Architektura MuratorKrytykaPlatzatlas. Stadträume in Europa, pod redakcją Sophie Wolfrum

Platzatlas. Stadträume in Europa, pod redakcją Sophie Wolfrum

Znajdziemy w książce place, które powstały organicznie, z biegiem wieków przekształcającej się struktury miejskiej. Dużo też przykładów z drugiego bieguna: interwencji władzy absolutnej, która wytyczała okręgi, kwadraty lub prostokąty wnętrz bez szukania kompromisów z istniejącą zabudową, a także przypadki złożone, precyzyjne operacje mistrzów, którzy stworzyli niepowtarzalne arcydzieła urbanistyki europejskiej – recenzja Piotra Lewickiego i Kazimierza Łataka.

Platzatlas. Stadträume in Europa, red. Sophie Wolfrum
Platzatlas. Stadträume in Europa, red. Sophie Wolfrum, Birkhäuser 2014

Po niemiecku o placach: trudno o bardziej rzeczowe podejście do zagadnienia i konsekwentne ujęcie tematu. Albumowy format i wydanie. Szara płócienna oprawa, komuś może skojarzyłaby się z przedwojennymi egzemplarzami Neuferta. Napisy: tytuł, podtytuł, nazwa wydawnictwa, imię i nazwisko autorki. Żadnych ozdób, anegdot i dykteryjek, które odwracałyby uwagę od meritum. Jednoznaczna jak plakat okładka, w niej wytłoczone litery zamalowane czarną matową farbą. Ich układ i kompozycja na tle szarego lnu przywodzą na myśl schematy zabudowy. Książka jest pełna owych szwarcplanów, jak zwykli je nazywać studenci wydziałów architektury (ci, którzy osiągnęli pewien poziom wtajemniczenia).

Znajdziemy w niej siedemdziesiąt przykładów europejskich placów, uporządkowanych w kolejności alfabetycznej według miast, w których są zlokalizowane – od Alicante do Zurychu. Katalog przypadków odmiennych, ujednoliconych spójną prezentacją, klarowną i wygodną dla tych, którym nie wystarczy pobieżna lektura, a zechcą się zagłębić w studia. Każdemu placowi poświęcono osobny rozdział, zawsze o tej samej strukturze. Znajduje się w nim krótki opis, tabelaryczne zestawienie danych: adres, czas powstania, twórcy, wymiary, najważniejsze budynki położone w sąsiedztwie, tworzywo użyte do budowy. Rysunek wprowadzający to syntetyczny schemat, fragment zabudowy w skali 1:5000, typowej dla graficznych reprezentacji morfologii miasta, by użyć naukowego określenia (na ile, rzecz jasna, uważamy architekturę za naukę...).

Dalej zbliżenie – całą sąsiednią stronę zajmuje linearna aksonometria, ustawiona pod wybranym kątem, pozwalającym najlepiej pokazać wnętrze w trzech wymiarach. A potem, w większej skali – 1:1250 – jeden lub dwa przekroje i rzut poziomy (przekrój na poziomie terenu). Na tych aksonometriach i przekrojach widać już nie tylko bryły budynków, ale także ich charakter, detal urbanistyczny i architektoniczny.

Po tekście wprowadzenia, a przed pierwszym z przykładów zamieszczono tabelaryczne podsumowanie wszystkich opisanych placów. Matryca przypisuje dany casus do jednej z pięciu epok powstania, kilkunastu przypadków morfologicznych, sześciu typologii geometrycznych, jednego z rozmiarów, rodzajów funkcji i programu, wreszcie możliwych sposobów wykorzystania. Można domyślić się, że to „poszufladkowanie” stanowiło nie lada wysiłek, biorąc pod uwagę różnorodność lokalizacji. Znajdziemy bowiem w książce place, które powstały organicznie, z biegiem wieków przekształcającej się struktury miejskiej: malownicze, czasem nieznane szerszemu gronu przypadki drobnych miasteczek północnych Włoch (Piazza Sordello w Mantui) czy Niemiec (Haidplatz w Ratyzbonie).

Dużo też przykładów z drugiego bieguna: interwencji władzy absolutnej, która wytyczała okręgi, kwadraty lub prostokąty wnętrz bez szukania kompromisów z istniejącą zabudową, jak Place Vendôme w Paryżu, Plaza Mayor w Madrycie albo Plaça Reial w Barcelonie – zapierające dech w piersiach rozmachem i niezbędną dla metropolii grandeur. A także przypadki złożone, precyzyjne operacje mistrzów, którzy stworzyli niepowtarzalne arcydzieła urbanistyki europejskiej. Choćby w Rzymie: Michał Anioł na Kapitolu czy Francesco de Sanctis na placu Hiszpańskim. Wszystkie zebrane przykłady warte są studiów i analiz (oprócz niemieckiej dostępna jest też angielska wersja). Także przy użyciu dołączonej do książki przezroczystej zakładki-linijki, z miarką w dwu skalach użytych w opublikowanych rysunkach.

Ilustrowany atlas architektury Łodzi Centrum Architektury zaprasza na premierę kolejnego przewodnika, tym razem poświęconego architekturze Łodzi. Najważniejsze realizacje miasta zilustrowali Mateusz Gryzło, Hubert Przybyszewski i Maria Łomiak, a tekstami opatrzyli Anna i Błażej Ciarkowscy, łodzianie, znawcy i miłośnicy miasta.
Gdynia obiecana: nowa książka Grzegorza Piątka Nakładem Wydawnictwa W.A.B. wkrótce ukaże się długo wyczekiwana książka Grzegorza Piątka: „Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920-1939”. Historia rozwoju Gdyni wciąga jak najlepszy kryminał, a jednocześnie napawa czytelnika optymizmem – jeżeli tak wspaniałe miasto powstawało w tak chaotycznych warunkach, to jest jeszcze nadzieja dla naszego kraju – pisze w nocie od wydawcy Agata Twardoch.
Z miasta do miasta. Historie z czterech stron świata Już 31 sierpnia nakładem wydawnictwa Dwie Siostry ukaże się książka „Z miasta do miasta. Historie z czterech stron świata” autorstwa Michała Strzałkowskiego.  To pełna informacji, ciekawostek i świetnych ilustracji Łukasza Majewskiego publikacja o wyjątkowych miastach, miasteczkach i metropoliach z całego świata.
Książki na wakacje 2022: architektoniczne nowości wydawnicze TOP 10 Od lat co miesiąc recenzujemy dla Was najciekawsze książki o architekturze, urbanistyce, wnętrzach i projektowaniu krajobrazu. Tym razem polecamy 10 nowości wydawniczych, w sam raz na letnie nadrabianie zaległości bądź planowanie architektonicznych podróży. Książki na wakacje 2022: TOP 10.
MUR. Ilustrowany atlas architektury Muranowa – pomóż go wydrukować! Centrum Architektury prowadzi zbiórkę na druk ósmego tomu z serii ilustrowanych atlasów warszawskiej architektury. Książkę, tym razem poświęconą dzielnicy Muranów, napisali Beata Chomątowska, Grzegorz Piątek i Katarzyna Uchowicz.
Warszawa rysuje Skopje: nowa publikacja Centrum Architektury Nakładem Centrum Architektury ukazała się książka „Warszawa rysuje Skopje” autorstwa Kingi Nettmann-Multanowskiej. Autorka, od lat niestrudzenie badająca polskie wątki na terenie Gruzji i Macedonii Północnej, odkrywa przed czytelnikiem wciąż mało znaną historię udziału architektów z Polski w odbudowie Skopje po tragicznym trzęsieniu ziemi z 1963 roku.