Ceglane łuki wprost z fabryki. Architektoniczny detal tej londyńskiej mieszkaniówki to efekt prefabrykacji

W londyńskim King’s Cross stanął budynek, którego charakter wyznaczają czerwono-pomarańczowa cegła i łuki o zmiennych proporcjach. To Cadence – projekt Alison Brooks Architects – mieszczący 163 mieszkania oraz przestrzenie usługowe i wspólne. Za wyrazistą formą kryje się prefabrykacja: według autorów poza placem budowy powstało 85 proc. komponentów.

Łuki, dziedziniec i mieszkania

Architektonicznym punktem odniesienia nowego budynku są pobliskie dworce King’s Cross i St Pancras. Kolor cegły przywołuje zwłaszcza ten drugi, a arkady mają być nową interpretacją historycznych motywów. Poszczególne łuki różnią się szerokością, wysokością i proporcjami; ich rytm tłumaczy nazwę Cadence. Skupione przy podstawie, wokół dziedzińca oraz na najwyższych poziomach, spinają kompozycję i nadają odmienny charakter kolejnym fragmentom budynku. Na górze obramowują osłonięte tarasy.

Motyw łuku organizuje także drogę od ulicy do wnętrza. Wysoki hol ze sklepieniami prowadzi ku dziedzińcowi otoczonemu kolumnadą. W jego centrum znajduje się płytkie lustro wody, które odbija elewacje i światło. Otaczające je siedziska pozwalają zatrzymać się między wejściem a częścią mieszkalną. Autorzy odnoszą tę przestrzeń do kanałowej historii King’s Cross, ale skojarzenia mają prowadzić także do rzymskich cystern albo weneckich nabrzeży.

Architektura. Natura architektonicznych zachwytów. Robert Konieczny i Tomasz Malkowski o Archiprzewodniku po świecie

Dwie wieże mieszkaniowe, dwie kondygnacje usługowe

Nad dziedzińcem wznoszą się dwie główne części Cadence – 12- i 16-kondygnacyjne wieże. Uskoki i zróżnicowanie wysokości rozbijają skalę zabudowy, tworzą miejsca na tarasy i otwierają widoki na pobliski park. Ukształtowanie obrysu zwiększa liczbę mieszkań narożnych z oknami na dwie strony, co sprzyja doświetleniu i naturalnemu przewietrzaniu.

Dwie najniższe kondygnacje przeznaczono na funkcje handlowe, społeczne, usługowe i zaplecze. Powyżej mieszczą się kawalerki oraz mieszkania z jedną, dwiema lub trzema sypialniami. Z 163 mieszkań 103 należą do części komercyjnej, a 60 przeznaczono na najem z czynszem poniżej poziomu rynkowego. Program mieszkaniowy uzupełniają balkony, tarasy i przestrzenie wspólne.

Projekt Alison Brooks Architects wybrano w konkursie. Ta londyńska pracownia została założona w 1996 r. przez kanadyjsko-brytyjską architektkę Alison Brooks. Biuro projektuje mieszkania, budynki edukacyjne i obiekty kultury; do jego znanych realizacji należą Cohen Quadrangle w Oksfordzie oraz drewniany pawilon The Smile w Londynie.

Ceglane łuki z fabryki. Cadence projektu Alison Brooks Architects
Autor: Paul Riddle/ Materiały prasowe To Cadence — projekt Alison Brooks Architects — mieszczący 163 mieszkania oraz przestrzenie usługowe i wspólne.

Architektura odbita w lustrach

Za wnętrza odpowiada Conran and Partners. Projektanci podjęli temat łuków poprzez geometrię wyposażenia, okrągłe lustra i detale. W holu zestawili polerowany beton, postarzany mosiądz, ciemny dąb i skórę. Lustra od podłogi do sufitu zwielokrotniają arkady i optycznie otwierają przestrzeń. Dalej paleta staje się jaśniejsza i spokojniejsza, a architektoniczne odniesienia bardziej dyskretne. W łazienkach pojawiają się pionowe płytki, lastryko i promieniste układy detali.

Ceglane łuki z fabryki. Cadence projektu Alison Brooks Architects
Autor: Paul Riddle/ Materiały prasowe To Cadence — projekt Alison Brooks Architects — mieszczący 163 mieszkania oraz przestrzenie usługowe i wspólne.

Prefabrykacja, która nie tłumi architektury

Ceglany wygląd Cadence uzyskano dzięki zastosowaniu prefabrykowanych paneli betonowych z okładziną ceglaną. Architekci przekonują, że przygotowywanie dużych części elewacji poza placem budowy ułatwiło kontrolę geometrii rozbudowanych łuków i poprawiło jakość wykonania budynku.

O technologicznym charakterze Cadence decyduje skala prefabrykacji oraz jej podporządkowanie złożonej formie budynku. Poza placem budowy przygotowywano zarówno elementy konstrukcji, jak i części instalacji oraz gotowe łazienki. Wymagało to zaprojektowania ich jako precyzyjnie dopasowanego systemu, z uwzględnieniem transportu i kolejności montażu. Belki zespolone, częściowo ukryte w grubości stropów, pozwoliły uzyskać płaskie sufity i ułatwić rozprowadzenie instalacji.

Szczególnym rozwiązaniem jest także modułowy system windowy opracowany przez Laing O’Rourke wspólnie z KONE. Połączono w nim technologie modułowych instalacji budynkowych z rozwiązaniami stosowanymi w windach na statkach. Według wykonawcy 95 proc. wyposażenia systemu przygotowano poza placem budowy. Ograniczało to prace montażowe w ciasnych szybach i zapotrzebowanie na miejsce do składowania.

Od terenów pokolejowych do nowej dzielnicy

Cadence powstał jako część wieloletniego projektu przebudowy terenów pokolejowych King’s Cross, pomiędzy ważnymi londyńskimi węzłami transportowymi a nową dzielnicą mieszkaniową, biznesową i kulturalną. Impuls do rozpoczęcia działań stanowiła decyzja o doprowadzeniu szybkiej kolei do St Pancras. Właściciele gruntów – London & Continental Railways oraz Exel (a później DHL) – zdecydowali o współpracy przy zagospodarowaniu tego terenu. W 2001 r. wybrali Argent jako partnera deweloperskiego. Kolejne wersje koncepcji przeplatano procesem konsultacji z mieszkańcami, władzami oraz innymi instytucjami. Jednym z głównych inwestorów całego przedsięwzięcia został australijski fundusz emerytalny AustralianSuper.

Ogólna zgoda planistyczna z 2006 r. określała zasady zagospodarowania całego obszaru, a przygotowanie budynku wymagało uzgodnienia szczegółów z władzami Camden.

Rzuty i rysunki - Cadence projektu Alison Brooks Architects
Autor: Alison Brooks Architects/ Materiały prasowe Rzuty i rysunki realizacji Cadence projektu Alison Brooks Architects

Negocjacje o mieszkania i przestrzeń

Najciekawszym wątkiem są negocjacje dotyczące 60 mieszkań na wynajem z czynszem poniżej poziomu rynkowego. Rozmowy władz Camden z Pocket Living, przyszłym operatorem mieszkań, rozpoczęły się latem 2015 r. Władze dążyły do dopasowania oferty do potrzeb i możliwości finansowych przyszłych najemców. Uzgodnienia zapisano w porozumieniach z listopada 2015 r. i maja 2018 r. Zamiast początkowo przewidywanych 60 mieszkań z jedną sypialnią przyjęto podział na 18 kawalerek, 33 mieszkania z jedną sypialnią i dziewięć z dwiema. Według raportu urzędników większość lokali miała być osiągalna dla osób zarabiających 30–40 tys. funtów rocznie, a mieszkania do współdzielenia także dla osób z dochodem około 22 tys. funtów.

Uzgadniano również gabaryty budynku i jego relację z przestrzenią publiczną. Inwestor i urzędnicy analizowali kilka wariantów bryły. Ostateczne rozwiązanie wymagało niewielkiej korekty granicy strefy zabudowy. Radni oglądali makietę i próbki materiałów, oceniali wejścia oraz przebieg tras pieszych i dojazdów.

Ceglane łuki z fabryki. Cadence projektu Alison Brooks Architects
Autor: Paul Riddle/ Materiały prasowe To Cadence — projekt Alison Brooks Architects — mieszczący 163 mieszkania oraz przestrzenie usługowe i wspólne.

Przedstawiciele władz pytali także o miejsca parkingowe, dostęp dla rowerzystów, mieszkania rodzinne i przestrzenie zabaw. Kwestionowali dziewięć miejsc dla samochodów w świetle ówczesnej polityki Camden ograniczającej parkingi. Inwestor uzasadniał je wcześniejszymi ustaleniami i potrzebami nabywców większych lokali. Osobne pytanie dotyczyło niespełnienia zapisanego w umowie wymogu dodatkowej, pięcioprocentowej redukcji emisji CO₂. Wnioskodawca argumentował, że od czasu ustalenia tego zobowiązania zaostrzono krajowe przepisy budowlane.

Rozmowy doprowadziły do uzgodnienia struktury mieszkań dostępnych cenowo oraz rozwiązania urbanistycznego. Komisja planistyczna Camden poparła projekt 6 grudnia 2018 r. dziesięcioma głosami, przy jednym wstrzymującym się. Formalną zgodę wydano 20 grudnia.

----

Dziękujemy, że tu jesteś. Posłuchaj także naszego Podcastu Architektonicznego

Podcast Architektoniczny
Małgorzata Mader. Intymny wymiar architektury