Spis treści
- Mózg lotniska w polskim wydaniu. Na podium Katowice i Kraków
- Szklane głowice, tytanowe łuski i krasula. Oto architektoniczna różnorodność polskich portów
- Pierwsza zdalna wieża kontroli lotów w Polsce
- Światowy rekord wysokości dzierży saudyjski gigant w Dżuddzie
- Najbardziej designerskie wieże kontroli lotów na świecie
Mózg lotniska w polskim wydaniu. Na podium Katowice i Kraków
W Polsce działa 15 cywilnych organów kontroli lotniska, zarządzanych przez Polską Agencję Żeglugi Powietrznej - na Lotnisku Chopina w Warszawie oraz w 14 portach regionalnych. Pod względem wysokości i nowoczesności wieży kontroli lotów na pierwsze miejsce wysuwa się Międzynarodowy Port Lotniczy Katowice w Pyrzowicach.
Oddana tu do użytku operacyjnego pod koniec 2019 roku nowa wieża w Pyrzowicach mierzy 46 metrów wysokości. Pasażerowie często żartobliwie nazywają tę wieżę „termosem”, bo nowoczesna konstrukcja, faktycznie z daleka trochę przypomina nieco taki przedmiot. Została wybudowana przez Budimex (projekt budowlany – Budoprojekt) w reakcji na dynamiczną rozbudowę płyty postojowej i nowej drogi startowej. Obiekt wyróżnia się bryłą przypominającą odwrócony stożek, pokrytą aluminiowymi panelami kompozytowymi. Konstrukcję wsparto na stropach wspornikowych na sprężanych belkach, zaczynających się powyżej 31. metra.
Sercem wieży jest sala operacyjna zawieszona na wysokości 41 metrów nad terenem. To najnowocześniejsze i najwyżej położone stanowisko kontrolerów w Polsce. Zastąpiła ona 23-metrową wieżę z 1999 roku oraz wojskową konstrukcję z 1978 roku.
Co ciekawe losy starej, niższej wieży kontroli lotów na pyrzowickim lotnisku wciąż jeszcze się ważą. Wszystko zależy od tego jak ostatecznie będzie wyglądał projekt nowego terminala pasażerskiego. Może się okazać, że konieczne będzie jej wyburzenie, co jest także brane pod uwagę, ale może być też tak, że obiekt pozostanie wciąż w użytku. Obecnie pracuje tam służba dyżurna lotniska.
- Umowę z wybranym podczas dialogu konkurencyjnego wykonawcą projektu zamierzamy podpisać na przełomie tego i przyszłego roku - powiedział nam Piotr Adamczyk, rzecznik prasowy Katowice Airport w Pyrzowicach.
O miano lidera, jeśli chodzi o wysokość wieży kontroli lotów, przez lata rywalizował Port Lotniczy Kraków-Balice. Uruchomiona w 2018 roku krakowska wieża o wysokości 45,21 m (z salą operacyjną na poziomie 38,68 m) to jedna z najlepiej udokumentowanych architektonicznie inwestycji lotniskowych.
Kosztujący 50 mln zł obiekt zaprojektowało konsorcjum PROCHEM SA i Grupa 68 Architekci (pod kierunkiem architektonicznym mgr inż. arch. Małgorzaty Kraszewskiej i mgr inż. arch. Dariasza Sykty), a generalnym wykonawcą był PORR SA. Smukły gmach oferuje doskonały wgląd w pole manewrowe.
Czytaj też: Wieża za 15 mln zł i parking na 5 tysięcy aut. Polskie pracownie projektują budynki wspierające lotnisko
Szklane głowice, tytanowe łuski i krasula. Oto architektoniczna różnorodność polskich portów
Polska architektura lotniskowa to nie tylko wyścig na metry, ale też poszukiwania oryginalnej formy. Wśród portów regionalnych wyróżnia się Poznań-Ławica. Tamtejsza, licząca niecałe 34-metry, wieża (zbudowana przez firmę Skanska według projektu PROCHEM) powstała z przenikających się, rozszerzających ku górze eliptycznych brył.
Z kolei w Rzeszowie-Jasionce wzniesiono 33-metrową wieżę z elewacją z blachy tytanowo-cynkowej ukształtowanej w spiczaste łuski.
Niezwykły akcent posiada Łódź-Lublinek. Projekt biura SDA - Szcześniak Denier Architekci (Marek Szcześniak, Maciej Zawadzki, Ewelina Moszczyńska, Krzysztof Puta) wyróżnia się zawieszoną w powietrzu, silnie przeszkloną i wyciągniętą ku przodowi głowicą na wysokości 31,5 metra.
Najnowszą tradycyjną wieżą w kraju jest uruchomiony w 2023 roku 30-metrowy obiekt w Warszawie-Radomiu, zaprojektowany przez PIG Architekci i wybudowany przez firmę ANNA-BUD.
Ciekawostką historyczną są Szymany (Olsztyn-Mazury). Nim w drugiej połowie lat 70. XX wieku wzniesiono tam stacjonarną wieżę, funkcję stanowiska kontroli pełnił... zadaptowany samochód ciężarowy STAR 66, nazywany „krasulą”. Z kolei Lublin-Świdnik korzystał z wieży kontenerowej, zastępowanej obecnie 26-metrowym budynkiem od konsorcjum Symetrium i Eteneum.
Pierwsza zdalna wieża kontroli lotów w Polsce
Polskie lotnictwo wkracza też w erę cyfrowej awangardy, bo Warszawa-Modlin stawia na system Remote Tower firmy Saab, w którym kamery na 40-metrowym maszcie przekazują obraz do centrum w Warszawie, bez budowy tradycyjnej wieży. To będzie zdalna wieża kontroli lotów - pierwsza taka w Polsce.
Tymczasem na Lotnisku Chopina w Warszawie DORACO realizuje nową koło 50-metrową wieżę za 77,6 mln zł brutto.
Światowy rekord wysokości dzierży saudyjski gigant w Dżuddzie
Patrząc na światowe metropolie, skala architektury lotniskowej przybiera gigantyczne rozmiary. Oficjalnym rekordzistą zapisanym w Księdze Rekordów Guinnessa pozostaje Tower West na lotnisku Kuala Lumpur w Malezji. Tamtejsza wieża liczy bowiem 133,8 m wysokości.
Jednak obecnie najwyższą potwierdzoną konstrukcją świata jest inny obiekt - wieża kontroli lotów w Dżuddzie (Arabia Saudyjska). Zbudowany przez Saudi Binladin Group według projektu francuskiego biura ADPi przy współpracy Arup i VP & Green, miedziano-brązowy wieżowiec wznosi się na 136 metrów (z anteną osiąga 145 m). Aby smukły, żelbetowy trzon sprostał wiatrom, zastosowano specjalne tłumiki drgań masy.
Trzecie miejsce w światowym rankingu najwyższych wież kontroli lotów zajmuje wieża w Bangkoku (132,2 m).
Zobacz też: 54 miliony złotych na podziemną magistralę. Powstanie zaplecze dla wielkiego lotniska
Najbardziej designerskie wieże kontroli lotów na świecie
Niekwestionowanym faworytem architektów pod względem designu jest wieża na lotnisku w Stambule, nagrodzona International Architecture Award. Zaprojektowana przez włoskie studio Pininfarina (znane z projektowania dla Ferrari i Alfa Romeo) i firmę AECOM, 90-metrowa wieża przypomina rozwiany wiatrem pąk tulipana, symbol kultury tureckiej. Aerodynamiczna sylwetka przenosi język motoryzacji na architekturę wysokościową.
Spektakularny jest też 109-metrowy obiekt w Wiedniu projektu Zechner & Zechner, owinięty w 3300 m² półprzezroczystej membrany PTFE służącej za ekran projekcyjny, z głowicą obróconą o 45 stopni.
W Abu Zabi biuro ADPi stworzyło 109-metrową wieżę w kształcie żagla arabskiej łodzi dhow.
W Edynburgu z kolei pracownia 3DReid stworzyła 57-metrową strukturę o bryle podwójnej helisy. Na lotnisku Sztokholm-Arlanda architektoniczna wizja Gerta Wingårdha (83 m) powiązała dwie głowice z krukami Odyna (Hugin i Munin), a na fasadzie umieszczono cytaty z Saint-Exupéry'ego.
W San Francisco biuro Fentress Architects i HNTB wzniosło 67,4-metrową wieżę w kształcie skręconej pochodni z certyfikatem LEED Gold.
