Spis treści
W poszukiwaniu wyjścia z międzymieścia
W 2010 roku Artur Celiński, wówczas zastępca redaktora naczelnego „Res Publiki Nowej”, wraz z Kacprem Pobłockim przygotowali cały numer poświęcony międzymieściu. Roger Keil i Douglas Young zdefiniowali je jako przestrzeń, która nie jest ani miastem, ani wsią: położoną między tradycyjnym centrum a przedmieściami, pełną pozornie nieprzystających do siebie funkcji. Domy sąsiadują tam z zakładami przemysłowymi, drogami, sieciami technicznymi i nieużytkami.
W międzymieściu szczególnie wyraźnie widać paradoks infrastruktury. Przebiegają przez nie ważne trasy i sieci, ale niekoniecznie służą ludziom, którzy mieszkają tuż obok. Szybka droga może ułatwiać podróż przez metropolię, a zarazem odcinać sąsiednie osiedla od siebie. Miejsce, które dostarcza usługi innym częściom miasta, samo bywa słabo obsługiwane. O jego przyszłości decyduje wiele podmiotów, lecz brakuje wspólnego planu i odpowiedzialności za codzienne życie mieszkańców.
Ten opis pomaga dziś dostrzec skutki rozwoju, w którym decyzje o zabudowie, drogach i usługach zapadają osobno. Wokół polskich miast przybywa osiedli łanowych i rozproszonej zabudowy. Ich mieszkańcy mierzą się z długimi dojazdami, zależnością od samochodu i utrudnionym dostępem do podstawowych usług. Konflikty przestrzenne stają się coraz bardziej dotkliwe. Można na ten widok bezradnie rozłożyć ręce. Można też jednak zapytać, co jeszcze da się zrobić, by ograniczyć najpoważniejsze skutki niekontrolowanej suburbanizacji.
Kongres, który ma szansę być mądry
Nie warto być bezradnym. Dlatego wracamy na Kongres Kongresie Nowej Mobilności, by zapytać o realne rozwiązania, scenariusze i pomysły na działania. Ale to wydarzenie nie będzie poświęcone tylko dyskusji o wyjściu z niekontrolowanego kryzysu urbanistyki. W programie znajdziemy także prezentacje pojazdów, rozmowy o infrastrukturze ładowania, rowerach, mikromobilności i transporcie w skali metropolii. Każdy z tych tematów prowadzi do pytania o kształt miasta - sposób jego doświadczania, sprawiedliwość dostępu, a więc również o jakość życia. I w swojej mnogości pokazuje szereg alternatyw, które mają lub mogą mieć wpływ na sposób organizacji naszej przestrzeni.
Dlatego cieszy nas obecność ścieżki New Architecture & Construction. Uczestnicy będą rozmawiać między innymi o dekarbonizacji i efektywności energetycznej budynków, mieszkalnictwie, rewitalizacji terenów poprzemysłowych oraz roli architektów w transformacji. O mobilności trudno mówić sensownie bez urbanistyki i architektury. Dzięki połączeniu tych perspektyw kongres ma szansę być mądry.
Cztery dyskusje prowadzone przez naszą redakcję
W środę 23 września, w godz. 17:05–17:50, Karolina Krasny poprowadzi panel „Czas na młodych. Jaką perspektywę do projektowania wnoszą młodzi architekci i architektki?”. O podejściu młodego pokolenia do klimatu, dostępności, ponownego użycia materiałów i codziennych potrzeb użytkowników porozmawiają Alicja Kubicka, Maksymilian Sawicki, Magdalena Orzeł-Rurańska i Jan Wichrowski.
W czwartek 24 września, w godz. 10:55–11:40, Karolina zapyta: „Dobre osiedle czy dobra dzielnica? Jak dziś projektować miejsca do życia?” Punktem wyjścia będzie myślenie poza granicami pojedynczej działki i sprzedawanych metrów kwadratowych. Co sprawia, że nowe domy stają się częścią miejsca, w którym można dobrze żyć? W dyskusji wezmą udział Kamil Iwanicki, Grzegorz Rusiecki, Mateusz Mastalski i Aleksandra Tomkiewicz.
Zaraz potem, w godz. 11:50–12:35, Artur Celiński poprowadzi rozmowę „Czy mamy jeszcze teorię urbanistyki? Koszty chaosu przestrzennego w polskich miastach”. Z Piotrem Lorensem, Piotrem Myncem i Martą Sękulską-Wrońską przyjrzy się konsekwencjom rozproszonego rozwoju: dłuższym dojazdom, droższej infrastrukturze i nierównemu dostępowi do usług.
O godz. 15:45 Artur wróci na scenę z pytaniem: „Kto czeka na polską politykę architektoniczną i czy ona coś zmieni?” Do godz. 16:30 będzie rozmawiać z Markiem Chrobakiem, Anną Kulińską, Ryszardem Grudą i Filipem Springerem o odpowiedzialności za jakość przestrzeni oraz o tym, czy wspólna polityka może wpłynąć na prawo, edukację i praktykę inwestycyjną.
Wszystkie cztery panele odbędą się na Design Stage w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach.
Wracamy z mobilnym studiem
Podobnie jak przed rokiem przywieziemy na kongres studio „Architektury-murator”. Podczas poprzedniej edycji rozmawialiśmy w nim m.in. z Piotrem Grochowskim o trudnościach związanych z adaptacją istniejących budynków, a z Moniką Arczyńską – o pracy architektów nad metropolitalnym systemem rowerów publicznych. Tomasza Koniora pytaliśmy o przebudowę kwartału przy ulicy Dworcowej w Katowicach i decyzje dotyczące zachowania jego historycznej tkanki. Z Oskarem Grąbczewskim dyskutowaliśmy zaś o projekcie TBS przy ulicy Mariackiej oraz o kompromisach, których wymaga rewitalizacja.
Te rozmowy przypominały, że przyszłość miast zależy również od tego, co zrobimy z miejscami, które już istnieją. Wracamy do Katowic, by dalej pytać o konkretne decyzje, ich koszty i skutki dla mieszkańców. Kongres Nowej Mobilności potrwa od 23 do 25 września 2026 roku. Śledźcie nasze relacje i zajrzyjcie do studia „Architektury-murator”.
