Architektura MuratorKrytykaZawód – architekt. O etyce zawodowej i moralności architektury

Zawód – architekt. O etyce zawodowej i moralności architektury

Wartość książki Konrada Kuczy-Kuczyńskiego jest prekursorska w tym sensie, że przytacza stan świadomości środowiska zawodowego architektów na przełomie XX i XXI wieku. Co kilka stron padają tu ważne słowa, których być może nie warto wypowiadać głośno i codziennie przy pracy, jednak można zastanawiać się nad nimi przed albo po niej. Odpowiedzialność, obowiązek, pokora, wrażliwość to hasła, z którymi architekt z reguły zgadza się, ale i zmaga wciąż na nowo – recenzja Grzegorza Stiasnego.

Zawód – architekt. O etyce zawodowej i moralności architektury

W ostatnich latach dużo dyskutowano nad zmieniającym się etosem zawodu architekta. A to utratą wpływów społecznych, coraz mniejszą kontrolą nad inwestycjami opanowywanymi przez różnej proweniencji menadżerów projektów. A to pracą w uwierających kleszczach wielostronicowych kontraktów nadzorowanych drobiazgowo przez kancelarie prawne czy wyspecjalizowane działy zamówień publicznych. I co najgorsze – pauperyzacją zawodu oraz rozmyciem pojęcia architektura.

Wśród samych zainteresowanych nie ma dostatecznej jasności w żadnej z powyższych kwestii. Dla wstępnego logicznego uporządkowania materii warto sięgnąć po niewielką książkę profesora Konrada Kuczy-Kuczyńskiego zatytułowaną całkiem wprost Zawód – Architekt. O etyce zawodowej i moralności architektury. Odwołuje się w niej do własnych doświadczeń z kręgu warszawskiego wydziału architektury: przedwojennych wykładów Jana Heuricha czy książki Uczniowie cieśli Lecha Niemojewskiego – powojennego dziekana, który przeciwstawił się wprowadzaniu doktryny socrealistycznej, co przypłacił końcem kariery i przedwczesną śmiercią. Na książkę składają się autorskie refleksje dotyczące procesu powstawania architektury, powołania zawodowego, twórczości i związanych z nią niepokojów, a także stosunków architekta z klientami, współprojektantami czy kolegami po fachu. Co kilka stron padają tu ważne słowa, których być może nie warto wypowiadać głośno i codziennie przy pracy, jednak można zastanawiać się nad nimi przed albo po niej. Odpowiedzialność, obowiązek, pokora, wrażliwość to hasła, z którymi architekt z reguły zgadza się, ale i zmaga wciąż na nowo. Nieustannie spieramy się o właściwy kształt relacji klient – architekt i zasady uczciwej konkurencji w zawodzie. Zażarte dyskusje o granicach między inspiracjami a plagiatami albo o uczciwości konkursów architektonicznych można śledzić co chwilę nawet w mediach społecznościowych, gdzie wolność wypowiedzi często oznacza co najmniej wysoki poziom zagubienia uczestników w meandrach współczesnego etosu zawodowego.

Każdy twórca ma zapewne własną definicję oraz metodę budowy zawodowej pozycji. Z reguły nie wiemy, jakie stoją za nią dylematy, napięcia, niepokoje czy chwile iluminacji. Wartość książki Kuczy- Kuczyńskiego jest prekursorska w tym sensie, że przytacza stan świadomości środowiska zawodowego architektów na przełomie XX i XXI wieku. Aneksem do tekstu jest treść Kodeksu etyki zawodowej architekta uchwalonego przez Izbę Architektów w 2005 roku. Jeszcze w tym samym roku przed Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumenta wszczęte zostało postępowanie w związku z przyjęciem we wspomnianym dokumencie postanowienia zakazującego jej członkom uczestnictwa w przetargach na prace projektowe, w których jedynym kryterium oceny prac jest cena (miało to stanowić naruszenie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tzw. ustawy antymonopolowej). Samorząd zawodowy został metodami administracyjnymi zmuszony do zawieszenia kontrowersyjnego zapisu. Czy dowodzi to rzeczywiście istnienia niemoralnego otoczenia, któremu architekt – wedle słów Henryʼego van de Velde sprzed ponad stulecia – może przeciwstawić tylko dobrą i piękną architekturę?

Warszawa rysuje Skopje: nowa publikacja Centrum Architektury Nakładem Centrum Architektury ukazała się książka „Warszawa rysuje Skopje” autorstwa Kingi Nettmann-Multanowskiej. Autorka, od lat niestrudzenie badająca polskie wątki na terenie Gruzji i Macedonii Północnej, odkrywa przed czytelnikiem wciąż mało znaną historię udziału architektów z Polski w odbudowie Skopje po tragicznym trzęsieniu ziemi z 1963 roku.
Lista nieobecności: Janusz Sepioł o Archiprzewodniku Roberta Koniecznego i Tomasza Malkowskiego Lista obiektów zebranych w Archiprzewodniku budzi kilka zasadniczych pytań dotyczących całych obszarów nieobecności. Właściwie nie ma tu wsi. Trudno też znaleźć jakieś realizacje urbanistyczne. Nie ma architektury przemysłowej ani obiektów inżynierskich. Państwo jako inwestor, poza sferą kultury, właściwie nie istnieje.
Alcazar: uniwersalna opowieść o patologiach przemysłu budowlanego Nakładem Centrum Architektury wyszedł kolejny komiks. „Alcazar” Simona Lamoureta to fabularyzowana opowieść o pracownikach na indyjskiej budowie, ukazująca nepotyzm, opóźnianie wypłat, przemocowe relacje i łapówkarstwo.
„Architektki” Agaty Twardoch: 19 inspirujących rozmów z wyjątkowymi architektkami „Ta książka powstała ze złości” – pisze autorka we wstępie. „Złości na to, że kobietom w świecie architektury jest trudniej, są mniej doceniane i rzadziej nagradzane. I to nie dlatego, że są niewystarczająco dobre”. Właśnie ukazały się „Architektki” Agaty Twardoch, a my jesteśmy partnerem tej publikacji.
Archiprzewodnik po Polsce: Konieczny i Malkowski tym razem oprowadzają po polskiej architekturze współczesnej „Archiprzewodnik po Polsce” prezentuje nie tylko nowe polskie ikony, nagradzane w najważniejszych konkursach, ale też subiektywny wybór realizacji, które – zdaniem autorów – wyróżniają się innowacyjnym myśleniem o architekturze. Robert Konieczny i Tomasz Malkowski tym razem zabierają nas w podróż po polskich miastach i miasteczkach, wskazując zarówno przełomowe gmachy publiczne, jak i domy jednorodzinne czy obiekty małej architektury.
ArchiKod: nowa książka Czesława Bieleckiego Zachęta — Narodowa Galeria Sztuki i Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki zapraszają na premierę książki „ArchiKod” Czesława Bieleckiego oraz spotkanie z autorem. „Architektura-murator” jest patronem medialnym publikacji.
W aktualnym numerze Architektury