włochy). Tekstom towarzyszą ilustracje, tworzące komentarz do poruszanych wątków. Po każdym z wywiadów znajdziemy wybór projektów autorstwa rozmówcy – są tu koncepcje wstępne i dzieła kompletne, prace zrealizowane, a czasem opracowania teoretyczne i o charakterze utopijnym. Za każdym razem mamy do czynienia z kreacją architektoniczną, trójwymiarową wizją przestrzeni. I jeśli zwykliśmy utyskiwać w Polsce na brak pośredniej skali między opracowaniami planistycznymi (studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego) a projektami budowlanymi, na których podstawie wydawane są pozwolenia na budowę i powstaje fizyczna przestrzeń – to właśnie o tej pośredniej skali zdaje się być ta książka. Projekt urbanistyczny – o nim mowa. Choć niezbyt często, także w Polsce zdarzają się projekty urbanistyczne. Świetna propozycja dla Wolnych Torów w Poznaniu (Mycielski Architecture & Urbanism), celna koncepcja zagospodarowania Łasztowni w Szczecinie (Maćków Pracownia Projektowa) – obie prace wyłonione w drodze ważnych konkursów; można by podać wiele innych przykładów. Dobre i ciekawe przestrzennie rozwiązania, noszące znamiona postulowanego przez Tołwińskiego „dzieła sztuki”, trafiają potem na ścieżkę planistyczno- -administracyjną, grzęzną w procedurach przewidzianych ustawami i rozporządzeniami, by któregoś dnia oddalić się od klarowności pierwotnej wizji albo – co gorsza – całkiem upaść, gdy po zmianie lokalnych władz zmienią się też priorytety. Designing Change to książka nie tylko dla urbanistów. Zainteresuje także architektów, urzędników, tzw. miejskich aktywistów i innych, którym kształt miasta jest nieobojętny.

Książki na wakacje 2022: architektoniczne nowości wydawnicze TOP 10 Od lat co miesiąc recenzujemy dla Was najciekawsze książki o architekturze, urbanistyce, wnętrzach i projektowaniu krajobrazu. Tym razem polecamy 10 nowości wydawniczych, w sam raz na letnie nadrabianie zaległości bądź planowanie architektonicznych podróży. Książki na wakacje 2022: TOP 10.
MUR. Ilustrowany atlas architektury Muranowa – pomóż go wydrukować! Centrum Architektury prowadzi zbiórkę na druk ósmego tomu z serii ilustrowanych atlasów warszawskiej architektury. Książkę, tym razem poświęconą dzielnicy Muranów, napisali Beata Chomątowska, Grzegorz Piątek i Katarzyna Uchowicz.
Warszawa rysuje Skopje: nowa publikacja Centrum Architektury Nakładem Centrum Architektury ukazała się książka „Warszawa rysuje Skopje” autorstwa Kingi Nettmann-Multanowskiej. Autorka, od lat niestrudzenie badająca polskie wątki na terenie Gruzji i Macedonii Północnej, odkrywa przed czytelnikiem wciąż mało znaną historię udziału architektów z Polski w odbudowie Skopje po tragicznym trzęsieniu ziemi z 1963 roku.
Lista nieobecności: Janusz Sepioł o Archiprzewodniku Roberta Koniecznego i Tomasza Malkowskiego Lista obiektów zebranych w Archiprzewodniku budzi kilka zasadniczych pytań dotyczących całych obszarów nieobecności. Właściwie nie ma tu wsi. Trudno też znaleźć jakieś realizacje urbanistyczne. Nie ma architektury przemysłowej ani obiektów inżynierskich. Państwo jako inwestor, poza sferą kultury, właściwie nie istnieje.
Alcazar: uniwersalna opowieść o patologiach przemysłu budowlanego Nakładem Centrum Architektury wyszedł kolejny komiks. „Alcazar” Simona Lamoureta to fabularyzowana opowieść o pracownikach na indyjskiej budowie, ukazująca nepotyzm, opóźnianie wypłat, przemocowe relacje i łapówkarstwo.
„Architektki” Agaty Twardoch: 19 inspirujących rozmów z wyjątkowymi architektkami „Ta książka powstała ze złości” – pisze autorka we wstępie. „Złości na to, że kobietom w świecie architektury jest trudniej, są mniej doceniane i rzadziej nagradzane. I to nie dlatego, że są niewystarczająco dobre”. Właśnie ukazały się „Architektki” Agaty Twardoch, a my jesteśmy partnerem tej publikacji.