Największe mieszkanie zajmowało całe piętro kamienicy. Nowocześnie, ale tradycyjnie, czyli krakowski Dom pod pszczółkami

Trzy kamienne pszczoły na fasadzie przypominają, kto postawił tę kamienicę - symbolizują pracowitość i oszczędność. Modernistyczny dom Kasy Oszczędnościowej przy św. Marka 8 w Krakowie, choć nowoczesny, nawiązuje do historycznej zabudowy miasta i wpisuje się w kontekst. Projekt wykonał Fryderyk Tadanier, autor jednej z najbardziej kontrowersyjnych budowli międzywojennego Krakowa.

Architektura. Marcin Garbacki: Czy można zaprojektować budynek, który ludzie pokochają?

Kasa oszczędności inwestuje w mieszkania

Na początku lat 30. Komunalna Kasa Oszczędności Powiatu Krakowskiego kupiła posesję przy św. Marka - przylegającą do jej siedziby przy Pijarskiej 1. Zamierzała urządzić tu nowoczesny dom czynszowy. Projekt zlecono Fryderykowi Tadanierowi, architektowi, który wcześniej dał się poznać inwestorowi od bardzo sprzyjającej strony. Wcześniej, razem ze Stefanem Strojkiem zaprojektował na placu Szczepańskim wieżowiec Funduszu Emerytalnego, którego budowa wymagała ekwilibrystyki urzędniczej i architektonicznej. Na dekady stała się najbardziej kontrowersyjną budowlą Starego Miasta w konserwatywnym Krakowie.

Zobacz także: Luksusowy Dom Holzerów powstał tuż przed wojną. Później jego autorzy kontynuowali karierę w Brazylii

Projekt Tadaniera dla parceli przy św. Marka powstał w 1937 roku z nieco mniejszym rozmachem i prawdopodobnie bez forteli prawnych. Na pierwszy rzut oka prosta kamienica czynszowa zyskała subtelną falbankę attyki u szczytu i trzy pszczółki na elewacji - rozmieszczone symetrycznie i symbolizujące pracowitość oraz oszczędność. Z perspektywy przechodnia największą uwagę zwracało okrągłe okno ponad wejściem, wjazd do garażu (samochody były wówczas rzadkością) i pofalowany balkon należący do największego mieszkania. Budowę zakończono w 1938 r.

Choć nowoczesna, kamienica łagodnie obeszła się z historycznym i zabytkowym sąsiedztwem. Pszczele godło dało kamienicy nazwę - domu pod pszczółkami.

Dom pod pszczółkami w Krakowie
Autor: Julia Dragović/ Archiwum prywatne

Mieszkania

Za lekko historyzującą fasadą kryły się duże mieszkania. Najokazalsze zajmowało całe pierwsze piętro: miało sześć pokoi, dwa hole i dwie służbówki. Nawiązywało do tradycji piano nobile, reprezentacyjnej kondygnacji pałacu. Do podwyższonego holu prowadziły schody; oszczędną w formie klatkę schodową wyłożono lastrykiem. Zainstalowano nowoczesną windę, a drzwi mieszkań wykonano w modnej okładzinie fornirowanej.

Zobacz także: Hotel niczym zamek wyburzono przed wojną pod gmach banku z apartamentami. Dziś stoi zaniedbany

W czasie wojny, w mieszkaniu Jadwigi i Zygmunta Karłowskich, aptekarzy zaangażowanych w działalność Armii Krajowej, zamieszkał generał Stanisław Rostworowski. W 1944 roku gestapo aresztowało go wraz z gospodarzami. Nikt nie przeżył. Na elewacji znajdziemy tablicę upamiętniającą te wydarzenia i mieszkańców kamienicy.

Druga tablica odnosi się z kolei do kompozytora Stanisława Wiechowicza, który mieszkał tutaj w latach 1954-1963.

Architekt Fryderyk Tadanier

Fryderyk Tadanier (1892-1960) ukończył Politechnikę Lwowską w 1915 roku. W Krakowie projektował kamienice czynszowe, przebudował Pocztę Główną, a przy Sereno Fenna 2 zaprojektował kamienicę, w której sam zamieszkał. Po wojnie pracował w Miastoprojekcie-Kraków i wykładał na Akademii Sztuk Pięknych.

Podcast Architektoniczny
PL.Architekci. Dom w rozliczeniu godzinowym, czyli jak projektanci dojrzewają do roli przedsiębiorców