Architektura MuratorKrytykaPrzestrzeń miejska – top 5 inspirujących publikacji online

Przestrzeń miejska – top 5 inspirujących publikacji online

Podobno „nie ma czegoś takiego, jak darmowy lunch”. Jest natomiast coraz więcej darmowej wiedzy, zebranej w książkach udostępnionych bezpłatnie w wersji elektronicznej - publikacje wybiera Michał Stangel.

Rynek w Katowicach
Nowe zagospodarowanie rynku w Katowicach, projekt: Redan, 2013-2015; fot. Marcin Czechowicz

W ostatnich latach wydano w Polsce wiele książek, które przekonują do projektowania przestrzeni miejskiej zgodnie z potrzebami i oczekiwaniami ludzi. Warto zwrócić uwagę, że pojawia się też coraz więcej polskich publikacji, które przedstawiają współczesną wiedzę urbanistyczno-krajobrazowo-architektoniczną w przystępny sposób i z uwzględnieniem polskich doświadczeń i realiów. Są to efekty prac badawczych, grantów, projektów międzynarodowych i społecznych.

1. „Atlas sytuacji pieszych (2016)” Marcina Skrzypka przynosi na grunt polski, a konkretnie do Lublina, myślenie o „przestrzeni dla ludzi” w rozumieniu Jana Gehla. Powstał w ramach projektu „Miasto dla ludzi. Lubelskie standardy infrastruktury pieszej”, realizowanego w latach 2014-2016 przez fundację „tu obok”. W bardzo przystępnej formie autor przedstawia aktualny stan wiedzy na temat kształtowania przyjaznej przestrzeni. Wartością książki są lubelskie przykłady dobrych i złych rozwiązań.

2. „Przestrzeń publiczna dzielnicy w partycypacyjnym planowaniu strategicznym Quo vadis, Gdańsku? Mieszkańcy planują swoje miasto” (2015, red. Gabriela Rembarz, Justyna Martyniuk-Pęczek) przedstawia przebieg i wyniki tytułowego projektu, dotyczącego planowania rozwoju dzielnic z wykorzystaniem metod partycypacyjnych. Autorki przekładają ogólną ideę partycypacji na konkretne metody, narzędzia i procesy, mające na celu edukację, inspirację i wsparcie lokalnej społeczności. Metody te wykorzystano w Gdańsku, ale z pewnością mogą być zastosowane także w innych miastach.

Ciekawe są też zawarte w książce wypowiedzi reprezentantów różnych środowisk – projektantów i planistów, pracowników miejskich instytucji oraz aktywistów miejskich. Michał Leszczyński prezentuje twórcze nawiązania do dziedzictwa Solidarności w formach przestrzennych; Anna Golędzinowska omawia przekrojowo zmiany podejścia do wartości przestrzeni publicznej w Polsce w ciągu ostatnich 25 lat; Monika Bednarska, Tomasz Mrozek i Adam Popieralski opisują przykłady skutecznych działań i wydarzeń aktywizujących przestrzeń publiczną i lokalną społeczność, takich jak Streetwaves, Dni sąsiadów, Restaurant Day czy Miejskie Grilowanie. Oprócz doświadczeń gdańskich opisano również szwedzkie (Monika Rudeńska), warszawskie (Weronika Dettlaff) i śląskie (Łukasz Harat, Agata Twardoch).

3. Gdańska dotyczy również dwujęzyczna publikacja „Urban Transformations - Towards wiser cities and better living” (2015, red. Sławomir Ledwoń, Hanna Obracht-Prondzyńska), która przedstawia wyniki współpracy studentów ze specjalistami z całego świata w ramach Mentor and Student reseach Lab, realizowanego we współpracy z Międzynarodowym Stowarzyszeniem Planistów Miejskich i Regionalnych ISOCARP. Autorzy skoncentrowali się przede wszystkim na Trójmieście, odnosząc się jednocześnie do problemów i dobrych praktyk stosowanych w miastach zagranicą.

4. W sieci dostępna jest też wcześniejsza publikacja powstała pod egidą ISOCARP - „Przestrzeń Publiczna - Podręcznik planowania i projektowania” (2014, red. Marta Rusin, Jessika Kreps)

5. W zrozumieniu przestrzeni miejskich coraz częściej przydatne stają się dane, które wspierają decyzje projektowe (ang. evidence based design). Zainteresowanym takim działaniem przydać się może publikacja „Metody badania i odkrywania miasta oparte na danych” (2016, red. Karol Piekarski), wydana przez Katowice – Miasto Ogrodów. Książka jest podsumowaniem projektów realizowanych przez Medialab Katowice, wzbogaconych o zagraniczne przykłady innowacyjnego poznawania miasta i komunikacji przez wizualizację danych. Opisano tam specyfikę projektów opartych na danych, pracy w interdyscyplinarnym zespole oraz metody pozyskiwania, przetwarzania i wizualizacji informacji.

Przy okazji warto też wspomnieć o wcześniejszych, dostępnych online książkach na temat dobrej przestrzeni miejskiej:

Raport Przestrzeń życia Polaków (2014)

Anty-Bezradnik przestrzenny: prawo do miasta w działaniu (2013)

Wyzwania zrównoważonego rozwoju w Polsce (2010)

Jak przetworzyć Miejsce. Podręcznik kreowania udanych przestrzeni publicznych (2009)

Miasto w ruchu. Przewodnik po dobrych praktykach w organizowaniu transportu miejskiego (2008)

Książki na wakacje 2022: architektoniczne nowości wydawnicze TOP 10 Od lat co miesiąc recenzujemy dla Was najciekawsze książki o architekturze, urbanistyce, wnętrzach i projektowaniu krajobrazu. Tym razem polecamy 10 nowości wydawniczych, w sam raz na letnie nadrabianie zaległości bądź planowanie architektonicznych podróży. Książki na wakacje 2022: TOP 10.
MUR. Ilustrowany atlas architektury Muranowa – pomóż go wydrukować! Centrum Architektury prowadzi zbiórkę na druk ósmego tomu z serii ilustrowanych atlasów warszawskiej architektury. Książkę, tym razem poświęconą dzielnicy Muranów, napisali Beata Chomątowska, Grzegorz Piątek i Katarzyna Uchowicz.
Warszawa rysuje Skopje: nowa publikacja Centrum Architektury Nakładem Centrum Architektury ukazała się książka „Warszawa rysuje Skopje” autorstwa Kingi Nettmann-Multanowskiej. Autorka, od lat niestrudzenie badająca polskie wątki na terenie Gruzji i Macedonii Północnej, odkrywa przed czytelnikiem wciąż mało znaną historię udziału architektów z Polski w odbudowie Skopje po tragicznym trzęsieniu ziemi z 1963 roku.
Lista nieobecności: Janusz Sepioł o Archiprzewodniku Roberta Koniecznego i Tomasza Malkowskiego Lista obiektów zebranych w Archiprzewodniku budzi kilka zasadniczych pytań dotyczących całych obszarów nieobecności. Właściwie nie ma tu wsi. Trudno też znaleźć jakieś realizacje urbanistyczne. Nie ma architektury przemysłowej ani obiektów inżynierskich. Państwo jako inwestor, poza sferą kultury, właściwie nie istnieje.
Alcazar: uniwersalna opowieść o patologiach przemysłu budowlanego Nakładem Centrum Architektury wyszedł kolejny komiks. „Alcazar” Simona Lamoureta to fabularyzowana opowieść o pracownikach na indyjskiej budowie, ukazująca nepotyzm, opóźnianie wypłat, przemocowe relacje i łapówkarstwo.
„Architektki” Agaty Twardoch: 19 inspirujących rozmów z wyjątkowymi architektkami „Ta książka powstała ze złości” – pisze autorka we wstępie. „Złości na to, że kobietom w świecie architektury jest trudniej, są mniej doceniane i rzadziej nagradzane. I to nie dlatego, że są niewystarczająco dobre”. Właśnie ukazały się „Architektki” Agaty Twardoch, a my jesteśmy partnerem tej publikacji.