Spis treści
Bariery i kamery. Miasta reagują na zamach w Krakowie
Miasto wspólnie z policją ustaliło lokalizacje barier (...). Żelbetowe elementy, które zostaną rozstawione na wlotach na Rynek Główny i Mały Rynek, mają na celu ograniczenie możliwości wtargnięcia samochodem na obszar często odwiedzany przez mieszkańców i turystów
– informowali trzy dni po zamachu krakowscy urzędnicy.
Inne miasta nie pozostają w tyle. Zapory blokujące wjazd do centrum stanęły m.in. w Warszawie, Poznaniu i Wrocławiu. W Toruniu w charakterze barier wykorzystano m.in. ustawione w poprzek samochody miejskich spółek. W Jeleniej Górze do odwołania podniesiono na stałe automatycznie wysuwane słupki. W Lublinie władze zapowiedziały, że miejski monitoring zostanie ustawiony tak, by wykrywać sytuacje nietypowe i podejrzane.
W Krakowie, którym tragiczne wydarzenia siłą rzeczy wstrząsnęły najmocniej, zapowiedziano montaż wysuwanych barier, które ograniczać będą możliwość wjazdu samochodem na Rynek Główny. W mediach już pojawiają się głosy, że takich automatycznych słupków powinno być w naszych miastach więcej, że należy wdrożyć to rozwiązanie na masową skalę.
Ile naprawdę może wysuwany słupek?
Potężne betonowe bariery czy blokujące wjazd słupki niewątpliwie zwiększają poczucie bezpieczeństwa. Ale wrażenie, że jesteśmy chronieni, ma czasem niewiele wspólnego z rzeczywistością.
Spójrzmy na przykłady. W październiku 2025 r. wysuwane słupki zamontowano na ul. Piotrkowskiej w Łodzi. System zaczął działać dopiero niemal rok później – we wrześniu 2026 r. Nawet gdy wreszcie je uruchomiono, słupki pełniły swoją rolę tylko w weekendy, od godziny 19 w piątek do 6 rano w poniedziałek, Z dodatkową przerwą w soboty i niedziele między 6 a 11, żeby dostawcy mogli dowieźć towar do lokali. Na stałe podniesiono je dopiero po tragedii w Krakowie.
Niewiele lepiej jest w stolicy. Uruchomienie słupków zainstalowanych w Parku Skaryszewskim w Warszawie zajęło blisko dwa lata. Z kolei wiosną 2024 r. ktoś uszkodził automatyczne słupki przy wjeździe na bulwary wiślane w Warszawie. Naprawa urządzeń zajęła wiele miesięcy przez opóźnienia w dostawie części. Nie była to zresztą pierwsza awaria tych słupków – w 2021 r. jeden z nich wysunął się za szybko i uszkodził przejeżdżający nad nim radiowóz.
Czy zatem nie warto montować wysuwanych barier? Jak najbardziej warto – ale trzeba mieć świadomość, że wysuwane słupki nie są magicznym rozwiązaniem. Nawet gdy działają bez zarzutu, są bowiem regularnie opuszczane m.in. dla dostawców, a wtedy może wjechać każdy.
- Dowiedz się także: Nie budować metra, nie stawiać mostów, bo grozi nam wojna. Czy to już „urbanistyka wojenna”?
To nie brak barier przesądził o tragedii w Krakowie
Ilekroć zdarza się wielka tragedia, w pierwszym odruchu pytamy: jak mogło do tego dojść? Śledząc przerażające doniesienia o pędzącym samochodzie z zamachowcem w środku, chcemy wiedzieć: dlaczego był w stanie wjechać na publiczny plac, strzelać do ludzi? Widząc betonowe bariery, myślimy z otuchą: tak, teraz to już się nie może powtórzyć.
Spróbujmy jednak na chwilę odłożyć emocje na bok, spojrzeć trzeźwo. Tak, bariery blokujące wjazd powstrzymałyby zamachowca w Krakowie – ale jedynie przed wjazdem na Rynek. Nie zdziałałyby nic, gdyby wysiadł z auta i z torbą pełną broni poszedł dalej pieszo. Gdyby postanowił otworzyć ogień w sali kinowej (2012, Aurora w stanie Colorado), centrum handlowym (2022, Buffalo w stanie Nowy Jork) czy po prostu w grupie ludzi na zewnątrz (2011, wyspa Utøya w Norwegii). Do tragedii w Krakowie nie doszło dlatego, że przestrzeń publiczna jest dostępna dla ludzi.
Morderca z Krakowa miał pozwolenie na broń palną. Według prokuratury posiadał jej aż 11 sztuk. Takie pozwolenia wydawane są w Polsce bezterminowo, po jednorazowych badaniach lekarskich i psychologicznych. Wystarczy raz „zdać”, żeby do końca życia móc w pełni legalnie posługiwać się pistoletem czy karabinem.
Nie uruchomiliśmy też mechanizmów, dzięki którym można sprawdzić, czy posiadacz pozwolenia [na broń – przyp. red.] nadal spełnia warunki, na podstawie których dokument mu wydano, np. czy wciąż jest członkiem stowarzyszenia zrzeszającego kolekcjonerów (jeśli pozwolenie było wydane do celów kolekcjonerskich)
– alarmowali w maju 2026 r. kontrolerzy NIK.
Według Najwyższej Izby Kontroli między 2020 a 2024 r. liczba sztuk broni palnej w posiadaniu osób prywatnych w Polsce wzrosła z 588 tysięcy do ponad 930 tysięcy. Ile osób realnie ma dostęp do broni, zwyczajnie nie wiemy – policyjne statystyki są niekompletne. W praktyce nikt bowiem nie sprawdza np., czy osoba, której wydano pozwolenie na broń, wciąż żyje, czy też zmarła i nikt nie wie, co stało się z rzeczami po niej.
Nie oszukujmy się więc, że zamach w Krakowie nastąpił, bo przy wjeździe na Rynek zabrakło wysuwanych słupków. Nie dajmy sobie wmówić, że doszło do niego przez niewystarczającą liczbę patroli policji czy niedostatek kamer monitoringu. Strzelanina w Krakowie miała miejsce, ponieważ niebezpieczny człowiek posiadał broń, którą mógł szybko i łatwo zabić wiele osób. A posiadał ją, gdyż jej uzyskanie było łatwe. Tego problemu nie rozwiążemy, stawiając na głównych ulicach bariery.
- Przejdź do galerii: Drzewa na Rynku Głównym w Krakowie
14
