Spis treści
Budynek wychodzący na spotkanie
Centrum Aktywności Międzypokoleniowej przy ul. Korotyńskiego 13 na warszawskiej Ochocie to realizacja pracowni xystudio, której na łamach „Architektury-murator” przyglądaliśmy się już wielokrotnie. Obiekt łączy placówki przeznaczone dla różnych grup wiekowych i użytkowników, w tym żłobek, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, środowiskowy dom samopomocy oraz centrum aktywności międzypokoleniowej z domem dziennego pobytu dla seniorów.
Zaprojektowanie przestrzeni dla tak zróżnicowanych grup poprzedziły konsultacje z przyszłymi użytkownikami. Architekci musieli pogodzić potrzebę niezależności poszczególnych placówek z ideą tworzenia miejsca sprzyjającego integracji.
Budynek otrzymał charakterystyczny rzut w kształcie litery C; wewnętrzny dziedziniec zaplanowano jako przestrzeń wspólną, z letnią sceną, kawiarnią, placem zabaw i miejscami rekreacji. To tu przecinają się codzienne ścieżki osób w różnym wieku. Ważnym elementem projektu było również zapewnienie dostępności wszystkim użytkownikom, niezależnie od ich sprawności.
Studenci wsłuchują się w głos seniorów
Idea międzypokoleniowej współpracy, która przyświecała projektantom budynku, znalazła swoją kontynuację w jego działalności. W CAM rozpoczął się cykl warsztatów „Mieszkanie, które nadąża”, organizowanych wspólnie z Wydziałem Architektury Politechniki Warszawskiej. Projekt realizowany jest w ramach seminarium specjalności CASE (Człowiek, Architektura, Środowisko, Energia), prowadzonego przez dr inż. arch. Annę Tofiluk i mgr inż. arch. Małgorzatę Nowak-Pieńkowską. Jego głównym założeniem jest projektowanie uniwersalne i projektowanie dla długowieczności, a więc poszukiwanie rozwiązań, które pozwolą mieszkaniom dostosowywać się do zmieniających się potrzeb użytkowników.
Czytaj także: Architektura przyjazna ludziom, ludzie przyjaźni architekturze. Za nami 11. edycja konkursu Lider Dostępności
Studenci pracują w niewielkich zespołach bezpośrednio z seniorami, analizując ich mieszkania i codzienne trudności. Celem jest znalezienie stosunkowo prostych, niedrogich rozwiązań architektonicznych i aranżacyjnych, które poprawią komfort i bezpieczeństwo mieszkańców. Podczas pierwszego spotkania uczestnicy rozmawiali o przeszkodach, które z wiekiem mogą utrudniać funkcjonowanie w pozornie wygodnej przestrzeni. Kolejne warsztaty pozwolą przełożyć te doświadczenia na konkretne propozycje zmian.
Harmonogram przewiduje spotkanie 4 listopada, podczas którego studenci i seniorzy będą rozmawiać o zaletach i ograniczeniach swoich mieszkań. 18 listopada rozpoczną wspólne opracowywanie pierwszych pomysłów, a około 25 listopada studenci odwiedzą uczestników w ich domach, wykonają dokumentację fotograficzną i zbiorą informacje potrzebne do przygotowania projektów. Na 16 grudnia zaplanowano prezentację wstępnych koncepcji i ich omówienie z seniorami. Całość ma zakończyć wystawa prac, której otwarcie przewidziano po 20 stycznia 2027 roku.
Do projektu nadal można dołączyć. Najbliższe spotkanie odbędzie się 4 listopada 2026 roku, w godzinach 9.00–11.15, w CAM przy ul. Korotyńskiego 13. Udział jest bezpłatny.
xystudio o początkach współpracy
Jak wspominają Dorota Sibińska i Filip Domaszczyński z pracowni xystudio, pomysł zaangażowania studentów w tego typu działania projektowe pojawił się podczas jednej z rozmów z Karoliną Słyk, prodziekan ds. studenckich Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. Podobne inicjatywy realizowano już wcześniej. W ubiegłym roku, za sprawą przypadkowego spotkania z prof. Anną Wierzbicką, studenci przenieśli i przeprojektowali „Pawilon Przyszłości” z Łazienek Królewskich na potrzeby Domu dla Bezdomnych przy ul. Emaliowej. Od tamtej pory grupy prowadzone przez profesorkę regularnie odwiedzają mieszkańców placówki, organizują warsztaty i angażują się w inne działania, m.in. przygotowywanie kartek świątecznych.
W tym sezonie nasze Centrum Aktywności Międzypokoleniowej zaczęło działać pełną parą. CAM zwróciło się z prośbą w Sarp-u o pomoc w organizacji warsztatów projektowych, które mogliby prowadzić emerytowani architekci z ich seniorami, prośba ta pozostała bez żadnej odpowiedzi. Podczas luźnej rozmowy Karoliną Słyk doszliśmy do wniosku, że może jest to świetny pomysł na projekt wnętrz dla jednej z grup studenckich. Już w tym roku na specjalności pt.: "Człowiek, architektura, środowisko, energia"; prowadzonej przez Annę Tofiluk studenci zawitali w CAM i są w trakcie warsztatów, podczas których będą wypracowywać rozwiązania ułatwiające samodzielne życie seniorom.
(...) Niezmiernie cieszy mnie fakt, że już w zeszły roku pojawiały się w naszej placówce grupy studentów pod kierunkiem Hanny Molik-Trochy, która mogła w tym miejscu pokazać m.in. czym jest projektowanie uniwersalne.
- wspomina Dorota SIbińska.
Współpraca między obiema instytucjami została niedawno sformalizowana – dziekan Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej Krzysztof Koszewski podpisał umowę z CAM. Jak podkreślają Dorota Sibińska i Filip Domaszczyński, choć trudno oszacować, ilu studentów zdecyduje się skonfrontować swoją wiedzę projektową z rzeczywistymi potrzebami użytkowników, tego rodzaju inicjatywy mogą przynieść korzyści obu stronom – zarówno przyszłym architektom, jak i osobom, dla których projektują.
Studenci pokażą swoje projekty w ZODIAKU
Tego typu działania pomogły studentom Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej między innymi dopracować projekty przygotowywane na trzecim roku studiów, w ramach przedmiotu „Projekt dla społeczności lokalnej”. Jak wyjaśnia dr inż. arch. Hanna Malik-Trocha, przyszli architekci opracowują wówczas koncepcje centrów aktywności międzypokoleniowej, szkół i obiektów sportowych. Bezpośredni kontakt z użytkownikami pozwolił im lepiej rozpoznać ich potrzeby i zweryfikować przyjęte rozwiązania projektowe.
Efekty pracy studentów będzie można zobaczyć 13 listopada, w godzinach 18.00–20.00, w Warszawskim Pawilonie Architektury ZODIAK. W programie otwartego wydarzenia znalazły się prezentacja multimedialna, wystawa wybranych projektów studenckich oraz dyskusja z udziałem architektów: Doroty Sibińskiej z xystudio i Konrada Basana z BRD Architekci. Rozmowa będzie dotyczyć projektowania budynków i przestrzeni odpowiadających na potrzeby lokalnych społeczności.
– Mam nadzieję, że wydarzenie w ZODIAKU, choć będzie miało dość kameralny charakter, okaże się wartościowe. Sama wystawa obejmie na razie niewielką część prac studenckich – obecnie około 14 osób z roku – ale myślę, że może być dobrym punktem wyjścia do szerszej rozmowy o projektowaniu budynków i przestrzeni dla społeczności lokalnych oraz o tym, jak takie projekty odpowiadają na rzeczywiste potrzeby użytkowników – mówi Hanna Malik-Trocha.
Jednym z wcześniejszych rezultatów zajęć była wystawa projektów studenckich zorganizowana w CAM przy ul. Korotyńskiego. Jak wspomina prowadząca, wernisaż spotkał się z bardzo dobrym odbiorem publiczności. Listopadowe wydarzenie w ZODIAKU ma być kolejną okazją do wymiany doświadczeń między studentami, praktykującymi architektami i osobami zaangażowanymi w funkcjonowanie obiektów publicznych.
„Najważniejsze w pracy architekta jest słuchanie”
Czym warsztaty są dla samych studentów? Jak opowiada Agata Walczykowska:
Możemy przez całe studia uczyć się o projektowaniu uniwersalnym, ale nic nie zapamięta się tak bardzo jak prawdziwej historii. Historii o upadku przy wychodzeniu ze śliskiej wanny albo tej o wspinaniu się po schodach bez poręczy i chwytaniu się tego, co wokół, byle nie stracić równowagi na śliskich schodach z lastryko.
Dopiero rozmowa i poznanie prawdziwych problemów seniorów i seniorek pozwala nam uzmysłowić sobie, jak każdy detal i każda decyzja wpływa na codzienne funkcjonowanie ludzi, dla których budynki powstają.
To te historie uzmysławiają nam, że możemy budować miejsca, które będą współgrać z użytkownikiem, a nie utrudniać mu codzienne życie. A co najważniejsze, to niesamowita lekcja empatii i człowieczeństwa oraz pokazanie, jak ważne w pracy architekta jest słuchanie.
