Spis treści
Najdłuższy rynek, czy najdłuższy parking?
Pułtusk leży nad Narwią, w północnej części Mazowsza, na skraju Puszczy Białej. Jednym z jego najbardziej charakterystycznych elementów jest rynek, uznawany za najdłuższy w Europie. Prostokątny plac, będący częścią średniowiecznego układu urbanistycznego, ma aż 380 metrów długości. Wybrukowany „kocimi łbami” rynek współcześnie zastawiony jest jednak nie tyle straganami, ile samochodami, co od lat budzi niezadowolenie części mieszkańców.
Czytaj także: To ona zastąpi fontannę "kryształ" na Rynku Głównym w Krakowie. Rozstrzygnięto konkurs
W lipcu 2026 roku ogłoszono konkurs na opracowanie koncepcji architektoniczno-urbanistycznej zagospodarowania pułtuskiego rynku. Pierwsze postępowanie nie przyniosło jednak rozstrzygnięcia – wszystkie trzy zgłoszone prace zostały wyłączone z oceny, przez co nie udało się wyłonić zwycięzcy. Konkurs ogłoszono więc ponownie w sierpniu, a już w październiku poznaliśmy jego wyniki.
Zwyciężyła warszawska pracownia Palmett. Nagrodą za wygraną w konkursie jest 30 tys. zł i zaproszenie do negocjacji na podpisanie umowy na prace projektowe.
Główne założenia zwycięskiej koncepcji
Zwycięska koncepcja założyła uporządkowanie przestrzeni "bez naruszania jej historycznego układu". Projektanci postawili na zachowanie otwartego charakteru najdłuższego rynku w Europie, ochronę osi widokowych i wyeksponowanie zabytkowych dominant, przede wszystkim - średniowiecznej wieży ratuszowej. Nowe zagospodarowanie ma jednocześnie ułatwić codzienne korzystanie z placu, który nadal będzie pełnił funkcje handlowe, rekreacyjne i reprezentacyjne.
Jedną z najważniejszych zmian jest ograniczenie liczby miejsc parkingowych z 351 do 157. Odzyskana przestrzeń zostanie przeznaczona dla pieszych, zieleni i organizacji wydarzeń. Ruch samochodowy będzie odbywał się głównie jednokierunkowo wokół rynku, z możliwością przejazdu przez jego centralną część. Zachowane zostaną również tradycyjne drewniane stragany. Projekt przewiduje rozdzielenie poszczególnych funkcji, ale bez budowania fizycznych barier, które utrudniałyby organizację jarmarków, koncertów czy miejskich uroczystości.
Większość historycznej kamiennej nawierzchni pozostanie na miejscu. Nowe ciągi piesze zostaną wykonane z klinkieru, który zapewni wygodniejsze poruszanie się osobom z ograniczoną mobilnością. W południowej części rynku pojawią się również nawierzchnie mineralne, rabaty i miejsca wypoczynku. Projekt zakłada zwiększenie powierzchni biologicznie czynnej oraz zatrzymywanie wód opadowych w obrębie nasadzeń.
Mała architektura i nowe zadaszenia
Charakterystycznym elementem koncepcji jest autorski system małej architektury, nazwany „Zestawem Pułtuskim”. Formy ławek, stolików, donic i stojaków rowerowych inspirowane są geometrią renesansowego sklepienia pułtuskiej bazyliki. W projekcie wykorzystano przede wszystkim stal w rdzawym kolorze i drewno. Zaplanowano także obrotową ramę fotograficzną z napisem „Pułtusk”, makietę historycznego miasta oraz dyskretne oznaczenia najważniejszych zabytków.
Czytaj także: Mariensztat nie może się obudzić od 70 lat. Architekci pomogą? Wkrótce konkurs
Osobną częścią przedsięwzięcia jest nowe zadaszenie wejścia do zabytkowych piwnic ratuszowych i ich świetlików, a także rozwinięcie funkcji wystawienniczych podziemi. Całość uzupełni system oświetlenia, który podkreśli wybrane zabytki i poprawi bezpieczeństwo po zmroku.
Modernizacja rynku za 5,2 mln zł. Architekci ostrzegają przed przekroczeniem budżetu
Choć zwycięska koncepcja mieści się w budżecie 5,2 mln zł zarezerwowanym przez władze Pułtuska, architekci z pracowni Palmett przyznają, że jego dotrzymanie wymagało daleko idącej dyscypliny finansowej. Już na etapie projektowania szczegółowo szacowali koszty poszczególnych rozwiązań, rezygnując z części bardziej kosztownych ingerencji. Wymianę nawierzchni ograniczyli do miejsc, w których zachował się beton, pozostawiając ponad 80% istniejącego bruku. Zaproponowali jedynie uzupełnienie go ciągami pieszymi z kostki klinkierowej. Zamiast wymiany oświetlenia przewidzieli jego odświeżenie, a większą część środków postanowili przeznaczyć na nasadzenia dojrzałych drzew.
– Do projektowania podeszliśmy dosłownie „z Excelem” w ręku. Wszystkie działania zaproponowane w koncepcji, na bazie naszych doświadczeń jako wykonawca, szacowaliśmy i wprowadzaliśmy do kalkulacji, tak by nie przekroczyć budżetu – wyjaśniają architekci.
Projekt nie zakłada również przebudowy podziemnych sieci i instalacji, choć zdaniem autorów przy tak dużej inwestycji należałoby uporządkować także tę kwestię. Architekci zwracają uwagę, że sama wymiana kamiennej nawierzchni na całej powierzchni 2,5-hektarowego rynku mogłaby kosztować około 10 mln zł, czyli niemal dwukrotnie więcej niż cały przewidziany budżet.
Obawiamy się czy zamawiający nie będzie oczekiwał projektu uwzględniającego całą infrastrukturę podziemną
- przyznają architekci. Takie oczekiwania mogłyby znacząco podnieść koszty realizacji.