Nowe oblicze wielkiej płyty. Na architektów czeka trudne zadanie: rewitalizacja części wspólnych

W Polsce mamy kilka milionów mieszkań w budynkach z wielkiej płyty. Niestety, duża cześć bloków nie spełnia standardów użytkowych i technicznych. Konkurs organizowany przez SARP Poznań, PZITB, WA PP i TMMP szuka innowacyjnych rozwiązań dla stref wejściowych i przestrzeni wspólnych w blokach z systemów Rataje i szczecińskiego. Łączna pula nagród w konkursie wynosi 50 000 zł. Zgłoszenia przyjmowane są do 20 marca 2026.

Wielka płyta w Warszawie
Autor: MARCIN WZIONTEK / SE / EAST NEWS
Spacer po Galerii PLATO z Robertem Koniecznym

Czas na modernizacje wielkiej płyty?

Cztery poznańskie instytucje — Stowarzyszenie Architektów Polskich Oddział Poznań, Polski Związek Inżynierów i Techników Budownictwa Oddział w Poznaniu, Wydział Architektury Politechniki Poznańskiej oraz Towarzystwo Miłośników Miasta Poznania im. C. Ratajskiego — ogłosiły konkurs pt. „Budynki z wielkiej płyty na nowo – rewitalizacja części wspólnych z poprawą dostępności”. Jak czytamy na stronie organizatora:

W Polsce mamy kilka milionów mieszkań w budynkach wielkopłytowych. Rozwiązania klatek schodowych w tych obiektach często są powtarzalne, lecz niestety nie spełniają choćby podstawowych standardów użytkowych i technicznych. Dostęp do budynku nierzadko wymaga pokonania min. kilku stopni, a drzwi i wielkość wiatrołapów uniemożliwiają poruszanie się z wózkiem lub np. z rowerem. Często brakuje odpowiedniego oświetlenia i oznakowania.

Systemy: Rataje i szczeciński

Konkurs ma wypracować konkretne standardy - architektoniczne i funkcjonalne - dla stref wejściowych i przestrzeni wspólnych. Zakres obejmuje trzy typy budynków:

– system szczeciński, 11 kondygnacji i 5 kondygnacji (*"system szczeciński" to technologia budownictwa wielkopłytowego z przełomu lat 60. i 70. XX wieku, stosowana do szybkiego wznoszenia 5- i 11-kondygnacyjnych bloków mieszkalnych. Opiera się na poprzecznym układzie ścian nośnych (siatka 480x480 cm lub 480x240 cm) oraz prefabrykatach z keramzytobetonu)

– system Rataje, 11 kondygnacji (*w ramach systemu "Rataje" stosowano płyty betonowe gr. 14,0 cm jako płyty stropowe i ściany wewnętrzne oraz płyty osłonowe z keramzytobetonu o gr. 30 cm dla budowy ścian zewnętrznych. Wysokość kondygnacji mieszkalnych – 280 cm. Rozwiązanie typowe ograniczono do budynków 5-, 11- i 16-kondygnacyjnych)

Czytaj także: Wielka płyta nie musi być ani brzydka, ani szara - nawet jeśli jest leciwa. Wystarczy spojrzeć na bloki z Sosnowca

Oceniane będą rozwiązania poprawiające dostępność, bezpieczeństwo, orientację w przestrzeni, jakość estetyczną oraz efektywność energetyczną. Jak podkreślają organizatorzy, celem konkursu jest stworzenie modelowych rozwiązań architektonicznych, a nie koncepcji oderwanych od realiów technicznych. Udział jest otwarty dla biur projektowych, architektów, projektantów wnętrz oraz studentów kierunków architektonicznych i budowlanych. Warunkiem dopuszczenia jest złożenie wniosku zgodnie z regulaminem i przesłanie go mailowo w wyznaczonym terminie.

Termin zgłoszeń mija 20 marca 2026 roku

Zgłoszenia można przesyłać w terminie od 5 lutego do 20 marca 2026 roku. W tym czasie uczestnicy mogą również kierować pytania dotyczące konkursu, które będą przyjmowane do 20 kwietnia 2026 roku. Termin wizji lokalnych zostanie ogłoszony w późniejszym czasie. Wyniki konkursu zostaną ogłoszone w lipcu 2026 roku podczas uroczystej gali.

Czytaj także: Jak udoskonalić ulice? Konkurs dla szkół i sprawdzian dla wyobraźni. "Każda edycja jest wyjątkowa"

Łączna pula nagród w konkursie wynosi 50 000 zł. Za pierwsze miejsce przewidziano 20 000 zł, za drugie 15 000 zł, za trzecie 10 000 zł, a dodatkowe wyróżnienie zostanie nagrodzone kwotą 5 000 zł.

Sąd konkursowy składa się z ekspertów związanych z praktyką projektową, nauką oraz zarządzaniem zasobem mieszkaniowym. Przewodniczącym jury jest architekt Bartłomiej Bajon (SARP Poznań). W składzie znaleźli się również dr inż. Marcin Kanoniczak (PZITB, TMMP), dr arch. Jędrzej Suchecki (WA PP, SARP Poznań), arch. Piotr Bartosik (WA PP), dr hab. arch. Agata Gawlak – ekspertka ds. dostępności (WA PP), mgr Andrzej Goroński reprezentujący spółdzielnie mieszkaniowe oraz dr inż. Piotr Knyziak, specjalista od technologii wielkiej płyty (Politechnika Warszawska).

Podcast Architektoniczny
Anna Cymer: Ależ to jest brzydkie!