Spis treści
Na narożniku Kapucyńskiej i Straszewskiego w Krakowie stoi jeden z najbardziej reprezentacyjnych krakowskich gmachów szkolnych początku XX wieku. To dawna Akademia Handlowa. Trzy kondygnacje, wysokie okna, bogato opracowana fasada, wielkie herby miasta i zegar. Eklektyczny gmach powstał w latach 1904-1906 według projektu Jana Zawiejskiego, ówczesnego architekta miejskiego Krakowa, znanego dziś głównie jako autora krakowskiego Teatru Słowackiego. Tuż przy Plantach i niedaleko centrum krakowskiej nauki - Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Kraków buduje szkołę dla przyszłych kupców
Szkołę Handlową utworzono w 1882 roku, w okresie, gdy rozwój handlu i przemysłu w Krakowie (i okolicznych gminach) zwiększał zapotrzebowanie na fachowo wykształconych pracowników. Początkowo działała w budynku Kasy Oszczędności. Pod koniec XIX wieku dotychczasowa siedziba była już za ciasna: brakowało pracowni, gabinetów i odpowiedniego zaplecza dydaktycznego. W 1898 roku Izba Handlowo-Przemysłowa oraz Rada Miasta rozpoczęły starania o wzniesienie osobnego gmachu. Parcelę przekazało miasto, a budowa ruszyła w 1904 roku w miejscu dawnej Ujeżdżalni.
Zobacz także: Tę krakowską kamienicę do dziś błędnie przypisuje się kierownikowi budowy. Jej architekt projektował Muzeum Narodowe
Nauka przy Kapucyńskiej rozpoczęła się 1 września 1906 roku, a w 1908 roku szkoła otrzymała tytuł Akademii Handlowej. W realiach dawnego zaboru austriackiego nazwę tę mogła nosić średnia szkoła handlowa prowadząca specjalistyczne kursy dla absolwentów szkół ogólnokształcących.
Herby, zegar, cement romański
Zawiejski nadał szkole rangę odpowiadającą znaczeniu instytucji. Rozbudowane elewacje spinają narożnik ulic Kapucyńskiej i Straszewskiego, a ich sylwetę urozmaicają trzy dekoracyjne szczyty. Na dwóch bocznych umieszczono wielkie płaskorzeźbione herby Krakowa, natomiast narożny zaakcentowano dużym zegarem. Architektura operuje historyzującym detalem, ale nie jest prostym naśladownictwem jednego dawnego stylu - charakterystyczna jest dla twórczości Zawiejskiego z przełomu historyzmu i nowych tendencji początku XX wieku.
Na uwagę zasługuje materiał elewacji. Zawiejski zastosował cement romański, który barwą i fakturą przypominał naturalny piaskowiec, ale był tańszy i pozwalał łatwo wykonywać rozbudowane profile oraz odlewane dekoracje. Oryginalne tynki zachowały się na budynku na tyle dobrze, że w latach 2005-2007 przeprowadzono ich konserwację przy użyciu odtworzonej technologii. Była to pierwsza w Europie renowacja zabytkowych sztukaterii romańskich wykonana materiałem zgodnym z historycznym.
Dziś elewacja znów przechodzi renowację.
Zobacz także: Hotel niczym zamek wyburzono przed wojną pod gmach banku z apartamentami. Dziś stoi zaniedbany
Tu zaczęła się historia krakowskiego UEK
Kapucyńska 2 ma także ważne miejsce w historii szkolnictwa wyższego. W 1924 roku przy działającej tu szkole utworzono Instytut Towaroznawczy. Rok później na bazie instytutu i kursów handlowych powstało Wyższe Studium Handlowe - poprzednik dzisiejszego Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Pierwszy rocznik liczył 222 studentów, a grono nauczające 45 osób. W 1927 roku Studium przeniosło się do własnego gmachu przy Sienkiewicza.
Sam budynek przy Kapucyńskiej nadal służył szkolnictwu ekonomicznemu. Podczas I wojny światowej mieścił się w nim szpital wojskowy, podczas okupacji niemieckiej zajęły go oddziały niemieckie, a zajęcia prowadzono w innych lokalach. Nauczyciele organizowali również uzupełniające tajne nauczanie. Po wojnie szkoła wielokrotnie zmieniała nazwę; dziś w zabytkowym gmachu działa Zespół Szkół Ekonomicznych nr 1 im. Mikołaja Kopernika.
Jan Zawiejski: architekt teatru i krakowskich szkół
Jan Zawiejski (1854-1922) był jednym z najważniejszych krakowskich architektów przełomu XIX i XX wieku. Studiował w Monachium i na politechnice w Wiedniu, pracował także przy budowie Uniwersytetu Wiedeńskiego.
Jego najsłynniejszym dziełem pozostaje Teatr Miejski, dzisiejszy Teatr im. Juliusza Słowackiego. W latach 1900-1914 jako architekt miejski współtworzył jednak znacznie większy fragment Krakowa: zaprojektował kilkanaście szkół, a także kamienice i gmachy publiczne. Jacek Purchla określa Akademię Handlową jako jeden z reprezentacyjnych obiektów rozbudowanego programu budownictwa szkolnego realizowanego wówczas przez miasto.
W dorobku Zawiejskiego znalazły się również Jasny Dom przy Biskupiej i Łobzowskiej, charakterystyczna kamienica Ohrensteina przy Dietla oraz Stary Dom Zdrojowy w Krynicy, zaprojektowany wspólnie z Julianem Niedzielskim.
Zobacz także: Największe mieszkanie zajmowało całe piętro kamienicy. Nowocześnie, ale tradycyjnie, czyli krakowski Dom pod pszczółkami
18
