Architektura MuratorKrytykaJadwiga Dobrzyńska: prekursorka, architektoniczka, pierwsza kobieta w polskiej architekturze

Jadwiga Dobrzyńska: prekursorka, architektoniczka, pierwsza kobieta w polskiej architekturze

W 2022 roku mija sto lat, odkąd Jadwiga Dobrzyńska jako pierwsza kobieta w Polsce ukończyła studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, a następnie, również jako pierwsza kobieta, otrzymała uprawnienia architektoniczne. Tym razem inicjatorki Balu architektek przypominają postać tej niezwyklej projektantki.

Jadwiga Dobrzyńska: prekursorka, architektoniczka, pierwsza kobieta w polskiej architekturze
Jadwiga Dobrzyńska i jej dom własny na Saskiej Kępie w Warszawie; fot. domena publiczna

UWAGA UWAGA: Czy wiecie, że w tym roku przypada 100-lecie kobiet w architekturze polskiej? Jubileusz możemy świętować dzięki Jadwidze Dobrzyńskiej. W 1922 roku jako pierwsza kobieta w Polsce ukończyła studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, a potem, również jako pierwsza kobieta, otrzymała uprawnienia architektoniczne, które dały jej m.in. możliwość prowadzenia robót budowlanych. To ją ówczesna prasa nazwała „architektoniczką”, szukając odpowiedniej formy feminatywu. Pomimo bycia pionierką w dziedzinie, Dobrzyńska jest jedną z mniej znanych architektkek przedwojnia, dlatego dziś przypominamy jej sylwetkę.

Po otrzymaniu dyplomu Jadwiga Dobrzyńska swoje umiejętności projektowe szybko sprawdza w praktyce i startuje w różnych konkursach wraz z kolegami. Z jednym z nich, Zygmuntem Łobodą, tworzy duet nie tylko w pracy, ale też w życiu prywatnym. W 1928 roku ich wspólny projekt – kompleks Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych w Katowicach – zostaje wyznaczony do realizacji. Dobrzyńska ma wreszcie okazję, by sprawdzić się na budowie. Projekt jest skomplikowany – obok klasycznych sal lekcyjnych zaplanowano pracownie, przy których wymagana jest specjalistyczna wiedza techniczna.

Jadwiga Dobrzyńska: prekursorka, architektoniczka, pierwsza kobieta w polskiej architekturze
Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe w  Katowicach, proj. Jadwiga Dobrzyńska, Zygmunt Łoboda; fot. NAC
Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe w Katowicach, proj. Jadwiga Dobrzyńska, Zygmunt Łoboda; fot. NAC
Jadwiga Dobrzyńska: prekursorka, architektoniczka, pierwsza kobieta w polskiej architekturze
Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe w  Katowicach, proj. Jadwiga Dobrzyńska, Zygmunt Łoboda; fot. NAC

Wieloaspektowe doświadczenie zdobyte w Katowicach przydaje się parze przy kolejnym projekcie. Dziecięce Sanatorium Przeciwgruźlicze w Istebnej to prawdziwe wyzwanie – oprócz pogodzenia skomplikowanego programu i wymogów technicznych należy uwzględnić piękne otoczenie obiektu. Twórcom się to udaje. Prosta, modernistyczna bryła została harmonijnie wpisana w krajobraz, a przestronne sale, otwarte na naturę, poprawiły komfort kuracjuszy.

Czytaj też: Sanatorium w Istebnej |

W 1933 roku parze udało się zakończyć budowę domu własnego na Saskiej Kępie w Warszawie. W projekcie widać ogromną inspirację Le Corbusierem – bryła jest prosta, smukła, zwieńczona tarasem na dachu. Dom Dobrzyńskiej i Ładoby musiał być nie lada konkurencją dla domu Brukalskich na Żoliborzu. Karierę Dobrzyńskiej przerywa wojna. Architektka umiera w 1940 roku w wieku zaledwie 42 lat. Dziś BAL wznosi toast za Jadwigę Dobrzyńską!

Jadwiga Dobrzyńska: prekursorka, architektoniczka, pierwsza kobieta w polskiej architekturze
Dziecięce Sanatorium Przeciwgruźlicze w Istebnej, proj. Jadwiga Dobrzyńska, Zygmunt Łoboda; fot. NAC
Dom Brukalskich na Żoliborzu Dom Brukalskich na Żoliborzu był pierwszym tak bezkompromisowym manifestem polskiej awangardy architektonicznej XX wieku.
Sanatorium w Istebnej Sanatorium w Istebnej było pierwszym i największym polskim sanatorium złożonym z tarasowych pawilonów – wzorcową placówką leczniczą ze szkołą dla dzieci – pisze Hanna Faryna-Paszkiewicz.
Tagi:
Lesley Lokko kuratorką biennale architektury w Wenecji 2023 Lesley Lokko została wybrana na kuratorkę 18. biennale architektury w Wenecji. Ta ghańsko-szkocka architektka jest nie tylko wykładowczynią i badaczką, ale też autorką poczytnych powieści obyczajowych, których akcja rozgrywa się głównie w Afryce. Lokko będzie pierwszą czarnoskórą kuratorką weneckiej wystawy.
Bal architektek na Expo w Dubaju Architektki na imprezach branżowych zaczynają być coraz bardziej widoczne. Przyszłoroczną edycję biennale architektury w Wenecji będzie kuratorować kobieta, pochodząca z Ghany Lesley Lokko. A jak sprawy mają się na drugim biegunie wydarzeń, czyli na światowej wystawie Expo, nazywanej przez niektórych architektoniczną Eurowizją*? Inicjatorki Balu architektek tym razem o zaprojektowanych przez kobiety najciekawszych pawilonach na Expo 2020 w Dubaju.
Kreatywność inspirowana naturą: rozmowa z Martą Sękulską-Wrońską Wszystko wskazuje na to, że rozwiązaniem na miarę czasu nie jest maksymalizacja skali, na co pozwala oczywiście poziom współczesnej technologii, lecz redukcja zużycia, a także swego rodzaju recykling.
Tamale Mini-Living: Polka buduje osiedle w Ghanie W lipcu ma się rozpocząć budowa osiedla Mini-Living w Tamale na północy Ghany. To nowy projekt biura modelsoffbeauty prowadzonego przez polską architektkę Magdalenę Górecką.
Architektki z Ukrainy: dwanaście wybitnych architektek z Kijowa, Charkowa i Odessy Z okazji Międzynarodowego Dnia Kobiet BAL_architektek przywołuje postaci dwunastu znaczących kobiet w ukraińskiej architekturze. Są wśród nich właścicielki pracowni architektonicznych i wnętrzarskich, kreatorki międzynarodowych marek czy lokalne aktywistki. Poznajcie dwanaście architektek, które dziś szczególnie zasługują na Waszą uwagę.
Współczesne projektowanie szpitali dla dzieci: rozmowa z Aleksandrą Czubaszek-Siłuch z Kuryłowicz & Associates Przed przystąpieniem do projektowania zdecydowaliśmy się przeprowadzić serię spotkań z pracownikami. Staraliśmy się wziąć pod uwagę opinie każdej grupy zawodowej i wykorzystać je do stworzenia najlepszych rozwiązań przestrzennych – mówi architektka Aleksandra Czubaszek-Siłuch z biura Kuryłowicz & Associates, która jest współautorką kompleksowej modernizacji izby przyjęć oraz rejestracji w Instytucie Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie.