Spis treści
Cross Water i Serowe Kule Mistrza
Malbork zapisał się na stałe w zbiorowej wyobraźni pod szyldem Zamku Krzyżackiego – największego średniowiecznego zamku ceglanego na świecie, przez wielu uznawanego za najwybitniejsze dzieło gotyckiej architektury obronno-rezydencjonalnej. Nie dziwi więc, że w całej tkance miasta odnajdziemy liczne akcenty, które na różne sposoby snują opowieść o jego najsłynniejszym zabytku. W sklepie przy dworcu kupimy wodę mineralną „Cross Water” z wizerunkiem Krzyżaka na etykiecie, w restauracji Piwniczka Wielkiego Mistrza zjemy m.in. „Śledzia po Krzyżacku” i „Serowe Kule Mistrza”, a w samym centrum miasta natkniemy się na „zamek numer dwa”, czyli miniaturową replikę słynnej warowni.
Czytaj także: Zamek w Stobnicy już całkiem legalny. Wojewoda wielkopolska potwierdziła decyzję NSA
Czerpanie inspiracji z architektury Zamku Krzyżackiego nie jest jednak w Malborku zjawiskiem nowym. Wystarczy spojrzeć na budynek miejscowego dworca kolejowego, wzniesiony pod koniec XIX wieku, a dokładniej w 1891 roku. Jego projektanci, których nazwisk nie udało się ustalić na podstawie dostępnych źródeł historycznych, nie kryli fascynacji gotycką warownią. Dworzec utrzymano w stylu neogotyckim, określanym również jako staroniemiecki, a jego architektura wyraźnie nawiązuje do form charakterystycznych dla zamku Zakonu Krzyżackiego.
Dworzec w kostiumie ceglanego zamku
Dworzec to piętrowy budynek z poddaszem, złożony z kilku brył o zróżnicowanej wysokości. Wzniesiono go z pełnej cegły, a nietynkowane elewacje wykończono wysokiej jakości cegłą licową, miejscami uzupełnioną cegłą glazurowaną. Wejście od strony placu zaakcentowano piaskowcowym portalem. Charakterystycznym elementem budynku jest wysoki, rozczłonkowany dach, którego połacie pokryto dwoma rodzajami ceramicznej dachówki: holenderką od strony miasta i karpiówką od strony peronów.
Równie starannie opracowano wnętrza dworca. Część ścian pokryto tynkiem, pozostałe wyłożono drewnianą boazerią, a posadzki wykonano z ceramiki. Na szczególną uwagę zasługują drewniane stropy, w tym rzeźbiony strop poczekalni. Historyczny zespół kolejowy uzupełniają budynki o zróżnicowanej konstrukcji, m.in. murowany budynek ekspedycji z około 1900 roku, ze ścianą kolankową wykonaną w konstrukcji szachulcowej, oraz dawny szalet, którego ściany poddasza mają konstrukcję ryglową z ceglanym wypełnieniem.
Osiem milionów za gruntowny remont
W 2010 roku rozpoczął się gruntowny remont dworca - kosztował około 8 mln zł i trwał do 2011 roku. Prace objęły zarówno ceglane elewacje, jak i zabytkowe wnętrza budynku. W dawnej restauracji i sali kolumnowej oczyszczono i poddano konserwacji historyczną boazerię, przywracając jej pierwotną kolorystykę. Odtworzono również detale architektoniczne w holu głównym i sąsiednich pomieszczeniach.
Czytaj także: Potężniejsza niż zamek w Malborku. To ona zagrała hutę w serialu "Ołowiane dzieci". Monumentalna Elektrociepłownia Zabrze
Renowacja wiązała się z usunięciem części powojennych nawarstwień, w tym malowideł ściennych. Jedynym zachowanym elementem wystroju z tego okresu pozostał herb Polski umieszczony nad kasami biletowymi. Przy okazji remontu budynek dostosowano do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, zmodernizowano toalety i wydzielono pomieszczenie dla rodziców z dziećmi.
Na tym jednak inwestycje się nie zakończyły. W latach 2012–2014 przebudowano układ torowy stacji, zmodernizowano urządzenia sterowania ruchem kolejowym i wybudowano nowe perony. Kolejne, mniejsze prace prowadzono również w następnych latach, a w 2026 roku zakończono wymianę systemów informacji pasażerskiej, w tym elektronicznych tablic i ekranów.
Słodko-kwaśne buraczane chmury
Jesienią i zimą dopełnieniem tej niecodziennej, zamkowej architektury staje się jeszcze jeden element – „zapach cukru”. To charakterystyczna, słodkawa woń towarzysząca działalności miejscowej Cukrowni Malbork. Dla podróżnych wysiadających na zabytkowym dworcu bywa pierwszym zetknięciem z atmosferą miasta. Zapach nasila się w okresie kampanii cukrowniczej, zazwyczaj od września lub października do stycznia, kiedy trwa intensywny przerób buraków cukrowych.
Gdy cukrownia pracuje na pełnych obrotach, w powietrzu unosi się ciężka, mdła, słodkawo-kwaśna woń gotowanych buraków, przywodząca na myśl wysłodki buraczane, kompost i sfermentowaną słodycz. Dla jednych dusząca, dla innych niemal przyjemna, dla jeszcze innych – w pewien sposób nostalgiczna. Wtóruje żółknącym drzewom i ciężkim chmurom, otulając ceglaną architekturę miasta dodatkową warstwą historii i nieokreślnej tajemnicy.
