Spis treści
Ile jest warta najdroższa działka świata? Na to pytanie próbujemy odpowiedzieć, siedząc na kanapie w siedzibie Komuny Warszawa, w dawnej szkole w centrum stolicy. Wokół rosną wieżowce, a tutaj powstał pomysł na polską wystawę na Biennale Architektury w Wenecji w 2027 roku. O projekcie „Najdroższa działka świata” rozmawiam z Bogną Świątkowską, Grzegorzem Laszukiem i Arturem Jerzym Filipem. Pytam o to, co zamierzają pokazać w polskim pawilonie, dlaczego chcą mówić o architekturze językiem teatru i jak przekonać innych, że cena gruntu nie wyczerpuje rozmowy o jego wartości.
Przeczytaj więcej o wynikach konkursu na Pawilon Polski na Biennale Architektury w Wenecji: Polska pokaże najdroższą działkę świata na architektonicznym biennale w Wenecji! Wybrano projekt wystawy w Pawilonie Polskim
Podcast jest dostępny w formie audio i wideo.
Działka, która zabierze głos w Wenecji
Moi rozmówcy przekonują, że w Wenecji głos ma zabrać sama działka. Opowie o sobie, swojej historii i o tym, co decyduje o jej przyszłości. Autorzy zapowiadają multimedialną kantatę, w której grunt stanie się bohaterem wystawy. To pomysł wyrastający z doświadczenia Komuny Warszawa: miejsca, gdzie teatr jest narzędziem rozmowy o otaczającej rzeczywistości, także o mieście.
Artur Jerzy Filip podkreśla, że wybór tej formy wynika z tego, kto tworzy projekt i jakimi środkami na co dzień się posługuje. Grzegorz Laszuk obiecuje energetyczny zastrzyk dla publiczności zmęczonej zwiedzaniem kolejnych pawilonów. Szczegóły pozostają tajemnicą, ale już sama zapowiedź prowokuje pytanie: co usłyszymy, gdy pozwolimy przemówić miejscu, o którym zwykle wypowiadają się właściciele, inwestorzy, urzędnicy i użytkownicy?
Przeczytaj więcej o Komunie Warszawa: Przyszłość najdroższej działki w Polsce. Kto jest rozważny, a kto romantyczny? Warszawski spór o miasto
5
Katalog sprzedażowy, który ma skłonić do niesprzedawania
Polski pawilon ma przy tym przypominać showroom sprzedażowy, a jego autorzy przygotowują katalog najdroższych działek świata. Przejmą dobrze znany język rynku nieruchomości: obietnicę wyjątkowości, atrakcyjnej lokalizacji i posiadania czegoś, czego pragną inni. Grzegorz Laszuk mówi wręcz o wrogim przejęciu tego języka. Cała przewrotność polega na tym, do czego ma on posłużyć.
Wystawa będzie pobudzać pragnienie nabycia działki na cele społeczne, zachowania jej jako wspólnego zasobu. W naszej rozmowie wraca więc pytanie, czy można użyć narzędzi sprzedaży, żeby przekonać kogoś do niesprzedawania. I czy argument za pozostawieniem cennego terenu w publicznych rękach da się sformułować także w języku ekonomii. Moi goście wiedzą, że poruszają się po niebezpiecznej granicy: opowiadając o wyjątkowości miejsca, można przecież jeszcze bardziej rozbudzić zainteresowanie rynku.
Sukces miejsca może zagrozić jego istnieniu
Komuna Warszawa zna ten paradoks z własnego doświadczenia. Przyciąga publiczność, organizuje wydarzenia i buduje relacje. Dawna szkoła staje się miejscem, do którego chce się przychodzić, a okolica zyskuje kolejny powód, by uznawać ją za atrakcyjną. „Robimy adres” — mówi Bogna Świątkowska. Problem w tym, że praca wzmacniająca społeczną wartość miejsca może równocześnie podnosić jego wartość rynkową.
Sukces nie musi więc przynosić użytkownikom większego bezpieczeństwa. Może zwiększać zainteresowanie gruntem i ryzyko, że zostaną z niego wyparci. To jeden z najmocniejszych momentów rozmowy: działalność, która uzasadnia potrzebę zachowania miejsca, zarazem czyni je bardziej kuszącym przedmiotem transakcji. Jak wyjść z tego mechanizmu? I jak uwzględnić to, co powstawało tutaj przez lata, kiedy zaczyna się rozmowa o przyszłości działki?
Każdy ma swoją najdroższą działkę świata
Choć punktem wyjścia jest konkretna warszawska historia, autorzy chcą, by zwiedzający szukali podobnych miejsc u siebie. W każdej miejscowości jest przecież jakaś najdroższa działka. Być może to park w centrum, dawny dom kultury albo teren, na którym mieszkańcy od lat się spotykają. Czy o jego wartości decyduje możliwa cena sprzedaży, czy również to, co stracimy po zmianie sposobu użytkowania?
Bogna Świątkowska proponuje rozróżnienie między tym, co najdroższe, a tym, co najcenniejsze. W tym drugim słowie mieszczą się emocje, przywiązanie i historia. Rozmowa o polskiej wystawie prowadzi więc do pytania o miejsca, które sami znamy i których potrzebujemy.
---
Praca Najdroższa działka świata została zgłoszona przez zespół kuratorski w składzie: Artur Jerzy Filip i Grzegorz Laszuk z udziałem Barbary Kingi Majewskiej, Julka Płoskiego, Adriana Cognaca, Wiktora Malinowskiego, Bogny Świątkowskiej i Ewy Ziajkowskiej.
---
Dziękujemy, że tu jesteś. Wolisz posłuchać tej rozmowy tylko w wersji audio? Możesz skorzystać z naszego playera lub wyszukać PODCAST ARCHITEKTONICZNY w swojej ulubionej aplikacji podcastowej.
