Spis treści
Dom nad fosą – FORT X w Toruniu. Projekt pracowni Archigeum Sp.zo.o. Przemka Gawędy
Na zarośnięty, zaśmiecony teren toruńskiego Fortu X dziś zapuszczają się co najwyżej odważni spacerowicze. W planach jest jednak przemiana tej części XIX-wiecznej Twierdzy Toruń, położonej zaledwie niecałe 2,5 km od starówki i nadanie temu miejscu nowej funkcji. Jednym z pierwszych etapów ma być realizacja projektu domu nad fosą, w którym zamieszkać chce właściciel całego kompleksu. Za projekt odpowiada Przemek Gawęda – laureat prestiżowego konkursu „40 UNDER 40” w 2023 roku, zdobywca tytułu Architect of the Year Awards 2023.
– Ideą projektu domu było jego „wpisanie się” w założenie fortyfikacyjne w sposób, aby z jego centralnej części kubatura była niewidoczna. Dom zlokalizowano w najniższej części założenia - przy fosie, która jest integralnym elementem Fortu X. Zbliżenie domu do fosy pozwoliło wpisać się także w oczekiwania inwestora, który chciał posiadać możliwie duży taras w pobliżu zbiornika wody
– wyjaśnia architekt.
Zaplanowano dwukondygnacyjny budynek mieszkalny z zielenią i trawą na dachu, co ma pomóc budynkowi jeszcze mocniej wtopić się w tło. Od strony wody powstanie wspomniany taras. Co więcej, deskę tarasową zastosowano zarówno na podeście, jak i frontowej elewacji.
– Strefa dzienna jest zlokalizowana na kondygnacji wyżej. Strefa prywatna wraz zapleczem technicznym znajduje w strukturze terenu
– tłumaczy architekt. Jak dodaje, realizacja projektu może się rozpocząć już w przyszłym roku.
- Zobacz także: Od frontu - monolityczna ściana bez okien. Dom jak Las to nowoczesna willa pod Warszawą
Przemiana Fortu X Twierdzy Toruń możliwa w 2025 r. Powstanie m.in. hotel
Dziś obszar Fortu X zabytkowej Twierdzy Toruń tylko w niewielkim stopniu przypomina to samo miejsce w XIX w. Jak wyjaśnia Przemek Gawęda, przez lata oryginalne ukształtowanie terenu deformowało się i zacierało. Miejsce jest zarośnięte i zaśmiecone. Tymczasem na przełomie XIX i XX w. był to ważny obiekt wojskowy, wybudowany przez Prusaków celem obrony granicy wschodniej Prus.
– Fort X ("Bateria Nadbrzeżna") – leży między ulicą Przy Grobli, Zagrodową a ogrodami działkowymi. Otwarta bateria artyleryjska sześciu 120 mm armat kontrolujących dolinę Wisły, zabezpieczona częściowo fosą. Jako jedyny fort zespołu nie otrzymał ani jednej wieżyczki obserwacyjnej piechoty
Zapowiadana od kilku lat przemiana Fortu X ma nadać dawnym fortyfikacjom nową funkcję. Cały proces może rozpocząć się już w 2025 r., po kilku – jak to określa architekt – „perturbacjach administracyjnych”. W uzgodnieniu z konserwatorem zabytków zaplanowano m.in. następujące działania:
- remont zachowanego schronu i przekształcenie go w obiekt hotelowy,
- budowa sali konferencyjno-bankietowej z towarzyszącą funkcją gastronomiczną,
- budowa domu właściciela kompleksu.
Jak wspomniano, nowe obiekty mają wtapiać się w tło. Dodatkowo zaplanowano przywrócenie dawnego ukształtowania terenu.
- Czytaj również: Metamorfoza Bastionu Sakwowego we Wrocławiu. Z ruiny odpadał tynk, teraz to duma miasta i miejsce spotkań
– Działania projektowe skupiły się min. na przywróceniu zarysów fortyfikacji ziemnych takich jak: stanowiska artyleryjskie z trawersami oraz ławy strzeleckie. Projekt zagospodarowania fortu i odtworzenia fortyfikacji ziemnych zrealizowano na podstawie historycznych planów budowlanych, które powstały pod koniec XIX wieku
– opowiada architekt.
