Nowa siedziba Prokuratury Regionalnej w Białymstoku. Znamy wyniki konkursu architektonicznego

Konkurs SARP nr 1091 rozstrzygnięto 16 października 2026 roku. Wyniki zatwierdzono 29 października, a ogłoszono dzień później. Dwuetapowe postępowanie prowadził SARP Oddział Białystok na zlecenie Prokuratury Regionalnej. Zwycięska praca, oznaczona numerem 005, otrzymała 40 tys. zł oraz zaproszenie do negocjacji dotyczących szczegółowego opracowania projektowego. Drugą nagrodę, w wysokości 30 tys. zł, przyznano JSK Architekci za pracę 003. Trzecią nagrodę i 15 tys. zł otrzymała pracownia 3XA za pracę 001. Równorzędne wyróżnienia po 7,5 tys. zł trafiły do Archistudio Tomasz Studniarek i Małgorzata Pilinkiewicz oraz Pracowni Autorskiej i Biura Prawnego H.J. Buszkiewicz. Sądowi konkursowemu przewodniczył architekt Jerzy Grochulski.

Nowy obiekt musiał uwzględniać połączenie z istniejącym budynkiem

Nowa siedziba ma powstać przy ulicy Włókienniczej 32/34, w śródmiejskiej części Białegostoku, w rejonie ulic Poleskiej i Jurowieckiej. Teren sąsiaduje z doliną rzeki Białej. Pięć działek objętych konkursem ma łącznie 7757 m². Na jednej z nich stoi już obecnie użytkowany budynek tej instytucji. Zadaniem projektantów było więc zaplanowanie nowego gmachu i jego otoczenia w sposób uwzględniający istniejącą siedzibę oraz możliwość przyszłego połączenia obu obiektów.

Dla zrozumienia wyzwania projektowego istotne jest zetknięcie dwóch rodzajów otoczenia: miejskich ulic i przestrzeni nadrzecznej. Budynek ma współtworzyć zabudowę śródmieścia, zapewniać czytelne wejście i obsługę interesantów, a zarazem funkcjonować jako obiekt wymagający kontroli dostępu. Sąsiedztwo Białej wprowadza dodatkową skalę odpowiedzialności. Jej dolina jest elementem miejskiego systemu przyrodniczego, pełniącym funkcję korytarza ekologicznego. Sposób urządzenia granic inwestycji wpływa więc również na odbiór i użytkowanie jej otoczenia.

Prokuratura musiała zmienić plan miejscowy

Przygotowania do budowy nowej siedziby prokuratury trwały kilka lat. We wrześniu 2020 roku instytucja uzyskała zgodę jednostki nadrzędnej na rozpoczęcie starań o dodatkowy teren. Dotychczasowa działka była zbyt mała, by pomieścić potrzebną rozbudowę, parkingi dla interesantów i miejsca dla pojazdów policji. Brakowało również przestrzeni pozwalającej odpowiednio zorganizować i zabezpieczyć teren.

Problem dotyczył także samych budynków. Prokuratura korzystała z trzech obiektów, a w dwóch z nich nie można było zapewnić osobom z niepełnosprawnością ruchową dostępu do wszystkich pomieszczeń. Przeszkodą był układ kondygnacji oraz sąsiedztwo lokali mieszkalnych, które ograniczało możliwości przebudowy. Nowa inwestycja miała więc poprawić zarówno warunki pracy, jak i dostępność instytucji dla interesantów.

Potrzebne były również zmiany w planie miejscowym, który określa, co i w jakiej skali można wybudować na danym terenie. Prokuratura wystąpiła między innymi o możliwość wzniesienia wyższego budynku. Jak wynika z miejskiej dokumentacji, jej wniosek był głównym powodem rozpoczęcia prac nad nowym planem dla rejonu ulic Włókienniczej i Poleskiej. Rada Miasta uchwaliła go 16 grudnia 2024 roku. Konkurs architektoniczny ogłoszono już po tych przygotowaniach — miał wyłonić projekt odpowiadający potrzebom instytucji i nowym warunkom zabudowy.

PARADOX, INOONI i Przemysław Sokołowski z pierwszą nagrodą!

W uzasadnieniu pierwszej nagrody jury podkreśliło, że koncepcja zespołu PARADOX, INOONI i Przemysława Sokołowskiego odpowiada oczekiwaniom zamawiającego w szerokim zakresie. Ważnym argumentem było ukształtowanie pierzei Włókienniczej — ustawienie budynku w sposób porządkujący ciąg zabudowy wzdłuż ulicy. Sąd zwrócił przy tym uwagę na możliwość kontynuowania tego układu z wykorzystaniem pozostawionych rezerw terenu.

Śródmiejski charakter obiektu buduje wyrazista, rzeźbiarska elewacja. Naprzemienne wklęsłe i wypukłe pionowe prefabrykaty betonowe przechodzą w kolumny portyku obejmującego cztery kondygnacje. Wysokie podcienie wyznaczają strefę wejścia, przed którą zaplanowano trójkątny skwer. Jury doceniło w ten sposób zarówno kompozycję całego budynku, jak i rozwiązanie jego bezpośredniej relacji z ulicą.

Równie istotna była ocena funkcjonowania wnętrz. Sąd pozytywnie odniósł się do rozmieszczenia i ukształtowania stref ogólnodostępnych oraz zamkniętych. Wskazał na dobre rozwiązania użytkowe, właściwe proporcje i doświetlenie pomieszczeń biurowych, czytelność układu przestrzennego oraz dostępność dla osób ze szczególnymi potrzebami. Dobrze oceniono także przewidywaną efektywność ekonomiczną wykonania i utrzymania obiektu. W uzasadnieniu wymieniono konsekwentne stosowanie zasad projektowania zrównoważonego i zachowanie otaczającej zieleni. Opinia o zwycięskiej pracy nie zawiera konkretnych zastrzeżeń — przedstawia ją jako całościową odpowiedź na zadanie konkursowe.

Zobacz szczegóły zwycięskiej koncepcji:

JSK Architekci z nagrodą za powsiągliwość formy

Druga nagroda przypadła JSK Architekci za koncepcję, w której jury dostrzegło połączenie wymagań funkcjonalnych instytucji państwowej z powściągliwością formy. Jej podstawą jest zwarty układ oparty na dwóch kwadratach połączonych narożnikami. Zdaniem sądu pozwoliło to racjonalnie wykorzystać teren i wykreować atrakcyjne przestrzenie wewnętrzne. Ważnym elementem kompozycji jest patio zlokalizowane na osi głównego wejścia. Na wyższych kondygnacjach układ uzupełnia dodatkowe atrium, które doświetla biura położone wewnątrz traktów i nadaje bryle lekkość.

Jury wysoko oceniło czytelność funkcji oraz prawidłowe osadzenie strefy wejściowej. Szczególnie doceniło bezkolizyjne rozdzielenie przestrzeni o różnym stopniu dostępności i bezpieczeństwa. Zwróciło uwagę na wyważoną wielkość holu głównego: zachowuje on reprezentacyjny charakter bez tworzenia nadmiernej, nieekonomicznej powierzchni. Pozytywnie oceniono również proporcje biur. Zewnętrzny wyraz budynku określono jako odpowiadający powadze instytucji. Rytm fasady tworzą ceglane elementy o charakterystycznych skosach, dające grę światłocienia zmieniającą się wraz z oświetleniem.

3XA z III nagrodą za monumentalne ukształtowanie pierzei Włókienniczej

Pracownia 3XA otrzymała trzecią nagrodę za monumentalne ukształtowanie pierzei Włókienniczej, spójną estetykę materiałową i poprawną strukturę funkcjonalną wnętrz. Jury doceniło odwagę w kreowaniu wizerunku instytucji państwowej. Centralnie usytuowane wejście nadaje obiektowi reprezentacyjny charakter, a duże połacie przeszkleń i podcienia mają wizualnie łączyć nową siedzibę z istniejącym budynkiem w jeden zespół.

W ocenie wnętrz wskazano na przejrzysty podział funkcji, dobrze doświetlone biura i salę konferencyjną. Pozytywnie odniesiono się do umieszczenia strefy wejściowej na przedłużeniu zespołu pomieszczeń przesłuchań, co ułatwia obsługę budynku i ogranicza ryzyko przypadkowego kontaktu z osobami postronnymi. Jednocześnie jury zauważyło problemy komunikacyjne. Lokalizacja dwóch klatek schodowych w centralnym skrzydle generuje długie drogi ewakuacyjne i codzienne dojścia, a korytarzom brakuje naturalnych punktów doświetlenia lub miejsc integracji.

Zastrzeżenia dotyczyły także „niebieskiego pokoju”, którego wejście zaprojektowano bezpośrednio od strony placu manewrowego sąsiadującego z konwojem zatrzymanych. Sąd wskazał potrzebę izolacji pomieszczeń szczególnie wymagających ochrony i komfortu użytkowników. Docenił natomiast rytmiczną elewację z przestrzennych elementów betonowych, nadającą budynkowi surowy charakter. Zaznaczył przy tym, że masywna, plastyczna bryła może zdominować ulicę Włókienniczą i optycznie przytłoczyć otoczenie.

Oprócz trzech nagród przyznano dwa równorzędne wyróżnienia, każde w wysokości 7,5 tys. zł. Otrzymały je katowickie Archistudio Tomasza Studniarka i Małgorzaty Pilinkiewicz za pracę nr 004 oraz poznańska Pracownia Autorska i Biuro Prawne H.J. Buszkiewicz za pracę nr 002. Te pięć prac zostało wybranych przez Jury do etapu finałowego. Do udziału w konkursie dopuszczono 55 uczestników, z których 29 złożyło opracowania studialne w pierwszym etapie.

Wyzwanie środowiskowe nowego obiektu Prokuratury

Organizator konkursu oczekiwał rozwiązań proekologicznych i energooszczędnych, których zastosowanie projektanci mieli uzasadnić pod względem skuteczności i przydatności w tym konkretnym budynku. Było to jedno z sześciu równoważnych kryteriów oceny w obu etapach konkursu. Oznacza to, że kwestie środowiskowe miały formalnie taką samą rangę jak kompozycja urbanistyczna, funkcjonalność, jakość architektury, ekonomika inwestycji oraz dostępność. W opublikowanym zestawie kryteriów nie wskazano jednak odrębnego obowiązku obliczenia śladu węglowego ani limitu emisji CO₂, który pozwalałby porównać projekty pod tym względem. Wymagania dotyczące zagospodarowania terenu obejmowały również zachowanie co najmniej 25 proc. powierzchni biologicznie czynnej; w odpowiedziach na pytania organizator wskazywał na możliwość stosowania nawierzchni przepuszczających wodę.

Autorzy zwycięskiej koncepcji odpowiedzieli na te oczekiwania zestawem rozwiązań dotyczących energii, wody i zieleni. Na planszach przedstawili zwartą bryłę ograniczającą straty ciepła, odpowiednią izolację i stolarkę, odzysk ciepła oraz gruntowy wymiennik ciepła. Zaproponowali także fotowoltaikę z magazynem energii, zbiornik retencyjny, ponowne wykorzystanie deszczówki i ogrody deszczowe. Ukształtowanie elewacji i zacienianie przeszkleń mają ograniczać przegrzewanie wnętrz, a zagospodarowanie działki uwzględnia zachowanie otaczającej zieleni. Jury pozytywnie oceniło konsekwencję tych działań oraz przewidywaną ekonomikę utrzymania obiektu.

Są to jednak założenia koncepcyjne: na udostępnionych planszach nie przedstawiono obliczeń emisji związanych z produkcją materiałów, budową i późniejszym użytkowaniem gmachu. Pozwalają one opisać proponowane sposoby ograniczania zużycia energii i gospodarowania wodą, ale nie dają podstaw do ilościowej oceny śladu węglowego projektu.

Brak połączenia z doliną rzeki Białej

W trakcie konkursu uczestnicy pytali co prawda o konieczność rozważania nowego obiektu z doliną rzeki Białej i ewentualną relację inwestycji ze zlokalizowaną tutaj przyszłą drogą rowerową. Organizator nie wymagał przewidzenia połączenia tej trasy z terenem prokuratury. Podtrzymał za to konieczność odgrodzenia terenu od przestrzeni publicznej, dopuszczając wykorzystanie fasady przy Włókienniczej jako jego zamknięcia. Kluczowym argumentem okazała się konieczność zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa i ograniczenia możliwości swobodnego dostępu od budynku.

---

Dziękujemy, że tu jesteś!