Spis treści
Przełamać zaprojektowany mechanizm
W momencie oddania do użytku, architektura trafia w ręce ludzi jako konkretny, starannie zaprojektowany mechanizm. Sugeruje miejsca wejścia i wyjścia, sposób poruszania się po budynku, wyznacza strefy jasne i ciemne, publiczne i prywatne, otwarte i niedostępne. Na sesjach zdjęciowych świeżo ukończone realizacje starają się jak najwierniej przypominać poprzedzające je wizualizacje.
Z czasem każdy obiekt, założenie czy zaprojektowane miasto ulega rozszczepieniu – polegającemu zarówno na zmianie rządzących nim zasad, jak i na stopniowym rozkładzie, mieszaniu się z otoczeniem i użytkownikami. Mieszkańcy wydeptują własne skróty; zmieniają kolory ścian – raz ze względów estetycznych, innym razem pokrywając je graffiti, by coś zakomunikować; pozbywają się niepotrzebnych przegród. Stopniowo odzyskują sprawczość.
Za każdym takim działaniem stoi zawsze konkretna potrzeba, nierzadko wpisująca się w strategię przetrwania, odnalezienia się i poradzenia sobie w obrębie „starannie zaprojektowanego mechanizmu”, który nigdy nie będzie nieomylny ani w pełni inkluzywny. Oddolne ingerencje użytkowników ujawniają miejsca jego pęknięć – nierówności, wykluczenia i mechanizmy dyskryminacji, które w sterylnej wersji architektury pozostałyby niewidoczne.
Brzuch miasta „rezygnuje ze sterylnych ram galerii”
„Oddolne strategie przetrwania, mikropolityki żywieniowe i codzienne praktyki gościnności i oporu” – to ich istnienie ma ujawniać wystawa „Brzuch miasta / The Belly of the City / Le Ventre de la Ville / De Buik van de Stad”, kuratorowana przez architektkę Aleksandrę Wasilkowską.
Czytaj także: Architecture in Foyer Warsaw 2026 już jesienią w Warszawie. Wydarzenie połączy świat nauki, projektowania i edukacji
Wystawa „traktuje jedzenie jako aktywną i surową infrastrukturę polityczną, społeczną i przestrzenną”. Jej organizatorzy świadomie zrezygnowali ze sterylnych ram galerii, decydując się na rozproszenie prac w wieloetnicznej tkance miejskiej Brukseli. Dzieła artystów pojawią się w miejscach rozciągających się od „imigranckich hal targowych Foodmet w Anderlechcie” po „prywatne mieszkania” i „przydomowe ogrody diaspory w Ixelles”.
Prace mają nie tylko pomóc zmapować nieformalne ekonomie, ale również naśladować sposób ich powstawania – zajmować luki i zakamarki miasta, pojawiać się na styku różnych społeczności, potrzeb i interesów; nie w przestrzeniach zaplanowanych i odpowiednio przygotowanych, ale tam, gdzie codzienne życie wymyka się narzuconym regułom. Poza „starannie zaprojektowanym mechanizmem”, który miasto i jego polityka oferują mieszkańcom.
W ujęciu twórców walka o suwerenność żywnościową oraz budowanie odporności lokalnych społeczności przestaje być postulatem teoretycznym, transformując w ćwiczenie wyobraźni radykalnej i codzienną praktykę miejskiego metabolizmu.
- czytamy w informacji prasowej.
Targowiska, sklepy, zakątki. Nowe krajobrazy żywieniowe
Wystawa odbywa się w październiku i listopadzie 2026 roku w różnych punktach Brukseli, m.in. na targowisku Abattoir d’Anderlecht, w polskich sklepach i przestrzeni ulicznej. Swoje prace prezentują m.in. Centrum Centrum (Łukasz Jastrubczak i Małgorzata Mazur), Karolina Jabłońska, Krzysztof Kaczmarek i Agnieszka Kurant.
Czytaj także: Urbanista nie przyszedł, więc poszliśmy na piwo. Z życia dużych dzieci na deweloperskich osiedlach
W dniach 30–31 października zaplanowano finałowy weekend w prywatnym domu i ogrodzie warzywnym w Ixelles, obejmujący wystawy, performanse, warsztaty i działania artystyczne związane z jedzeniem. W programie znalazły się m.in. makieta „Brzucha Warszawy”, „Spleśniała uczta” Poli Sutryk oraz pop-upowy Pickle Bar kolektywu Slavs and Tatars. 30 października na Wydziale Architektury La Cambre-Horta Université Libre de Bruxelles odbędzie się również międzynarodowa konferencja „Nowe krajobrazy żywieniowe”, poświęcona m.in. metabolizmowi miast, strategiom bioregionalnym i przemianom rolnictwa przemysłowego.
Projektowi towarzyszy anglojęzyczny numer magazynu „Autoportret” poświęcony tematyce Foodscapes. Organizatorami przedsięwzięcia są Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki, Shadow Architecture, Wydział Architektury La Cambre-Horta oraz Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Szczegółowy program dostępny jest na stronie NIAiU.
Kolofon wystawy Brzuch Miasta
- Organizator: Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki (NIAiU)
- Kuratorka: Aleksandra Wasilkowska – Shadow Architecture
- Artystki i artyści: Centrum Centrum, Karolina Jabłońska, Krzysztof Kaczmarek, Agnieszka Kurant, Dawid Misiorny, Aleksandra Nowysz, Janek Simon, Pola Sutryk, Slavs and Tatars, Ala Savashevich, Filipka Rutkowska, Aleksandra Wasilkowska
- Partnerzy: Instytut Polski w Brukseli, Faculty of Architecture La Cambre-Horta, Shadow Architecture, Magazyn Autoportret, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (SGGW)
- Współpraca lokalna i instytucjonalna: Białuty, Kofiko, Kubuś, DPS – Dystrybucja Polskich Specjałów, Kooperatywa Dobrze, Spółdzielcza Farma MOST, Gmina Ixelles, Gmina Anderlecht, Polska Wspólnota Katolicka w Binche
- Patronat medialny: Contemporary Lynx
- Finansowanie: Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Kultura Inspirująca 2025–2026.
