Spis treści
- Centrum Nauki Kopernik w Warszawie. 16 lat od wielkiego otwarcia
- Architektura Centrum Nauki Kopernik. Budynek, który miał połączyć Warszawę z Wisłą
- Elewacja w kolorach ziemi i bryły przypominające naturalne skały
- Zielony dach i świetliki przypominające kratery
- Budowa Centrum Nauki Kopernik nad tunelem Wisłostrady była wyzwaniem inżynieryjnym
- Wnętrza Centrum Nauki Kopernik. Przestrzeń podporządkowana eksperymentowaniu
- Jan Kubec. Kim jest architekt Centrum Nauki Kopernik?
Centrum Nauki Kopernik w Warszawie. 16 lat od wielkiego otwarcia
5 listopada 2010 roku uroczyście otwarto Centrum Nauki Kopernik w Warszawie. Inauguracji towarzyszyło plenerowe widowisko „Wielki Wybuch” w reżyserii Saskii Boddeke i Petera Greenawaya. Podczas pierwszego weekendu działalności obiekt odwiedziło 13 tys. osób, które mogły bezpłatnie korzystać z interaktywnych wystaw.
Historia inwestycji rozpoczęła się jednak znacznie wcześniej. W grudniu 2005 roku rozstrzygnięto konkurs architektoniczny, w którym zwyciężyła pracownia RAr-2 Laboratorium Architektury z Rudy Śląskiej, kierowana przez Jana Kubeca. Budowa rozpoczęła się 28 lipca 2008 roku, a realizację powierzono firmie Warbud.
Otwarcie w 2010 roku objęło pierwszy moduł budynku z pięcioma galeriami wystawowymi. Pozostałe części kompleksu udostępniano stopniowo. W 2011 roku uruchomiono między innymi planetarium Niebo Kopernika oraz Park Odkrywców.
38
Architektura Centrum Nauki Kopernik. Budynek, który miał połączyć Warszawę z Wisłą
Centrum Nauki Kopernik powstało przy Wybrzeżu Kościuszkowskim, w sąsiedztwie mostu Świętokrzyskiego i Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. Lokalizacja bezpośrednio nad Wisłą odegrała kluczową rolę w kształtowaniu koncepcji architektonicznej.
Projektanci nie chcieli stworzyć kolejnego monumentalnego gmachu, który dominowałby nad otoczeniem. Zamiast tego zaproponowali obiekt wpisujący się w naturalne ukształtowanie terenu, wykorzystujący zieleń, wodę i przestrzenie dostępne dla mieszkańców.
Dwukondygnacyjny budynek zaprojektowano na planie litery L. Jego wysokość wynosi około 12 metrów, z lokalnymi przewyższeniami. Rozbudowaną bryłę podzielono na części o zróżnicowanej funkcji i formie.
Charakterystycznym elementem kompozycji są wysunięte fragmenty budynku, nieregularne przeszklenia i przestrzenie otwierające widoki na Wisłę. Ważną częścią założenia stały się również tereny zielone, tarasy oraz ogród na dachu.
Elewacja w kolorach ziemi i bryły przypominające naturalne skały
Architektura Centrum Nauki Kopernik odwołuje się do procesów zachodzących w przyrodzie, szczególnie erozji i naturalnego kształtowania krajobrazu. Inspiracje te widoczne są zarówno w bryle, jak i detalach budynku.
Elewacje utrzymano w odcieniach brązu i beżu, nawiązujących do barw ziemi. Pionowe pasy okładziny o nieregularnych podziałach nadają fasadom zróżnicowany rytm. Zastosowano między innymi barwione płyty elewacyjne i elementy wykonane z betonu.
Niektóre fragmenty budynku przypominają duże głazy narzutowe. Taką formę otrzymała między innymi część mieszcząca przestrzeń przeznaczoną dla najmłodszych odwiedzających.
Szczególnie charakterystyczna jest bryła planetarium, wyróżniająca się czerwonym przeszkleniem. Jej zewnętrzna powłoka została zaprojektowana tak, aby po zmroku widoczna była podświetlona konstrukcja znajdującej się wewnątrz kopuły.
Zestawienie surowych materiałów, nieregularnych form i rozległych przeszkleń sprawia, że budynek nie przypomina tradycyjnych obiektów muzealnych. Jego architektura stanowi próbę połączenia nowoczesnej technologii z formami inspirowanymi naturą.
Zielony dach i świetliki przypominające kratery
Jednym z najbardziej charakterystycznych rozwiązań architektonicznych Centrum Nauki Kopernik jest zielony dach. Zaprojektowano go jako przedłużenie otaczającego budynek krajobrazu, a nie jedynie techniczne przekrycie przestrzeni wystawienniczych.
Na dachu znajduje się ogród, którego układ nawiązuje do naturalnych form terenu. Zieleń uzupełniają ścieżki spacerowe oraz nieregularne otwory przypominające kratery.
Te ostatnie pełnią ważną funkcję architektoniczną. Są przeszklonymi świetlikami, które doprowadzają światło dzienne do wnętrz budynku. Pozwalają również na wizualne powiązanie przestrzeni ekspozycyjnych z otoczeniem.
W koncepcji Jana Kubeca budynek miał być czymś więcej niż zamkniętym obiektem przeznaczonym do zwiedzania. Możliwość przechodzenia przez jego przestrzenie, korzystania z tarasów i przebywania na dachu miała uczynić architekturę częścią ogólnodostępnego krajobrazu miejskiego.
Budowa Centrum Nauki Kopernik nad tunelem Wisłostrady była wyzwaniem inżynieryjnym
Realizacja budynku w bezpośrednim sąsiedztwie Wisły wymagała zastosowania nietypowych rozwiązań konstrukcyjnych. Jednym z największych wyzwań była lokalizacja części kompleksu nad sześciopasmowym tunelem Wisłostrady.
Konstruktorzy musieli zapewnić odpowiednią przestrzeń dla rozległych sal wystawienniczych, jednocześnie ograniczając oddziaływanie budynku na znajdującą się poniżej infrastrukturę drogową.
W projekcie zastosowano platformę kablobetonową o rozpiętości przekraczającej 30 metrów, stalowe kratownice o długości 48 metrów oraz nadwieszenie konstrukcji sięgające 20 metrów.
Za rozwiązania inżynieryjne odpowiadała między innymi firma Buro Happold, współpracująca z zespołem architektów RAr-2.
- Modernistyczna bryła i najmocniejsze fundamenty w Polsce. Budowali go pół wieku - Łódzki Dom Kultury
Istotnym zagadnieniem było również zabezpieczenie budynku przed zagrożeniem powodziowym. Bliskość Wisły wymagała uwzględnienia możliwości wystąpienia wysokich stanów wody. W 2010 roku, jeszcze podczas realizacji inwestycji, rozwiązania te zostały sprawdzone w praktyce podczas wezbrania rzeki.
Wnętrza Centrum Nauki Kopernik. Przestrzeń podporządkowana eksperymentowaniu
W przeciwieństwie do wielu tradycyjnych muzeów wnętrza Centrum Nauki Kopernik zaprojektowano z myślą o aktywnym uczestnictwie odwiedzających. Przestrzenie wystawowe miały zapewniać swobodę poruszania się, możliwość samodzielnego przeprowadzania doświadczeń oraz elastycznego rozmieszczania eksponatów.
Charakter wnętrz jest celowo surowy i industrialny. Widoczne stalowe konstrukcje, instalacje techniczne oraz przemysłowe posadzki stanowią integralną część estetyki budynku.
Takie rozwiązanie umożliwia również łatwiejsze wprowadzanie zmian w przestrzeniach ekspozycyjnych. Poszczególne instalacje i eksponaty mogą być modyfikowane bez konieczności gruntownej przebudowy wnętrz.
Poza salami wystawowymi kompleks obejmuje laboratoria, pracownie, przestrzenie edukacyjne, audytorium, pomieszczenia administracyjne oraz zaplecze dla odwiedzających.
Jan Kubec. Kim jest architekt Centrum Nauki Kopernik?
Autorem koncepcji architektonicznej Centrum Nauki Kopernik jest Jan Kubec, architekt związany z Górnym Śląskiem i założyciel pracowni RAr-2 Laboratorium Architektury. W 1992 roku ukończył Wydział Architektury Politechniki Śląskiej, a w 2001 roku uzyskał stopień doktora. Własną pracownię projektową prowadzi od 1998 roku. W latach 2003–2008 współtworzyła ją architektka Magdalena Gilner-Łukasik.
W swojej działalności Kubec koncentruje się na relacjach między architekturą a krajobrazem. Jego projekty zakładają traktowanie budynków nie jako odrębnych obiektów, ale jako elementów większych układów przestrzennych. Takie podejście widoczne jest między innymi w projekcie zespołu sakralno-parafialnego Bożego Ciała w Zabrzu-Kończycach oraz nagradzanych koncepcjach urbanistycznych przygotowywanych na międzynarodowe konkursy. Realizacja Centrum Nauki Kopernik stała się jednym z najważniejszych osiągnięć pracowni i przykładem architektury, w której budynek oraz otaczający go krajobraz tworzą spójną całość.
ŹRÓDŁA
- https://architektura.muratorplus.pl/autor/rar-2-laboratorium-architektury-at-xtnj-bgrc-olo6/
- https://architektura.muratorplus.pl/prezentacje/realizacje/o-projekcie-centrum-nauki-kopernik-nad-wisla-w-warszawie-jan-kubec-aa-tueT-ttXt-difg.html
- https://www.muratorplus.pl/inwestycje/inwestycje-publiczne/innowacyjne-rozwiazania-w-centrum-nauki-kopernik-aa-GjX8-3bvY-pd9b.html
- https://www.kopernik.org.pl/
- https://archinea.pl/centrum-nauki-kopernik-w-warszawie-rar2-laboratorium-architektury-jan-kubec/
- https://inzynierbudownictwa.pl/innowacyjne-rozwiazania-konstrukcyjne-w-nowym-centrum-nauki-kopernik/
- https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C377180%2C5-listopada-wielkie-otwarcie-centrum-nauki-kopernik.html
- https://omega.polsl.pl/info/author/PSLbcb0245a2d464e658257a11a9d94b390/
