Spis treści
Regały książkowe zintegrowane z resztą budynku
Konkurs obejmował opracowanie budynku Biblioteki Publicznej wraz z zapleczem dla NGO na działce u zbiegu ulic Chodkiewicza i Berenta w Wesołej. Program funkcjonalny zakładał powierzchnię około 500 m², która miała objąć czytelnię, wypożyczalnię, strefę młodzieżową z elementami VR i kuchnię warsztatową.
Czytaj także: Życie w Architekturze 2025. Centrum Aktywności Międzypokoleniowej - Korotyńskiego, xystudio
W projekcie zespołu XYSTUDIO centralnym elementem jest czytelnia, zlokalizowana w osi budynku i doświetlona świetlikiem dachowym. Decyzja ta wynikała z potrzeby stworzenia przestrzeni referencyjnej, wokół której organizują się pozostałe strefy funkcjonalne. Rozwiązanie to upraszcza orientację i pozwala użytkownikom intuicyjnie przemieszczać się po obiekcie. Istotnym zabiegiem projektowym jest również integracja regałów z konstrukcją budynku. Regały pełnią tu rolę ścian wewnętrznych, porządkujących układ i definiujących ścieżki komunikacyjne. Przerwy między nimi tworzą naturalne przejścia - ogranicza to konieczność stosowania dodatkowych elementów podziału.
Projekt oparto na konstrukcji drewnianej, z wykorzystaniem pasywnych metod ogrzewania i wentylacji oraz ograniczoną liczbą pomieszczeń technicznych. Zastosowane materiały i kontrasty mają ułatwiać korzystanie osobom o zróżnicowanych potrzebach.
Biblioteka jako przestrzeń warsztatowa i integracyjna
Projekt przewiduje również różne tryby użytkowania przestrzeni: układ wnętrz umożliwia zmianę konfiguracji podczas wydarzeń społecznych i edukacyjnych, co było jednym z kryteriów konkursowych. Biblioteka ma funkcjonować nie tylko jako miejsce udostępniania zbiorów, lecz także jako przestrzeń warsztatowa i integracyjna. Temu służy m.in. lokalizacja pomieszczeń dodatkowych. Część dla młodzieży oraz kuchnia warsztatowa zostały zaplanowane tak, by w razie potrzeby funkcjonować niezależnie.
Czytaj także: Warszawskie Centrum Aktywności Międzypokoleniowej przybrało kształt uśmiechu. W budynku spotka się kilka pokoleń
Koncepcja zakłada zachowanie wszystkich istniejących drzew, co w efekcie mocno ukształtowało formę obiektu. Forma budynku została zaprojektowana z wykorzystaniem pasywnych metod ograniczających przegrzewanie wnętrz. Otwory okienne oraz osłony przeciwsłoneczne zaplanowano tak, żeby zminimalizować ryzyko przegrzewania w okresie letnim przy jednoczesnym zapewnieniu dobrego doświetlenia.
Wnętrza i otoczenie projektowano zgodnie z zasadami projektowania uniwersalnego, obejmującego dostępność użytkowników o zróżnicowanych potrzebach. Sąd konkursowy zwrócił szczególną uwagę na konsekwentne zastosowanie tych zasad.
Uzasadnienie wyboru i dalsze etapy
W uzasadnieniu werdyktu, jury podkreśliło również spójność koncepcji - szczególnie w zakresie geometrii i relacji z terenem. Istotnym kryterium była elastyczność użytkowania przestrzeni i możliwość adaptacji budynku do różnych form aktywności lokalnych. Zwycięska praca została oceniona jako najlepiej wykorzystująca potencjał działki. Za walor uznano także możliwość etapowania prac aranżacyjnych bez istotnych zmian w strukturze budynku.
W efekcie zwycięski zespół otrzyma zaproszenie do negocjacji w trybie zamówienia z wolnej ręki w celu przygotowania dalszej dokumentacji projektowej. Miasto planuje realizację obiektu jako budynku publicznego o funkcjach czytelniczych, edukacyjnych i społecznych, stanowiącego wsparcie również dla organizacji pozarządowych działających w dzielnicy.
Na kolejnych miejscach w konkursie znalazły się: pracownia Jędrak-Kościesza Pracownia Projektowa (II nagroda) oraz zespół JANUS ARCHITEKTURA i Piotr Pasierbiński (III nagroda).
Komentarz architektów: Biblioteka ma stać się 3-cim miejscem
Zespół z biura XYSTUDIO podkreśla, że biblioteka została pomyślana jako otwarta przestrzeń społeczna. Jak mówią architekci:
Biblioteka ma pełnić funkcję „trzeciego miejsca” — trochę domu kultury, trochę miejsca spotkań, ale bez narzuconej formuły. Można tu pograć na komputerze, na konsoli, w planszówki, po prostu przyjść i coś zrobić.
Architekci wskazują także na nowy model działania współczesnych bibliotek. Jak zauważają:
"Jeszcze niedawno biblioteka kojarzyła się z zaniedbanym miejscem pełnym książek, dziś coraz częściej staje się współczesnym centrum kultury — przestrzenią wielofunkcyjną, otwartą na ludzi. Program konkursu dobrze to pokazuje: biblioteka połączona z NGO, otwarta kuchnia jako miejsce spotkań, możliwość zaparzenia kawy czy herbaty, usiąść, poczytać gazetę, porozmawiać. To wszystko buduje zupełnie nową jakość."
