Architektura MuratorKrytykaO rajskim domu Adama. Idea pierwotnej chaty w historii architektury

O rajskim domu Adama. Idea pierwotnej chaty w historii architektury

Książka jest owocną próbą podsumowania myśli o pierwocinach sztuki budowania, uchwycenia momentu, kiedy to potrzeba splecenia zadaszenia i ustawienia go na podporach stała się warunkiem przetrwania. Ciekawe, że trakt wykładu profesora Rykwerta prowadzi od doświadczeń naszych czasów w głąb historii. Autor rozpoczyna swą opowieść od Le Corbusiera, Ericha Mendelsohna, Miesa van der Rohe, by stopniowo cofać się ku owej tytułowej pierwotności, w teorii i w praktyce – recenzja Hanny Faryny-Paszkiewicz.

O rajskim domu Adama
Joseph Rykwert, O rajskim domu Adama. Idea pierwotnej chaty w historii architektury, SARP 2018

O rajskim domu Adama. Idea pierwotnej chaty... to kolejna, przetłumaczona na język polski książka pochodzącego z Polski wybitnego uczonego, architekta projektującego i piszącego o teorii swej dziedziny, nauczyciela akademickiego, ale także przewodnika kilku pokoleń znakomitych projektantów brytyjskich i amerykańskich. Poprzednie publikacje – Pokusa miejsca. Przeszłość i przyszłość miast (2013) i Idea Miasta. Antropologia formy… (2016) – porządkowały na potrzebę badaczy drugiej połowy XX wieku zagadnienia z kręgu dziejów urbanistyki. Aktualny tom jest erudycyjnym szlakiem, drogą znaczoną najwybitniejszymi nazwiskami z historii teorii nowożytnej architektury. Książka ta, wydana w 1972 roku, cieszyła się na świecie dużym zainteresowaniem. To wtedy Joseph Rykwert był u szczytu sławy. Wykładał w Essex, w Cambridge, a potem na uniwersytecie w Filadelfii. W 2014 roku całokształt jego zawodowego życia uświetnił Złoty Medal Royal Institute of British Architects.

Rajski dom… jest owocną próbą podsumowania myśli o pierwocinach sztuki budowania, uchwycenia momentu, kiedy to potrzeba splecenia zadaszenia i ustawienia go na podporach stała się warunkiem przetrwania. Książka traktuje o domniemaniach i wyobraźni teoretyków, którzy z uporem, od wieków szukali potwierdzenia wiedzy na ten temat. Wprawdzie słabe pierwsze materiały budowlane nie dają szansy na twarde dowody, lecz doza wyobraźni podpowiadała rozwiązania, te same, jakie sugerowała tamtym pierwotnym pokoleniom. Ciekawe, że trakt wykładu profesora Rykwerta prowadzi od doświadczeń naszych czasów w głąb historii. Autor rozpoczyna swą opowieść od Le Corbusiera, Ericha Mendelsohna, Miesa van der Rohe, by stopniowo cofać się ku owej tytułowej pierwotności – w teorii i w praktyce. Siedem rozdziałów książki dostarcza uczty dwojakiej: subtelnego balansowania treścią wobec czytelników „starszych i zaawansowanych”, ale i znakomitego wykładu dla młodych, wchodzących w zawód, w świat szeroko pojętej wiedzy humanistycznej. Lata praktyki autora jako wykładowcy dały mu komfort zręcznego żonglowania faktami, poruszania się w teorii i historii architektury z lekkością i swobodą wędrowca, który zna drogę na pamięć i nie musi już szukać kierunkowskazów. Profesor Rykwert najwyraźniej pisze dla przyjemności – własnej i czytelnika. Uwalnia go od ciężaru przypisów, przesuwa je poza treść i proponuje obszerną bibliografię. Za przejrzystością wykładu podąża dostępny, wolny od neologizmów język tej książki. To także zasługa dobrego tłumaczenia Karoliny Staper. Tak więc, poczynając od najbliższych nam teoretyków i praktyków architektury, cofamy się poprzez Pugina, Viollet-le-Duca i Duranda (nie omijając Józefa Strzygowskiego), by przypomnieć sobie fantazje Piranesiego, i podstawy wszelkich podstaw: Albertiego i Palladia. Szczególnie ciekawy jest fragment o formach gotyckich – gibkich jak trzcina, zwinnych jak bluszcz, strzelistych jak roślina szukająca światła. Autor sięga także po literacką wizję procesu powstawania chaty. Przywołuje postać Robinsona Crusoe, którego los wystawił na budowę od podstaw, ale z umysłem pełnym podpowiedzi znanych mu już z utraconego lądu. Pytanie, co lepsze przy budowaniu pierwotnej chaty: czystość umysłu czy mentalne, cywilizacyjne obciążenie zmuszające do wtórności? Prócz erudycyjnych dotyczących architektury książek Joseph Rykwert wydał także tom wspomnień. Jestem pewna, że polski czytelnik z niecierpliwością czeka na przekład Remembering Places.

MUR. Ilustrowany atlas architektury Muranowa – pomóż go wydrukować! Centrum Architektury prowadzi zbiórkę na druk ósmego tomu z serii ilustrowanych atlasów warszawskiej architektury. Książkę, tym razem poświęconą dzielnicy Muranów, napisali Beata Chomątowska, Grzegorz Piątek i Katarzyna Uchowicz.
Warszawa rysuje Skopje: nowa publikacja Centrum Architektury Nakładem Centrum Architektury ukazała się książka „Warszawa rysuje Skopje” autorstwa Kingi Nettmann-Multanowskiej. Autorka, od lat niestrudzenie badająca polskie wątki na terenie Gruzji i Macedonii Północnej, odkrywa przed czytelnikiem wciąż mało znaną historię udziału architektów z Polski w odbudowie Skopje po tragicznym trzęsieniu ziemi z 1963 roku.
Lista nieobecności: Janusz Sepioł o Archiprzewodniku Roberta Koniecznego i Tomasza Malkowskiego Lista obiektów zebranych w Archiprzewodniku budzi kilka zasadniczych pytań dotyczących całych obszarów nieobecności. Właściwie nie ma tu wsi. Trudno też znaleźć jakieś realizacje urbanistyczne. Nie ma architektury przemysłowej ani obiektów inżynierskich. Państwo jako inwestor, poza sferą kultury, właściwie nie istnieje.
Alcazar: uniwersalna opowieść o patologiach przemysłu budowlanego Nakładem Centrum Architektury wyszedł kolejny komiks. „Alcazar” Simona Lamoureta to fabularyzowana opowieść o pracownikach na indyjskiej budowie, ukazująca nepotyzm, opóźnianie wypłat, przemocowe relacje i łapówkarstwo.
„Architektki” Agaty Twardoch: 19 inspirujących rozmów z wyjątkowymi architektkami „Ta książka powstała ze złości” – pisze autorka we wstępie. „Złości na to, że kobietom w świecie architektury jest trudniej, są mniej doceniane i rzadziej nagradzane. I to nie dlatego, że są niewystarczająco dobre”. Właśnie ukazały się „Architektki” Agaty Twardoch, a my jesteśmy partnerem tej publikacji.
Archiprzewodnik po Polsce: Konieczny i Malkowski tym razem oprowadzają po polskiej architekturze współczesnej „Archiprzewodnik po Polsce” prezentuje nie tylko nowe polskie ikony, nagradzane w najważniejszych konkursach, ale też subiektywny wybór realizacji, które – zdaniem autorów – wyróżniają się innowacyjnym myśleniem o architekturze. Robert Konieczny i Tomasz Malkowski tym razem zabierają nas w podróż po polskich miastach i miasteczkach, wskazując zarówno przełomowe gmachy publiczne, jak i domy jednorodzinne czy obiekty małej architektury.