Architektura MuratorKrytykaPrzestrzeń miejska – top 5 inspirujących publikacji online

Przestrzeń miejska – top 5 inspirujących publikacji online

Podobno „nie ma czegoś takiego, jak darmowy lunch”. Jest natomiast coraz więcej darmowej wiedzy, zebranej w książkach udostępnionych bezpłatnie w wersji elektronicznej - publikacje wybiera Michał Stangel.

Rynek w Katowicach
Nowe zagospodarowanie rynku w Katowicach, projekt: Redan, 2013-2015; fot. Marcin Czechowicz

W ostatnich latach wydano w Polsce wiele książek, które przekonują do projektowania przestrzeni miejskiej zgodnie z potrzebami i oczekiwaniami ludzi. Warto zwrócić uwagę, że pojawia się też coraz więcej polskich publikacji, które przedstawiają współczesną wiedzę urbanistyczno-krajobrazowo-architektoniczną w przystępny sposób i z uwzględnieniem polskich doświadczeń i realiów. Są to efekty prac badawczych, grantów, projektów międzynarodowych i społecznych.

1. „Atlas sytuacji pieszych (2016)” Marcina Skrzypka przynosi na grunt polski, a konkretnie do Lublina, myślenie o „przestrzeni dla ludzi” w rozumieniu Jana Gehla. Powstał w ramach projektu „Miasto dla ludzi. Lubelskie standardy infrastruktury pieszej”, realizowanego w latach 2014-2016 przez fundację „tu obok”. W bardzo przystępnej formie autor przedstawia aktualny stan wiedzy na temat kształtowania przyjaznej przestrzeni. Wartością książki są lubelskie przykłady dobrych i złych rozwiązań.

2. „Przestrzeń publiczna dzielnicy w partycypacyjnym planowaniu strategicznym Quo vadis, Gdańsku? Mieszkańcy planują swoje miasto” (2015, red. Gabriela Rembarz, Justyna Martyniuk-Pęczek) przedstawia przebieg i wyniki tytułowego projektu, dotyczącego planowania rozwoju dzielnic z wykorzystaniem metod partycypacyjnych. Autorki przekładają ogólną ideę partycypacji na konkretne metody, narzędzia i procesy, mające na celu edukację, inspirację i wsparcie lokalnej społeczności. Metody te wykorzystano w Gdańsku, ale z pewnością mogą być zastosowane także w innych miastach.

Ciekawe są też zawarte w książce wypowiedzi reprezentantów różnych środowisk – projektantów i planistów, pracowników miejskich instytucji oraz aktywistów miejskich. Michał Leszczyński prezentuje twórcze nawiązania do dziedzictwa Solidarności w formach przestrzennych; Anna Golędzinowska omawia przekrojowo zmiany podejścia do wartości przestrzeni publicznej w Polsce w ciągu ostatnich 25 lat; Monika Bednarska, Tomasz Mrozek i Adam Popieralski opisują przykłady skutecznych działań i wydarzeń aktywizujących przestrzeń publiczną i lokalną społeczność, takich jak Streetwaves, Dni sąsiadów, Restaurant Day czy Miejskie Grilowanie. Oprócz doświadczeń gdańskich opisano również szwedzkie (Monika Rudeńska), warszawskie (Weronika Dettlaff) i śląskie (Łukasz Harat, Agata Twardoch).

3. Gdańska dotyczy również dwujęzyczna publikacja „Urban Transformations - Towards wiser cities and better living” (2015, red. Sławomir Ledwoń, Hanna Obracht-Prondzyńska), która przedstawia wyniki współpracy studentów ze specjalistami z całego świata w ramach Mentor and Student reseach Lab, realizowanego we współpracy z Międzynarodowym Stowarzyszeniem Planistów Miejskich i Regionalnych ISOCARP. Autorzy skoncentrowali się przede wszystkim na Trójmieście, odnosząc się jednocześnie do problemów i dobrych praktyk stosowanych w miastach zagranicą.

4. W sieci dostępna jest też wcześniejsza publikacja powstała pod egidą ISOCARP - „Przestrzeń Publiczna - Podręcznik planowania i projektowania” (2014, red. Marta Rusin, Jessika Kreps)

5. W zrozumieniu przestrzeni miejskich coraz częściej przydatne stają się dane, które wspierają decyzje projektowe (ang. evidence based design). Zainteresowanym takim działaniem przydać się może publikacja „Metody badania i odkrywania miasta oparte na danych” (2016, red. Karol Piekarski), wydana przez Katowice – Miasto Ogrodów. Książka jest podsumowaniem projektów realizowanych przez Medialab Katowice, wzbogaconych o zagraniczne przykłady innowacyjnego poznawania miasta i komunikacji przez wizualizację danych. Opisano tam specyfikę projektów opartych na danych, pracy w interdyscyplinarnym zespole oraz metody pozyskiwania, przetwarzania i wizualizacji informacji.

Przy okazji warto też wspomnieć o wcześniejszych, dostępnych online książkach na temat dobrej przestrzeni miejskiej:

Raport Przestrzeń życia Polaków (2014)

Anty-Bezradnik przestrzenny: prawo do miasta w działaniu (2013)

Wyzwania zrównoważonego rozwoju w Polsce (2010)

Jak przetworzyć Miejsce. Podręcznik kreowania udanych przestrzeni publicznych (2009)

Miasto w ruchu. Przewodnik po dobrych praktykach w organizowaniu transportu miejskiego (2008)

Cztery ściany i dach Reiniera de Graafa. Premiera książki Krakowski Instytut Architektury oraz Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki zapraszają na premierę książki Cztery ściany i dach. Złożona natura prostej profesji oraz na spotkanie z jej autorem Reinierem de Graafem, który jest jednym z partnerów w słynnym holenderskim biurze OMA.
BAZARCH* 2019 Warszawa – nowości, wystawcy, wydarzenia towarzyszące W przedostatni listopadowy weekend odbędzie się w Warszawie kolejna edycja BAZARCHU, czyli najpopularniejszych targów książek o architekturze i mieście. Tradycyjnie towarzyszyć mu będą spotkania z autorami, premiery książek oraz dyskusje i wykłady.
Laka Perspectives 2: projektowanie dla świata przyszłości Głos udzielany jest architektom, urbanistom, inżynierom takich specjalności, jak biodizajn, informatyka albo robotyka, ale taż badaczom środowiska współczesnej mobilności czy sztucznej inteligencji. O drugim tomie Laka Perspectives wydanym przez Fundację Laka pisze Grzegorz Stiasny.
Fragments of Metropolis 3: ekspresjonizm górą Książka ma charakter atlasu, ułożonego według niezbyt zrozumiałego porządku – nie jest on chronologiczny, nie rządzi nim też geografia czy typologia budowli. Na kolejnych stronach zaprezentowano budynki użyteczności publicznej i mieszkalne, czasem obiekty małej architektury. Piszą Pitor Lewicki i Kazimierz Łatak.
Bauhaus – rewolucja sto lat później My – architekci, wykształceni po drugiej wojnie światowej – wywodzimy się wszyscy z Bauhausu. W krótkim, skondensowanym okresie działalności uczelnia wydała ogromny plon w postaci grona architektów i projektantów, projektów i realizacji, przykładów rewolucyjnego wzornictwa, grafiki użytkowej, postaw twórczych i światopoglądów – recenzja Piotra Lewickiego i Kazimierza Łataka.
Listy Heleny Syrkus – spotkanie promocyjne z autorkami nowej publikacji NIAiU Najnowsza publikacja Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki zawiera wybór korespondencji Heleny Syrkus z jej bliskimi przyjaciółmi i kluczowymi przedstawicielami środowiska architektonicznego: Walterem i Ise Gropiusami, Cornelisem van Eesterenem i jego żoną Fridą Fluck czy Sigfriedem Giedionem. Spotkanie promocyjne już 21 maja.