Architektura MuratorRealizacjeSala koncertowa Harpa

Sala koncertowa Harpa

Najciekawsze zagadnienie techniczne: oparta na belce obwodowej samonośna, lekko nachylona, 25-metrowa elewacja złożona z tysiąca dwunastościennych modułów o wysokości 2 metrów. W 2013 roku sala koncertowa Harpa otrzymała Nagrodnę Unii Europejskiej im. Miesa van der Rohe dla współczesnej architektury.

Sala koncertowa Harpa
Elewacja południowa złożona z tysiąca powtarzalnych dwunastościennych modułów. Fot. Nic Lehoux / Henning Larsen Architects
Sala koncertowa i centrum konferencyjne HarpaReykjavik, Islandia
AutorzyHenning Larsen Architects and Batteríiđ Architects
Architektura krajobrazuLandslag efh; Lisbeth Westergaard
KonstrukcjaArtec Consultants; Mannvit Engineers; Hnit Consulting Engineers; Efla Engineers; ArtEngineering; Ramboll
Projekt fasady:Studio Olafur Eliasson; Henning Larsen Architects
Akustyka: Artec
KonsultanciASK Architects; Almenna Consulting Engineers; Verkis Consulting Engineers; Verkhönnun Engineers; Jasper Parrott; Vladimir Ashkenazy
Generalny wykonawcaIAV
InwestorAusturnhofn TR – East Harbour Project Ltd.
Powierzchnia całkowita28000.0 m²
Projekt (data)2007
Data realizacji (koniec)2011
Koszt inwestycjiNie podano

Uzasadnienie jury: projekt Sali koncertowej i centrum konferencyjnego Harpa uchwycił mit narodu Islandii, świadomie proponując hybrydowy budynek kulturalny w trakcie wielkiej recesji. Dzięki przezroczystym niby-cegłom elewacja tworzy wciąż zmieniającą się grę kolorowych świateł, umożliwiając dialog między miastem a wnętrzem życiem obiektu. Nadając tożsamość społeczeństwu od dawna znanemu ze swoich sag, (...) budynek ten stanowi ważne przesłanie dla świata i mieszkańców Islandii.

Zespół muzyczno-konferencyjny Harpa w Reykjaviku jest pod każdym względem budynkiem emocjonującym. Już sama historia jego realizacji odzwierciedla skalę oczekiwań, jakie Islandczycy mieli wobec obiektu, który nie tylko miał stać się siedzibą narodowego centrum muzyki, ale też podkreślać lokalizację stolicy Islandii na kulturalnej mapie świata. Planowany początkowo w sąsiedztwie położonych w głębi miasta terenów sportowych, dzięki decyzji, jaką podjęto pod koniec lat dziewięćdziesiątych stanął ostatecznie w eksponowanym miejscu na nabrzeżu portowym, w bezpośrednim sąsiedztwie śródmieścia.

Sala koncertowa Harpa
Na fasadzie zastosowano szkło w kolorze żółtym, zielonym i pomarańczowym. Fot. Nic Lehoux/Henning Larsen Architects

Decyzja ta była pierwszym krokiem w realizacji strategii zagospodarowania portu na cele publiczne i stopniowego zbliżania wybrzeża z miastem. W 2004 roku rozpisano międzynarodowy konkurs architektoniczny, który – ze względu na złożoność całego przedsięwzięcia – miał formułę partnerstwa prywatno-publicznego, i w którym udział wzięły zaledwie cztery konsorcja. Rywalizację wygrało duńskie biuro zmarłego w czerwcu bieżącego roku architekta Henninga Larsena wspólnie z lokalną pracownią Batteríið Architects, studiem artysty Olafura Eliassona, firmą inżynierską Rambøll oraz bankiem inwestycyjnym Landesbanki.

W oczach miejscowych komentatorów nowoczesna architektura zwycięskiego projektu była przejawem kapitalistycznego rozpasania, natomiast żałowano odrzucenia propozycji francuskiego architekta Jeana Nouvella (laureata drugiej nagrody), przewidującej budowę obiektu w kształcie wzgórza, formalnie nawiązującego do pobliskiego wzniesienia Arnarhóll. Wodą na młyn dla krytyków był upokarzający dla Islandii kryzys finansowy, którego sprawcami w skali lokalnej byli m.in. właściciele Landesbanki – wtedy nazywani już nie bankierami, lecz banksterami. W obliczu zagrożenia przerwaniem na nieokreślony czas rozpoczętej budowy, magistrat Reykjaviku i rząd Islandii podjęły w 2008 roku decyzję o dokończeniu Harpy na własny koszt, bez udziału partnera prywatnego. Jednocześnie w 2009 roku rozpisano urbanistyczny konkurs na zagospodarowanie 80-hektarowego fragmentu miasta, w którym centrum muzyczne w otoczeniu funkcji kultury, handlu i usług stanowi jeden z kluczowych elementów funkcjonalnych i kompozycyjnych (zwyciężyło biuro Graeme Massie Architects).

Sala koncertowa Harpa
Budynek składa się z trzech audytoriów otoczonych ogólnodostępną przestrzenią foyer. Strefa wejścia głównego oraz foyer zwrócone są w kierunku miasta. Fot. Nic Lehoux/Henning Larsen Architects

Architektura Harpy jest zapisem różnorodnych inspiracji zjawiskami ze świata przyrody. Masywna, dynamiczna i nieregularna bryła budynku, połyskliwa i wielobarwna, przestrzenna elewacja, szerokie otwarcia widokowe i kontrastowe zestawienia materiałów odzwierciedlają wyjątkową lokalizację na styku zupełnie odmiennych żywiołów: oceanu, wulkanicznej wyspy i przestrzeni zwartego, kameralnego miasta.

Pod względem funkcjonalnym obiekt składa się z trzech audytoriów otoczonych ogólnodostępną przestrzenią foyer. Strefa wejścia głównego na parterze oraz foyer, z których wchodzi się do poszczególnych audytoriów, są zwrócone w kierunku miasta, dzięki czemu każda aktywność w środku jest widoczna z przestrzeni publicznej, a budynek staje się elementem miejskiej scenografii. Widziana od strony morza, wysoka na 25 metrów elewacja wydaje się zacierać granice wielkiej bryły i stapiać z powierzchnią wody. Złożona jest z tysiąca powtarzalnych dwunastościennych modułów o wysokości 2 metrów, które przypominają głazy bazaltu.

Sala koncertowa Harpa
Szklane elewacje powoduja, zewnetrze budynku jest widoczne zzewnatrz, dzieki czemu obiekt staje sie elementem miejskiej scenografii. Fot. Nic Lehoux/Henning Larsen Architects

Ta samonośna, lekko nachylona ściana jest oparta na belce obwodowej umieszczonej na wysokości stropu nad parterem – nie schodzi do poziomu terenu, co sprawia że wygląda jakby była nałożona od góry na budynek. Ze względu na skomplikowaną geometrię, węzły spotykających się w narożnikach fragmentów elewacji były projektowane i wykonywane ręcznie. Autor jej projektu – islandzko-duński artysta Olafur Eliasson – zajmuje się w swojej sztuce głównie problemami percepcji, w szczególności percepcji barw. Zastosowane na fasadach Harpy motywy konstrukcyjne i kolorystyczne Eliasson wykorzystywał już do budowy swoich instalacji dla fundacji NMAC (2002) czy w pawilonie Colour Activity House zaprojektowanym dla muzeum sztuki nowoczesnej w Kanazawie (2010).

Elewacja Harpy jest więc zarówno instalacją artystyczną, jak i integralną częścią dużego budynku użyteczności publicznej. Pomiędzy ścianą zewnętrzną a kompozytowymi, żelbetowo-stalowymi ścianami audytoriów, na całej wysokości obiektu rozciąga się wolna przestrzeń wypełniona migotliwym światłem przefiltrowanym przez barwione szklane elementy. Przestrzeń ta służy ogólnej komunikacji wewnętrznej, odbywającej się po rampach, schodach i balkonach, których wysięg dochodzi do 8 metrów. W środku dominuje ciemny kolor barwionego w masie betonu, bazaltowych bloków posadzki parteru oraz elementy drewniane – lite drewno jesionowe, barwiona sklejka brzozowa, laminowane płyty MDF.

Choć obiekt ciągle budzi emocje, jest z pewnością dowodem na determinację władz publicznych w budowaniu wizerunku miasta i państwa promujących szeroko pojętą kulturę. Poza kwestiami stricte technicznymi, jednym z argumentów jury, uzasadniającym przyznanie autorom Harpy tegorocznej nagrody, była zachęta dla Islandii i uznanie dla wsparcia udzielonego w trudnej sytuacji projektowi kulturalnemu. Być może w podejmowaniu decyzji pomagała sędziom nazwa budynku – w staronorweskim kalendarzu harpa oznacza bowiem pierwszy miesiąc wiosny, zapowiedź lepszych czasów.

EU Mies van der Rohe Award 2019 Jury EU Mies van der Rohe Award po raz drugi doceniło projekt rewitalizacji wielkiej płyty. W tegorocznej edycji nagrodę otrzymała modernizacja trzech bloków socjalnych w dzielnicy Grand Parc w Bordeaux, w poprzedniej, z 2017 roku, transformacja bloku Kleiburg w Amsterdamie.
EU Mies Award 2019 – nagroda dla młodych architektów. Emerging Architect Prize 2019 W tegorocznej edycji konkursu EU Mies van der Rohe Award specjalną nagrodę dla najlepiej zapowiadających się młodych architektów otrzymała francuska pracownia BAST za realizację przyszkolnej stołówki w miejscowości Montbrun-Bocage.
EU Mies Award 2019 dla modernizacji bloków w Bordeaux Jury UE Mies van der Rohe Award po raz kolejny doceniło projekt rewitalizacji wielkiej płyty! Tegoroczną nagrodę otrzymała modernizacja trzech bloków socjalnych w dzielnicy Grand Parc w Bordeaux – wspólny projekt pracowni Lacaton & Vassal Architectes, Frédéric Druot Architecture i Christophe Hutin Architecture.
Plac Skanderbega w Tiranie Za sprawą modernizacji przeprowadzonej według projektu belgijskiej pracowni 51N4E plac Skanderbega w Tiranie jest dziś największą przestrzenią na Bałkanach przeznaczoną wyłącznie dla pieszych. Dzięki Grand Prix w konkursie European Prize for Urban Public Space 2018 i znalezieniu się w finale UE Mies Award 2019 ma także szansę stać się najbardziej znaną albańską realizacją ostatnich lat.
Sala kongresowa w Plasencii Budowa obiektu zajęła 12 lat. Usytuowany na granicy miasta i górzystego krajobrazu malowniczej Estremadury z zewnątrz przypomina świetlisty meteoryt, w środku – prom kosmiczny zaaranżowany przez twórców Archigramu.
Terrassenhaus Berlin Zgodnie z intencją inwestorek, które oczekiwały obiektu wielofunkcyjnego, łatwo poddającego się ewentualnym modyfikacjom, architekci dążyli do wykreowania nowej typologii zabudowy, łącząc cechy miejskiej willi z tarasem, ścianki wspinaczkowej i zigguratu.