Spis treści
Wchodząc do tej berlińskiej galerii, łatwo odnieść wrażenie, że pomyliliśmy adresy. Za przeszkleniem, przy biurkach i przed ekranami komputerów siedzi zespół projektowy, który na oderwanie go od pracy reaguje nie pytającym spojrzeniem, ale entuzjazmem. „Przeszkadzanie” jest celem - odwiedzający mają nie tylko przyglądać się pracy architektów, ale też aktywnie w niej uczestniczyć: zadawać pytania, zgłaszać uwagi, proponować własne rozwiązania.
Pierwsza indywidualna wystawa CHYBÍK + KRIŠTOF
Aedes Architecture Forum, założone w 1980 roku, to najstarsza prywatna galeria architektury w Niemczech. W ciągu 46 lat działalności zorganizowano tu ponad 350 wystaw, wśród których regularnie pojawiają się prezentacje dorobku poszczególnych biur architektonicznych – zarówno światowych gwiazd, takich jak Zaha Hadid, Thom Mayne, Daniel Libeskind czy Frank Gehry, jak i nowatorskich pracowni, które dopiero zdobywają międzynarodowy rozgłos.
Do tych ostatnich można zaliczyć czesko-słowacką pracownię CHYBÍK + KRIŠTOF, która od 23 października do 3 grudnia prezentuje w Aedes swoją pierwszą indywidualną wystawę. Formuła „Building the Existing City” znacznie odbiega jednak od tradycyjnego sposobu prezentowania dorobku architektów.
Jak przyznaje Ondřej Chybík, współzałożyciel studia, po raz pierwszy w historii galerii odwiedzający mogą nie tyle oglądać gotowe efekty pracy projektantów, ile dosłownie „wejść” w sam proces projektowania.
Zaglądać przez ramię, pytać i podpowiadać
Przez sześć tygodni Aedes funkcjonuje jako otwarte, działające studio architektoniczne. „Czterdzieści dwa dni, pięciu architektów, pięć dni w tygodniu, osiem godzin dziennie” – czytamy w materiałach pracowni.
Czytaj także: Najlepsza czeska architektura 2026 roku to stadion! Sprawdź, czym arena w Igławie przekonała jury
Wszystkie cztery projekty, nad którymi pracuje zespół, dotyczą Berlina. Wyłoniono je w ramach otwartego naboru „4 Transformations for Berlin”, w którym organizacje publiczne i prywatne, inicjatywy obywatelskie oraz osoby prywatne mogły wskazać miejsca wymagające nowej wizji. Wybrane lokalizacje odpowiadają czterem hasłom przewodnim wystawy: „PLAY”, „LIVE”, „ADAPT” i „ACTIVATE”.
Cztery kategorie, cztery lokalne transformacje
Pierwszy projekt, pod szyldem „ACTIVATE”, to Innsbrucker Platz - ruchliwy węzeł komunikacyjny w dzielnicy Tempelhof-Schöneberg, zdominowany przez samochody, które pozostawiają niewiele miejsca pieszym. Zadaniem architektów będzie znalezienie sposobu na przywrócenie placu mieszkańcom: sprytniejsze połączenie go z pobliskimi terenami zielonymi, zagospodarowanie przestrzeni pod wiaduktem kolejowym, stworzenie miejsc sprzyjających spotkaniom.
W sąsiedztwie stacji kolejowej Frankfurter Allee - „LIVE” - biuro zakłada budowę wieżowca, który mógłby stać się impulsem do uporządkowania rozdrobnionej, zdominowanej przez transport i handel okolicy. Architekci chcą zbadać, jak nowa zabudowa może poprawić jakość przestrzeni publicznych, ułatwić pieszym poruszanie się między stacją a osiedlami mieszkaniowymi i wprowadzić więcej zieleni.
Trzecia lokalizacja, Dragonerareal w Kreuzbergu - „ADAPT” - to teren XIX-wiecznych koszar, na którym zachowały się dawne stajnie, ujeżdżalnie i warsztaty. W 2027 roku ma tu rozpocząć się budowa osiedla z przystępnymi cenowo mieszkaniami, jednak przyszłość wielu historycznych obiektów pozostaje niepewna. Z inicjatywy lokalnej organizacji ZusammenStelle architekci opracują strategię stopniowej adaptacji istniejącej zabudowy na funkcje społeczne, kulturalne, sportowe i zawodowe. Istotne będzie przy tym zachowanie działalności, która już dziś toczy się na tym terenie.
Ostatni projekt, „PLAY”, dotyczy Sommerbad Seestraße, sezonowego kąpieliska, które miałoby przekształcić się w całoroczny, ogólnodostępny ośrodek sportowy. W ramach inicjatywy SpOrt365 zespół zaproponuje przestrzenie do bezpłatnej aktywności fizycznej, zabawy i spotkań, dostępne dla mieszkańców niezależnie od wieku czy pory roku.
Ambicją CHYBÍK + KRIŠTOF jest, aby przynajmniej jeden z projektów w ciągu kolejnego roku przeszedł do dalszego etapu opracowania lub przygotowań do realizacji.
Sześć tygodni: od doświadczenia, do eksperymentu
Czas na opracowanie czterech koncepcji jest ściśle określony: sześć tygodni, tyle, ile trwa wystawa. Jej finałem będzie prezentacja rezultatów pracy zespołu w drugiej sali Aedes, gdzie obecnie można oglądać wybrane realizacje i projekty CHYBÍK + KRIŠTOF. Ekspozycję podzielono według tych samych czterech haseł: „PLAY”, „LIVE”, „ADAPT” i „ACTIVATE”.
Na ścianach rozmieszczono plansze ze szkicami, rysunkami technicznymi, fotografiami i opisami projektów. Powyżej wyświetlane są filmy i animacje, które pozwalają spojrzeć na prezentowaną architekturę z innej perspektywy.
Czytaj także: Czeskie wybory architektoniczne. Rozmyta siła nagród wciąż wydobywa "lokalne perły"
Wśród prezentowanych przykładów znalazły się m.in. przebudowa placu Mendla w Brnie, gdzie uporządkowanie infrastruktury transportowej pozwoliło odzyskać przestrzeń dla pieszych, i Arena Miejska w Igławie, pomyślana także jako przestrzeń spotkań mieszkańców. Kategorię „LIVE” reprezentuje m.in. przekształcenie dawnego browaru Nusle w Pradze w wielofunkcyjny fragment miasta, a „ADAPT” – modernizacja dworca autobusowego Zvonařka w Brnie.
O wielofunkcyjnej arenie w Igławie, która zdobyła niedawno Grand Prix Architektów – Narodowej Nagrody Architektonicznej, jednego z najważniejszych konkursów w Czechach, możecie przeczytać w najnowszym numerze „Architektury-murator”, w dziale Technika.
