Architektura MuratorKrytyka60 lat PKiN w Warszawie

60 lat PKiN w Warszawie

Na jubileusz 60-lecia Pałacu Kultury i Nauki mamy wysyp poświęconych mu publikacji. Reportersko o gmachu opowiadają dwie z nich. Jako dowód i wyraz przyjaźni to antologia tekstów literackich i reporterskich zebranych przez Magdalenę Budzińską i Monikę Sznajderman. Z kolei znana z architektonicznych reportaży Beata Chomątowska przygotowała opowieść Pałac – biografia intymna. Od strony varsavianistyki tematykę przedstawiają także dwie pozycje: przygotowany przez Jerzego S. Majewskiego i Tomasza Urzykowskiego Spacerownik – Pałac Kultury i Nauki – Socrealistyczna Warszawa oraz Przed wojną i pałacem Magdaleny Stopy. Artystyczny album nieraz przedziwnych zakątków olbrzyma zilustrował zdjęciami Jacek Fota. Dla pogłębienia wiedzy o Pałacu warto zapoznać się jeszcze ze zbiorem tekstów profesora Waldemara Baraniewskiego Pałac w Warszawie – pisze Grzegorz Stiasny.

Pałac w Warszawie
Waldemar Baraniewski, Pałac w Warszawie, Raster 2014

Pałac Kultury i Nauki, jeden z największych budynków Warszawy, jest jednocześnie podziwiany i nienawidzony. Ten symbol stolicy, powoli tracący na wyrazistości przez otaczających go wysokościowych konkurentów, skończył 60 lat. Dekadę temu półwiecze PKiN uczcił krakowski kwartalnik „Renowacje i Zabytki”, poświęcając mu numer, który wskazywał wartościowe technicznie i historycznie elementy budowli: kamieniarkę, drewno, nietypowe oświetlenie czy specjalnie projektowane meble. Już wówczas przygotowywano pałac do wpisania do rejestru zabytków. Lecz procedury ciągnęły się jeszcze dwa lata, nie brakowało bowiem oponentów. Dziś gmach jest zabytkiem i na jubileusz 60-lecia mamy wysyp poświęconych mu publikacji. Reportersko o gmachu opowiadają dwie z nich. Jako dowód i wyraz przyjaźni to antologia tekstów literackich i reporterskich zebranych przez Magdalenę Budzińską i Monikę Sznajderman (Czarne). Z kolei znana z architektonicznych reportaży Beata Chomątowska przygotowała opowieść Pałac – biografia intymna (Znak). Od strony varsavianistyki tematykę przedstawiają także dwie pozycje: przygotowany przez Jerzego S. Majewskiego i Tomasza Urzykowskiego Spacerownik – Pałac Kultury i Nauki – Socrealistyczna Warszawa (Agora) oraz Przed wojną i pałacem Magdaleny Stopy (Dom Spotkań z Historią) – opowieść o niemal dwóch setkach kamienic, które ustąpiły miejsce pałacowi. Artystyczny album nieraz przedziwnych zakątków olbrzyma zilustrował zdjęciami Jacek Fota (PKiN, Centrum Architektury).

kompleks copy (Copy)
Michał Murawski, Kompleks Pałacu. Życie społeczne stalinowskiego wieżowca w kapitalistycznej Warszawie, Muzeum Warszawy 2015

Dla pogłębienia wiedzy o pałacu, czy naukowego zrewidowania lub potwierdzenia anegdot i historii narosłych wokół gmachu, warto zapoznać się z jeszcze dwiema publikacjami. Pałac w Warszawie to zbiór tekstów cenionego badacza historii architektury współczesnej, specjalizującego się w sztuce socrealizmu, profesora Waldemara Braniewskiego (Raster). Część artykułów tu zawartych była już ogłaszana w branżowych periodykach. Pozostałe to zredagowane wykłady prezentowane w Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Zebrane tworzą kompendium obejmujące problematykę architektury gmachu, programu wystroju oraz kształtowania miasta blisko placu z pałacem, czyli tzw. „ściany wschodniej”, a także prób zabudowywania przestrzeni wokół gmachu podejmowanych w ostatnich dziesięcioleciach. Części tekstowej towarzyszy album czarno-białych fotografii Błażeja Pindora. Na setkę zdjęć kamieni, stiuków i boazerii wnętrz przypada najwyżej tuzin widoków z zewnątrz. Czy wynika to z faktu, że jak przyznaje autor kolejnej naukowej publikacji o pałacu Michał Murawski: niechętnie uznałbym go za piękny: jest za bardzo przysadzisty, za ciężki, zbyt siermiężny, a poza tym budzi nieprzyjemne skojarzenia. Jego rzetelny, naukowy wywód Kompleks Pałacu. Życie społeczne stalinowskiego wieżowca w kapitalistycznej Warszawie, oprócz części historycznej, zawiera także wyniki badań terenowych, swoistej „pałacologii”. Murawski przez dwa lata był stażystą-doktorantem przy zarządzie gmachu. Publikacja została przygotowana na podstawie jego pracy doktorskiej obronionej na uniwersytecie w Cambridge. Jako mieszkaniec Warszawy, wciąż żyję nadzieją – podobnie jak autor Kompleksu... – że: Pałac mógłby zadziałać jako miejski „kondensator społeczny” i przyczynić się do stworzenia publicznego – w społecznym sensie tego słowa – epicentrum Warszawy.

Czytaj też: Historia kontrowersyjnego Pałacu Kultury i Nauki

Wielofunkcyjne. Charakterystyka inwestycji mixed-use w Polsce i na świecie: raport ThinkCo Autorzy raportu poddają szczegółowej analizie ponad 100 projektów mixed-use z całego świata, przyglądając się im pod kątem architektury, ale też mechanizmów planowania czy zarządzania. Publikację wzbogacają unikalne zestawienia statystyczne dotyczące m.in. popularności występowania poszczególnych funkcji czy lokalizacji inwestycji oraz komentarze ekspertów nieruchomości.
Mies. Skomplikowane życie architekta minimalisty „Mies. Skomplikowane życie architekta minimalisty” to komiksowa fabularyzowana biografia zarówno Ludwiga Mies van der Rohego, jak i „heroicznej” epoki nowoczesnej architektury. Lektura uzmysławia nam, kim tak naprawdę był jeden z najbardziej eleganckich i najchętniej naśladowanych architektów XX wieku.
Kompendium „Kolizje ptaków z transparentnymi powierzchniami” do pobrania za darmo! Jeśli nie zrozumiemy, że śmierć ptaków jest takim samym przejawem bezmyślnej przemocy nad przyrodą, jak niszczenie lasów czy osuszanie bagien, natura nam odpłaci się i za to, tak jak odpłaca się już obecnie, grożąc katastrofą – pisze w przedmowie Ewa Kuryłowicz. Publikacja „Kolizje ptaków z transparentnymi powierzchniami. Kompendium wiedzy” jest już dostępna do pobrania bezpłatnie w wersji .pdf.
BAZARCH* w sieci 2021: kolejna edycja targów książki o architekturze Już 28 maja startuje BAZARCH* w sieci 2021 – kolejna odsłona wirtualnych targów książki o architekturze i mieście.  W bazarchowym cyfrowym audytorium obejrzymy nagrania ze spotkań autorskich i posłuchamy podkastów o prezentowanych książkach.
Niezniszczalny. Bohdan Pniewski. Architekt salonu i władzy: spotkanie autorskie z Grzegorzem Piątkiem Teatr Wielki – Opera Narodowa oraz Wydawnictwo Filtry zapraszają na premierę książki Grzegorza Piątka „Niezniszczalny. Bohdan Pniewski. Architekt salonu i władzy”. Spotkanie z autorem poprowadzi dziennikarka Aleksandra Boćkowska.
Wspomnienia Jerzego Sołtana po raz pierwszy po polsku Wspomnienia Jerzego Sołtana, publikowane dotąd we fragmentach, dzięki przychylności rodziny architekta i zapałowi Centrum Architektury po raz pierwszy trafiają do polskich czytelników w całości. Książka „On i ja. O architekturze i Le Corbusierze” jest już dostępna w sprzedaży.