Spis treści
Decyzja o polskiej wystawie na 20. Międzynarodowej Wystawie Architektury w Wenecji zapadła po drugim etapie konkursu. Jury obradowało 14 października w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki. Wybrało propozycję Artura Jerzego Filipa i Grzegorza Laszuka, która podejmuje temat podstawowy dla architektury: działkę i kryteria rozstrzygające o jej przyszłości.
Tytuł „Najdroższa działka świata” przywołuje język rekordowych transakcji i ofert inwestycyjnych. Z zapowiedzi wynika jednak, że wystawa ma podważyć dominację ekonomicznej wyceny. Zwrócić uwagę na społeczne wartości miejsca i sprawdzić, jak uwzględniać je w rozmowie o mieście.
Działka jako początek architektury
Autorzy proponują performatywną wystawę i kantatę multimedialną. Architekturę będą więc opisywać również za pomocą działań artystycznych i muzyki. Jury doceniło interdyscyplinarny charakter projektu oraz język pozwalający wyjść poza lokalne uwarunkowania.
W uzasadnieniu nazwano zwycięską pracę „brawurowym manifestem rozumienia wartości, które powinno reprezentować miasto”. Wystawa ma ironicznie odnosić się do rynku nieruchomości i prowokować pytania o kryteria, które określają rolę działki jako początku architektury.
To przesunięcie uwagi na moment poprzedzający projektowanie budynku. Wcześniej trzeba przecież zdecydować, do czego teren będzie służył, kto będzie mógł z niego korzystać i jakie potrzeby zostaną uznane za najważniejsze. Od tych rozstrzygnięć zależy późniejsza architektura.
W zespole zwycięskiego projektu, obok kuratorów, znaleźli się Barbara Kinga Majewska, Julek Płoski, Adrian Cognac, Wiktor Malinowski, Bogna Świątkowska i Ewa Ziajkowska.
Warszawski kontekst pytania o wartość
Temat ma wyraźny punkt odniesienia w opisywanej na łamach „Architektury-murator” dyskusji o przyszłości siedziby Komuny Warszawa przy Emilii Plater. Dawna szkoła działa tam jako miejsce kultury, spotkań i pracy twórczej. W artykule z lutego 2026 roku przedstawialiśmy napięcie między rozwijaniem tych funkcji a zapisami planistycznymi dopuszczającymi zabudowę do 125 metrów wysokości.
Grzegorz Laszuk i Bogna Świątkowska, uczestniczący w tej debacie, są również w zespole przygotowującym polski pawilon. Warszawski spór pomaga zrozumieć wagę pytania zapowiedzianego w projekcie: jak wyceniać miejsce, które już służy mieszkańcom, choć jego wartość trudno sprowadzić do ceny gruntu?
Przeczytaj więcej: Przyszłość najdroższej działki w Polsce. Kto jest rozważny, a kto romantyczny? Warszawski spór o miasto
„Do rozbiórki” projektem rezerwowym
Jury wskazało również pracę rezerwową. To „Do rozbiórki” kuratorowane przez Zuzannę Mielczarek, z udziałem pracowni TŁO — Michała Sikorskiego i Marty Wiśniewskiej — oraz Zuzanny Skurki, Barta Buczka, Zofii Jaworowskiej, Zofki Kofty, Kuby Rodziewicza, Agi Beaupré i Rafała Ziemińskiego.
Propozycja dotyczy ponownego wykorzystania materiałów budowlanych. Punktem wyjścia jest konkretny dom przeznaczony do rozbiórki. Jury doceniło spójność estetyki z tematem oraz pokazanie potencjału zwyczajnych materiałów i elementów. Istotny jest także dalszy los wystawy: wykonane na nią elementy miałyby wrócić do miejsca pochodzenia i zostać ponownie wykorzystane na polskiej wsi.
Obie wyróżnione propozycje można odczytać jako głosy w dyskusji o tym, co architektura uznaje za zasób. Zwycięski projekt kieruje uwagę ku społecznym wartościom przestrzeni, a rezerwowy — ku możliwościom kolejnego użycia tego, co już zostało zbudowane.
9
Biennale Architektury 2025 i 2027
Poprzednia edycja Biennale Architektury, przygotowana w 2025 roku przez Carla Rattiego pod hasłem „Intelligens. Naturalne. Sztuczne. Wspólne.”, również pokazywała architekturę przez procesy i doświadczenia. Złotego Lwa za udział narodowy otrzymał Bahrajn za „Heatwave”, projekt podejmujący problem upału i wykorzystujący pasywne techniki chłodzenia. Nagrodę za najlepszy projekt wystawy głównej zdobyło Canal Café zespołu Diller Scofidio + Renfro, w którym podawano kawę przygotowaną z oczyszczonej wody z weneckiego kanału. Polskę reprezentowała wówczas wystawa „Lary i Penaty”.
Przeczytaj więcej: Złote Lwy rozdane! Nagrodzono espresso z weneckiego kanału, chłodny pawilon i cegły z odchodów słoni
W 2027 roku kuratorami Biennale będą Wang Shu i Lu Wenyu na kuratorów. To ceniony duet projektowy z Chin, znany z projektów opartych na lokalnych materiałach i rzemiośle oraz z krytycznego podejścia do komercjalizacji architektury. Mają w dorobku m.in. Muzeum Historyczne w Ningbo i Kampus Xiangshan.
Przeczytaj więcej: Wang Shu i Lu Wenyu kuratorami Biennale Architektury w Wenecji 2027. "Ich wskazówki zainspirują do niezbędnej refleksji"
Kiedy zobaczymy polską wystawę na Biennale Architektury w Wenecji?
Międzynarodowa Wystawa Architektury w Wenecji potrwa od 8 maja do 21 listopada 2027 roku. Taką datę podaje oficjalna strona La Biennale di Venezia.
Zgodnie z regulaminem konkursu koncepcje wystaw i streszczenia scenariuszy wszystkich dopuszczonych projektów mają zostać opublikowane na stronie Pawilonu Polskiego w ciągu miesiąca od ogłoszenia wyników. Pełne scenariusze i wizualizacje będą udostępniane za zgodą kuratorów.
Organizatorką wystaw i opiekunką Pawilonu Polskiego jest Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki. Udział Polski w Biennale Architektury 2027 finansuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
---
Dziękujemy, że tu jesteś. Posłuchaj naszego PODCASTU ARCHITEKTONICZNEGO
