Kevin nie zapłaci tu już kartą ojca. Przypominający przeskalowany francuski renesansowy zamek symbol nowojorskiego luksusu idzie do remontu

Doba kosztuje 13 tys. zł. armatura w łazienkach pokryta jest 24-karatowym złotem, miał marmurowe kariatydy i francuskie tapiserie, a i tak najbardziej pamiętamy go z tego, że należał do Donalda Trumpa i zagrał w filmie "Kevin sam w Nowym Jorku". Słynny hotel przy Piątej Alei i Central Park South szykuje się do wieloletniej przerwy. Od stycznia 2027 ma być zamknięty na co najmniej cztery lata. Powodem jest naprawa i konserwacja zabytkowej elewacji.

Architektura. Natura architektonicznych zachwytów. Robert Konieczny i Tomasz Malkowski o Archiprzewodniku po świecie

Kevin w Nowym Jorku, Donald Trump w Plazie

Pamiętacie? Kevin zameldował się tu z kartą kredytową ojca, o drogę do recepcji pytał ówczesnego właściciela, który - ponoć na wyraźne żądanie - zagrał epizodyczną rolę, a widzowie zapamiętali wnętrza jako synonim nowojorskiego luksusu. Hotel Plaza "wystąpił" w filmie „Kevin sam w Nowym Jorku” z 1992 roku, drugiej części przygód chłopca granego przez Macaulaya Culkina. Teraz hotel przy Piątej Alei i Central Park South szykuje się do wieloletniej przerwy. Od stycznia 2027 roku ma być zamknięty na co najmniej cztery lata. Powodem jest naprawa i konserwacja zabytkowej elewacji.

Pierwszy hotel powstał, gdy Piąta Aleja dynamicznie się rozwijała

Dzisiejsza Plaza jest drugim hotelem pod tym adresem. Pierwszy otwarto 1 października 1890 roku. Na początku XX wieku lokalizacja na styku Central Parku, eleganckich dzielnic mieszkaniowych i rozwijającego się handlowego odcinka Piątej Alei obiecywała jednak znacznie większe zyski.

Nowa Plaza kosztowała 12,5 mln dolarów

W 1902 roku nieruchomość kupili Bernhard Beinecke, przedsiębiorca związany wcześniej z handlem mięsem, oraz Harry S. Black, potentat rynku nieruchomości i budownictwa. Rozważali rozbudowę, lecz fundamenty nie mogły przenieść ciężaru dodatkowych kondygnacji. Postanowili więc wznieść nowy hotel. Finansowego wsparcia udzielił John Gates, który majątek zdobył na drucie kolczastym. Postawił warunek: zarządzanie obiektem miał objąć hotelarz Fred Sterry.

Stary budynek zaczęto rozbierać w czerwcu 1905 roku. Nową Plazę otwarto już 1 października 1907 roku, po 27 miesiącach prac. Budowa i wyposażenie kosztowały 12,5 mln dolarów.

Pierwszy gość to jeden z najbogatszych Amerykaninów

Pierwszym gościem wpisanym do księgi był Alfred Gwynne Vanderbilt, przedstawiciel jednej z najbogatszych amerykańskich rodzin. Hotel miał przyjmować także stałych mieszkańców: dla zamożnych nowojorczyków apartament z pełną obsługą stanowił wygodną alternatywę dla utrzymywania własnej rezydencji.

Projekt to dzieło autora hoteli Waldorf i Astoria

Projekt powierzono Henry’emu Janewayowi Hardenberghowi, autorowi wcześniejszych hoteli Waldorf i Astoria. Zaproponował osiemnastokondygnacyjny gmach przypominający francuski renesansowy zamek powiększony do skali metropolii.

Marmurową podstawę zestawił z jasną cegłą wyższych pięter, a całość zwieńczył wysokimi, stromymi dachami z lukarnami. Rytm okien, balustrady i dekoracyjne obramienia porządkowały potężną bryłę. Dzięki jasnym elewacjom oraz malowniczej linii dachów budynek wyraźnie odcinał się od zieleni Central Parku. Historyczny kostium służył nowoczesnemu przedsięwzięciu hotelowemu.

Wnętrza hotelu Plaza w Nowym Jorku

Wnętrza zaplanowano jako reprezentacyjne przestrzenie spotkań. Marmurowe lobby, szerokie przejścia, restauracje i salony pozwalały nie tylko mieszkać, lecz także uczestniczyć w życiu towarzyskim miasta.

Palm Court przyciągał palmami i lustrami, Oak Room — rzeźbioną drewnianą boazerią. Dzisiejszy wystrój jest jednak dziełem kilku epok.

Warren & Wetmore odpowiadali za rozbudowę z lat 1919–1921, obejmującą nowe lobby od Piątej Alei i Terrace Room, a Schultze & Weaver zaprojektowali salę balową z 1929 roku. Ochroną zabytkową objęto bryłę w 1969 roku, a wybrane wnętrza w 2005 roku.

Luksusowa Plaza przy Piątej Alei. Ciekawostki

  • Marmurowe kariatydy przedstawiające cztery pory roku w Palm Court skopiowano z figur w loggii XVII-wiecznego Palazzo Pisani w Carrarze.
  • Dzisiejszy Edwardian Room zdobiły tkaniny z Aubusson. Dębowa boazeria sięgała około 3,66 m, a drewniany strop pokrywały geometryczne i roślinne dekoracje w brązie, złocie i zieleni. Tapiserie nie przetrwały.
  • W Edwardian Room zaprojektowano osobną galerię dla muzyków, z dekoracyjną żelazną balustradą. W Palm Court orkiestra towarzyszyła obiadom i popołudniowej herbacie już w 1908 roku.
  • Niedługo po otwarciu brytyjska aktorka występująca jako Mrs. Patrick Campbell wywołała skandal, paląc publicznie w Palm Court. Zdarzenie trafiło do gazet i nadało hotelowi reputację miejsca modnego, choć nieco wyzywającego.
  • W 1944 roku Conrad Hilton usunął przeszklone przekrycie Palm Court. Było zniszczone i słabo doświetlało wnętrze; nowy sufit pozwolił pomieścić instalację klimatyzacyjną. Str. 13 i 57.

Dlaczego remont elewacji oznacza tak długie zamknięcie?

W komunikacie z 14 października 2026 roku kierownictwo hotelu wskazało złożoność prac, wymogi konserwatorskie, bezpieczeństwo oraz znaczną ingerencję w funkcjonowanie hotelu.

Nie podano szczegółowego harmonogramu ani budżetu. Miejski nadzór uznał elewację za niebezpieczną, ale — jak przekazał CBS — nie wymagał zamknięcia hotelu podczas napraw. Decyzję o przerwie podjęto zatem po stronie obiektu. Zapowiedziane „co najmniej cztery lata” oznaczają powrót najwcześniej w 2031 roku. Konkretnej daty ponownego otwarcia jeszcze nie ogłoszono.

Czy w Polsce mamy takie symbole luksusu? Przez lata za taki uchodził hotel Marriott w Warszawie, w którym był m.in. ten apartament prezydencki ze zdjęć poniżej.

W latach 90. za luksusowy uchodził też hotel Sobieski, kolorowy i za te kolory krytykowany Zobaczcie zdjęcia.

Artykuł powstał przy wsparciu AI.

Podcast Architektoniczny
Dawid Wrona: Cichy luksus, nowe miasto i odpowiedzialny lifestyle