Spis treści
PTBS szukało projektu mieszkań, usług i zieleni
Przedmiotem konkursu była koncepcja urbanistyczno-architektoniczna zespołu zabudowy wielorodzinnej przy ul. Bielicowej w Poznaniu wraz z zagospodarowaniem terenu. Inwestorem jest Poznańskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego - nowe mieszkania mają powstać w segmencie budownictwa społecznego.
Program był znacznie szerszy niż tylko zaprojektowanie budynków mieszkalnych. W ich parterach miały znaleźć się lokale usługowe, a na terenie osiedla garaż wielopoziomowy, układ dróg wewnętrznych, naziemne miejsca parkingowe i zieleń (pełniąca też funkcje retencyjne). Regulamin dopuszczał ponadto zaprojektowanie części parkingów poniżej poziomu terenu. Maksymalny planowany koszt realizacji inwestycji określono na 72 mln zł netto, a wynagrodzenie projektanta – na nieco ponad 3,25 mln zł netto.
Pierwszą nagrodę i 35 tys. zł otrzymała pracownia 22ARCHITEKCI. Drugie miejsce, nagrodzone kwotą 25 tys. zł, zajęła Gąska Wojcieszak Pracownia Architektoniczna, a trzecie – ADC, które otrzymało 15 tys. zł. Przyznano także dwa równorzędne wyróżnienia po 5 tys. zł. Pierwsze trafiło do zespołu Elżbiety Szymańskiej, Agaty Kobus, Natalii Rajchel, Agnieszki Wiechy i Julii Ciężar, drugie – do pracowni PROLOG współpracującej przy projekcie z Landscape Practice.
Pracom sądu przewodniczył architekt Oskar Grąbczewski, a sędzią referentką była Katarzyna Podlewska z PTBS. W sądzie konkursowym zasiedli także przedstawiciele PTBS, Politechniki Poznańskiej, Miejskiej Pracowni Urbanistycznej, Urzędu Miasta Poznania oraz Komisji Polityki Przestrzennej Rady Miasta Poznania.
Trzy budynki, trzy różne dziedzińce
Zwycięska koncpecja nosi nazwę „Społeczny kwartał”. Punktem wyjścia była obserwacja zmian zachodzących na Naramowicach, gdzie na dawnych terenach rolnych szybko przybywa zabudowy mieszkaniowej. Architekci chcieli zaproponować alternatywę dla osiedli skupionych przede wszystkim na funkcji mieszkaniowej – z przestrzeniami wspólnymi, zielenią, rekreacją i usługami dostępnymi na miejscu.
Na działce o powierzchni niemal 1,5 ha zaprojektowali trzy pięciokondygnacyjne budynki mieszkalne. Ostatnią kondygnację ukryto pod stromymi dachami. Zabudowę obrzeżną na planie litery C uzupełniają dwa punktowe budynki ustawione wewnątrz założenia. Taki układ pozwolił podzielić środek kwartału na trzy połączone ze sobą dziedzińce. Projektanci nazywają je „polanami klimaksowymi” – każda z innym charakterem, innym stopniem prywatności.
Czytaj także: TBS, w którym jest "jakby luksusowo". Czy wymarzone mieszkanie można znaleźć w publicznej inwestycji?
Wzdłuż głównych ulic partery przeznaczono na usługi. Jednym z ważniejszych miejsc ma być Klub Osiedlowy służący mieszkańcom. Istotnym elementem projektu jest również zieleń. Koncepcja krajobrazowa i sposób gospodarowania wodą odnoszą się do piaszczystego podłoża charakterystycznego dla sandru naramowickiego oraz pobliskich Łęgów Potoku Różanego. Powierzchnia biologicznie czynna ma zająć 40,5 proc. działki, a więc wyraźnie więcej niż wymagane w planie miejscowym 30 proc.
W całym zespole przewidziano 265 mieszkań: najwięcej, ponad połowa, to lokale dwupokojowe. Wszystkie zaprojektowano tak, by możliwe było dostosowanie ich do potrzeb osób z niepełnosprawnością ruchową, a 10 proc. ma być przystosowanych od początku. Niewielka liczba lokali przypadających na poszczególne klatki ma z kolei ułatwiać tworzenie mniejszych sąsiedzkich wspólnot.
Sąd konkursowy zwrócił uwagę także na sposób kształtowania samych brył. Poszczególne segmenty są nieznacznie przesuwane względem siebie, a rytm stromych dachów nawiązuje do zabudowy rynku Małych Naramowic. Elewacje mają różnić się materiałami, ale łączyć odcieniami czerwieni. Kontrastować z nimi będą zielone balkony, od strony dziedzińców wyposażone w konstrukcje umożliwiające prowadzenie roślin. Przy wschodniej elewacji zamiast balkonów przewidziano loggie.
Nietypowo potraktowano również parking. Spośród 434 miejsc postojowych aż 428 ma znaleźć się w nadziemnym garażu wielopoziomowym. Zamiast projektować go jako czysto techniczny obiekt, architekci podporządkowali jego bryłę językowi całego zespołu. To rozwiązanie szczególnie zainteresowało jury, które za jeden z atutów zwycięskiej pracy uznało właśnie próbę architektonicznego włączenia garażu w osiedle.
Nie tylko mieszkanie. Co powinien oferować TBS?
Choć pięć docenionych przez jury koncepcji różni się układem zabudowy, łączy je myślenie o osiedlu jako czymś więcej niż zbiorze mieszkań. Powracają w nich mniejsze przestrzenie wspólne, miejsca spotkań, rekreacja, zieleń i piesze połączenia z otoczeniem. Różne są natomiast sposoby osiągnięcia tego celu. 22ARCHITEKCI podzielili duży kwartał na trzy mniejsze dziedzińce i uzupełnili mieszkania usługami oraz Klubem Osiedlowym.
Gąska Wojcieszak Pracownia Architektoniczna również zaproponowała kilka odrębnych wnętrz, ale mocniej podkreśliła osie przebiegające przez założenie. Jedna z nich, obsadzona zielenią, kontynuuje strukturę sąsiedniej zabudowy, na drugiej skupiono komunikację oraz funkcje społeczne. Projekt pokazuje przy tym różne stopnie otwarcia przestrzeni – od zamkniętego dziedzińca po przejścia i podcięcia bramowe. Część parkingów schowano pod ziemią i przykryto zielenią.
ADC odeszło dalej od zwartego kwartału. Zespół zaproponował zabudowę o bardziej punktowym charakterze, z indywidualnie kształtowanymi segmentami. Pomiędzy nimi powstał szereg mniejszych, zielonych wnętrz, a całość otrzymała charakter parkowy. Także garaż ulokowano tak, aby możliwie ograniczyć jego oddziaływanie na sąsiednią zabudowę.
Wyróżniony zespół Elżbiety Szymańskiej, Agaty Kobus, Natalii Rajchel, Agnieszki Wiechy i Julii Ciężar wykorzystał z kolei arkady nie tylko jako element architektury, ale również przestrzeń sprzyjającą spotkaniom mieszkańców. Projekt zakładał rozbudowany program wspólnych terenów rekreacyjnych.
Z konkursu wyłania się model osiedla społecznego, w którym przestrzeń pomiędzy mieszkaniami nie jest resztą pozostałą po ustawieniu budynków i parkingów. W nagrodzonych pracach staje się jednym z podstawowych elementów projektu: ma umożliwiać przejście przez kwartał, odpoczynek, rekreację i spotkanie z sąsiadami. Równie istotne okazuje się pytanie o relację nowego osiedla z Naramowicami – czy będzie zamkniętą mieszkaniową enklawą, czy kolejnym fragmentem dzielnicy?
Jeszcze inaczej do kwestii integracji podszedł PROLOG z Landscape Practice. Dwa powtarzalne budynki otaczają tu dwa zielone dziedzińce o parkowym charakterze, a w centrum założenia znalazł się specjalny moduł przeznaczony dla sąsiedzkiej społeczności, otoczony strefami rekreacji. Dwukondygnacyjne otwarcie kwartału tworzy natomiast połączenie z sąsiednią zabudową.
