Architektura MuratorWydarzeniaTrasa M-Z i muzeum na wodzie

Trasa M-Z i muzeum na wodzie

W 1971 roku powstał wizjonerski projekt połączenia Muzeum Narodowego w Warszawie z Zalewem Zegrzyńskim za pomocą tzw. Trasy M-Z, wzdłuż której zamierzano prezentować prace współczesnych artystów. Na jej krańcu planowano zaś wzniesienie filii muzeum. Sztuka miała opuścić zamknięty gmach i stać się częścią życia. Zorganizowana po 40 latach wystawa w Muzeum Narodowym w Warszawie pokazała, że lata 70-te w polskiej architekturze, to nie tylko osiedla z wielkiej płyty, lecz także bezkompromisowe wizje, które powstawały równolegle do projektów rysowanych przez takie grupy jak choćby Archizoom czy Superstudio.

Trasa Muzeum - Zalew Zegrzyński. Estrada sztuki nowoczesnej
Roman i Eugeniusz Nygowie, propozycje zagospodarowania Trasy Muzeum – Zalew Zegrzyński, 1971; kolaż, fotografia, druk, tusz, flamaster, papier na sklejce, 50 × 110 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie

Przedsięwzięcie zostało zainicjowane 1971 roku przez Mariana Bogusza i Jerzego Olkiewicza. Celem było wytyczenie tzw. Trasy M-Z prowadzącej spod siedziby Muzeum Narodowego przy Al. Jerozolimskich aż do Zalewu Zegrzyńskiego, gdzie powstać miała filia instytucji. W ramach projektu zamierzano również przebudować wejście główne do MNW oraz rozbudować muzeum od strony skarpy wiślanej. Zagospodarowanie trasy o długości 28 km powierzono artystom, a ich propozycje zaprezentowano na wystawie zorganizowanej w 1971 roku w Holu Głównym Muzeum Narodowego. Po ponad 40 latach muzeum postanowiło przypomnieć te śmiałe wizje, w ramach których sztuka miała opuścić zamknięty gmach i stać się częścią przestrzeni publicznej.

Oprócz materiałów archiwalnych - tekstów, zdjęć i filmu - na ekspozycji znalazły się rzeźby, projekty prac oraz plansze przestawiające zagospodarowanie Trasy M-Z. Zaprezentowano również koncepcje nowej siedziby MNW nad Zalewem Zegrzyńskim, niektóre z nich w rozszerzonej rzeczywistości - po umieszczeniu tabletu w odpowiednim miejscu, oczom widzów ukazywały się trójwymiarowe wizualizacje muzeum.

Trasa Muzeum - Zalew Zegrzyński. Estrada sztuki nowoczesnej
Widok ekspozycji, fot. Katarzyna Hryciów

Większość z tych wizji to pomysły śmiałe i bezkompromisowe, w większości utopijne. Młodzi architekci i artyści wyobrażali sobie muzeum jako pomost, składający się z trójkątnych platform i posadowionych na nich kul, które poruszałyby się pod wpływem działania wiatru (jedna z trzech koncepcji zaproponowanych przez zespół w składzie Hubert Koleśnik, Włodzimierz Karczmarzyk, Jerzy Łoziński, Krzysztof Moldzyński, Janusz Stępkowski, Igor Sawośko). Inna koncepcja przewidywała budowę lekkiej konstrukcji nadwieszonej nad zalewem, podtrzymującej trzy formy ekspozycyjne o średnicy 16, 12 i 9 metrów, wykonane z metaplexu i aluminium (Teresa Brzóskiewicz, Janusz Laudański, Tadeusz Wencel). Nieco bliższe rzeczywistym możliwościom były projekty Jerzego Olkiewicza, który zaproponował wzniesienie zespołu lekkich pawilonów na planie prostokąta lub kwadratu, wspartych na żelbetowych palach wbitych w dno zalewu, oraz Romana i Eugeniusza Nygów, którzy umieścili funkcje muzealne w pawilonach położonych na okręgu wokół pawilonu centralnego.

Jak pisze Magdalena Nowak w katalogu wystawy propozycja wzniesienia muzeum nad Zalewem Zegrzyńskim była jedynie „architekturą na papierze”, nikt się nie łudził, że filia zostanie zrealizowana. (...) chociaż to architekci konsultowali prace (np. prof. Jerzy Hryniewiecki), w projekcie uczestniczyli głównie studenci bądź absolwenci wydziałów artystycznych Akademii Sztuk Pięknych, a nie inżynierowie z Politechniki Warszawskiej. (...) Większość projektów, choć nieobojętnych wobec krajobrazu i funkcji obiektów, ignorowała założenia konstrukcyjne i prezentowała raczej zbiór idei oraz wizji nowych budynków.

Trasa Muzeum - Zalew Zegrzyński. Estrada sztuki nowoczesnej
Teresa Brzóskiewicz, Janusz Laudański, Tadeusz Wencel, projekt filii Muzeum Narodowego na Zalewie Zegrzyńskim, 1971; kolaż, fotografia, druk, gwasz, papier na sklejce, 50 × 110 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie

Przedsięwzięcie nie było jednak pozbawione walorów praktycznych - na początku lat 70-tych coraz bardziej palącym problemem stawała się bowiem ograniczona przestrzeń, jaką dysponowało muzeum. Obecny wicedyrektor MNW Piotr Rypson, we wstępie do katalogu podkreśla, że plany rozbudowy budynku w Alejach Jerozolimskich, na którego mankamenty dyrektor Lorentz wskazywał jeszcze przed wojną, powstawały regularnie od lat czterdziestych ubiegłego wieku. Bezsilność dyrekcji w tej kwestii wynikała z braku decyzji władz państwowych i miejskich, bez których życzliwego udziału inwestycja nie była (i nadal nie jest) możliwa. (...) Inicjatywa Bogusza i Olkiewicza była więc o tyle bliska, że pozwalała na podjęcie i nagłośnienie tych kwestii.

Architektura wystawy oddawała postrzeganie dzieł sztuki w ruchu - promenada z rzędem rzeźb biegnących po środku, podkreślała przestrzenno-czasowy rytm zapoznawania się z pracami, jakiego doświadczać mieli mieszkańcy zmierzający w kierunku Zalewu Zegrzyńskiego. Wystawę uzupełniała tymczasowa instalacja Katarzyny Przezwańskiej w niecce fontanny na dziedzińcu muzeum, wykonana z imitującej wodę żywicy w intensywnym turkusowym kolorze - symboliczne nawiązanie do nigdy niezrealizowanych koncepcji przebudowy wejścia do gmachu MNW.

Trasa Muzeum - Zalew Zegrzyński. Estrada sztuki nowoczesnej
Muzeum Narodowe w Warszawie
3 września - 18 października 2015
Kuratorzy: Magdalena Nowak, Łukasz Strzelczyk

Dziwny ogród w Muzeum Narodowym w Warszawie W holu stołecznego Muzeum Narodowego na dwa dni zagości dziwny ogród. Na oczach widzów stworzą go młodzi artyści skupieni wokół Koła Naukowego SOKi warszawskiej ASP.
Galeria Sztuki Dawnej w Muzeum Narodowym w Warszawie Przestrzeń podzielona jest na trzy części. Każda z nich reprezentuje jedną z trzech kultur: dworską, religijną i miejską. Na nowo wyeksponowano kolekcje europejskiego i staropolskiego rzemiosła oraz malarstwa i rzeźby – pisze Dominika Olszyna.
Muzeum Narodowe w Warszawie – marzenia i rzeczywistość Marzyliśmy, żeby od strony ul. Książęcej wybudować nowy gmach Muzeum Narodowego. Planowaliśmy, że pomieści cały dział edukacji, łącznie z dużą salą odczytową, salami warsztatowymi, wydzieloną częścią dla dzieci i salami na wystawy czasowe – o współczesnych zadaniach muzeum i o tym, jak zmieniają się dziś oczekiwania publiczności z Agnieszką Morawińską, dyrektor instytucji, rozmawia Tomasz Żylski.
Muzeum Narodowe – historia gmachu. Wystawa Wystawa Marzenie i rzeczywistość. Gmach Muzeum Narodowego w Warszawie poświęcona jest historii planowania i budowy siedziby najważniejszego, najbardziej monumentalnego warszawskiego muzeum, które oddano do użytku w 1938 roku.
VIII Aukcja Charytatywna „ziarno Sztuki – ogród Nadziei” 23 października w Muzeum Narodowym w Warszawie  odbędzie się aukcja charytatywna dzieł sztuki, zorganizowana pod hasłem „ziarno Sztuki – ogród Nadziei”
Nowe barwy. Rearanżacja wnętrz Muzeum Narodowego w Warszawie 18 maja, podczas inauguracji Jubileuszu 150-lecia MNW zaprezentowane zostaną zaaranżowane na nowo wnętrza Muzeum: Galeria Sztuki XIX Wieku, Galeria Dawnego Malarstwa Europejskiego oraz Galeria Dawnego Portretu Staropolskiego i Europejskiego