ŻYCIE W ARCHITEKTURZE
 
Ośrodek Edukacyjno-Muzealny "Świętokrzyski Sztetl"
Skwerek w Korczewie Ośrodek Radioterapii w Kaliszu

Ośrodek Edukacyjno-Muzealny "Świętokrzyski Sztetl"
Adres: ul. Wspólna 13, 26-020 Chmielnik
Autor: Nizio Design International / Mirosław Nizio
Inwestor: Gmina Chmielnik
Powierzchnia użytkowa: 605 m²
Projekt: 2008 – 2013
Realizacja: 2013
Finalista konkursu ŻYCIE W ARCHITEKTURZE
Opis autorski:

„Świętokrzyski Sztetl” to miejsce unikatowe – dawna synagoga została przekształcona w multimedialne centrum muzealno-edukacyjne, gdzie zwiedzający mogą odbyć swoistą podróż w czasie do dawnego żydowskiego miasteczka. Historia samego miejsca, niezwykle ważnej dla całej Kielecczyzny kultury żydowskiej, a także złożonych stosunków polsko-żydowskich została opowiedziana przy użyciu prostych form architektonicznych i efektownych elementów multimedialnej ekspozycji. Wystawa bardzo silnie oddziałuje na zmysły zwiedzających i pobudza wyobraźnię również dzięki zastosowaniu nowoczesnych rozwiązań technologicznych. „Świętokrzyski Sztetl” stał się multimedialnym centrum pamięci, w którym widzowie mogą odbyć wirtualną wędrówkę po żydowskim sztetlu, korzystając z intuicyjnych ekranów dotykowych i multimedialnych map okolicy. Atmosferę gwarnego targu czy żydowskiej szkoły budują również odpowiednio zaaranżowane i wyselekcjonowane dźwięki płynące z głośników zamontowanych w przestrzeni ekspozycji. „Świętokrzyski Sztetl” mieści się w dawnej synagodze poddanej rewitalizacji. Opracowany projekt nie zakładał ingerencji w strukturę murów oraz odtwarzania pierwotnego wyglądu ścian, które w całości były pokryte freskami. Dzięki zastosowaniu jasnego koloru ścian przestrzeń nabrała innego charakteru, który został podporządkowany wystawienniczej funkcji zrewitalizowanego obiektu. Istotnym elementem projektu jest monumentalny, czarny, stalowy sześcian, symbolizujący dom otwarty na cztery strony świata. Jego wnętrze tworzy kolejną przestrzeń wystawienniczą, w której prezentowana jest stała ekspozycja judaiców. Kontrastujące kolory i kształty w metaforyczny sposób odnoszą się do relacji pomiędzy dwoma narodami – polskim i żydowskim – zamieszkującymi jedno miasto. Centrum ekspozycji „Świętokrzyskiego Sztetla” stanowi szklana bima wzorowana na XVIII-wiecznym oryginale. Bima jest najważniejszym miejscem w synagodze. Najczęściej przyjmuje ona formę baldachimu, a podczas nabożeństw to właśnie z niej kapłan odczytuje Torę. Chmielnicka bima jest unikatem na skalę światową – wszystkie jej elementy, w tym także stół do czytania Pięcioksięgu, zostały wykonane z wielkoformatowego szkła. Połączenia pomiędzy taflami wykonano za pomocą niewidocznych dla oka klejów i podkonstrukcji pleksiglasowej, a całość utwardzono promieniami ultrafioletowymi. „Świętokrzyski Sztetl” przywołuje pamięć o dawnej Polsce, w której funkcjonowało kilkadziesiąt sztetli, czyli małych miasteczek żydowskich. Ideą i celem przyświecającym powstaniu ośrodka jest podtrzymanie tradycji wynikającej ze współistnieniu w tym mieście kultury żydowskiej i polskiej. „Świętokrzyski Sztetl” poprzez swoją nowoczesną formę ekspozycyjną i liczne nawiązania symboliczne, staje się dopełnieniem narracji historii Żydów z Kielecczyzny.

Ośrodek Radioterapii w Kaliszu Skwerek w Korczewie Lista zgłoszeń