Route 66. Zwykła droga przez Amerykę stała się legendą, która przetrwała własny koniec

Droga jak historia Ameryki

Wzdłuż niej wyrastały motele z kolorowymi neonami, stacje benzynowe, bary i sklepy z pamiątkami. Przemierzały ją samochody wypełnione dobytkiem rodzin szukających lepszego życia. Później pojawiły się lśniące kabriolety, turyści i reklamy obiecujące najwspanialszą przygodę życia. Aż pewnego dnia ruch zaczął zamierać, a niektóre miejscowości niemal opustoszały.

Historia Route 66 to właściwie historia XX-wiecznej Ameryki opowiedziana z perspektywy drogi. Jest w niej wielka polityka, gospodarka, marzenia o bogactwie, ludzkie dramaty, fantastyczne pomysły na zarabianie pieniędzy i zaskakujące zwroty akcji.

• Czytaj też: 86 lat temu Most Tacoma Narrows zawalił się po czterech miesiącach od oddania. Katastrofa, która zmieniła historię budownictwa

Route 66 – ile kilometrów miała najsłynniejsza droga Ameryki?

Route 66 oficjalnie ustanowiono 11 listopada 1926 roku. Łączyła Chicago w stanie Illinois z Los Angeles w Kalifornii, a jej późniejszy przebieg sięgał Santa Monica nad Pacyfikiem. Przecinała osiem stanów: Illinois, Missouri, Kansas, Oklahomę, Teksas, Nowy Meksyk, Arizonę i Kalifornię.

Najczęściej podawana historyczna długość wynosi 2448 mil, czyli około 3940 kilometrów. Nie jest to jednak wartość bezwzględna. Przez dziesięciolecia drogę prostowano, modernizowano i przenoszono na nowe odcinki, dlatego jej przebieg wielokrotnie się zmieniał.

Co ciekawe, Route 66 nie była ani pierwszą, ani najdłuższą drogą przecinającą Stany Zjednoczone. Miała jednak ważną zaletę: stanowiła dogodne, stosunkowo krótkie połączenie przemysłowego Środkowego Zachodu z Kalifornią. Jej przebieg przez południową część kraju ułatwiał również podróżowanie zimą.

Jak powstała Route 66? Początkowo była zlepkiem lokalnych dróg

Wbrew temu, co można sobie wyobrażać, Route 66 nie została zbudowana od podstaw jako jedna wielka inwestycja. W 1926 roku Amerykanie przede wszystkim połączyli istniejące już drogi lokalne i stanowe w jeden oznakowany szlak.

A było co poprawiać. Na początku XX wieku samochodów przybywało znacznie szybciej niż dobrych dróg. Po deszczu niektóre odcinki zamieniały się w grzęzawiska, a na suchych terenach kierowcy zmagali się z kurzem i kamieniami.

Według amerykańskiego National Park Service w 1925 roku pokonanie około 166 kilometrów między Tulsą a Oklahoma City mogło zajmować sześć godzin.

Nowa szosa miała służyć nie tylko turystom. Przede wszystkim umożliwiała transport towarów, produktów rolnych i zaopatrzenia. Dla wielu odizolowanych miejscowości pojawienie się ważnego połączenia drogowego oznaczało szansę na rozwój.

Jednym z głównych pomysłodawców przedsięwzięcia był Cyrus Avery, przedsiębiorca z Tulsy, nazywany dzisiaj ojcem Route 66. To między innymi dzięki jego staraniom trasa poprowadzona została przez Oklahomę.

• Pisaliśmy też: Neuer Zollhof ma 27 lat. Frank Gehry sprawił, że biurowce w Düsseldorfie zaczęły tańczyć

Dlaczego droga nazywa się Route 66? Zdecydował urzędniczy spór

Historia słynnego numeru jest niemal komiczna. Początkowo droga z Chicago do Los Angeles miała otrzymać oznaczenie US 60. Sprzeciwili się temu jednak przedstawiciele Kentucky, którzy chcieli, aby numer 60 przypadł trasie przebiegającej przez ich stan.

Zaproponowano więc numer 62, ale ten nie spodobał się zwolennikom połączenia z Kalifornią.

30 kwietnia 1926 roku podczas rozmów w Springfield w Missouri pojawiło się rozwiązanie - wolny numer 66. Avery i jego współpracownicy wysłali do federalnych urzędników telegram informujący, że wolą właśnie takie oznaczenie zamiast 62.

Ostatecznie kompromis przyjęto. Tak narodziła się nazwa, która stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Ameryki.

Szczegółowy przebieg tej urzędniczej batalii zachował się w dokumentacji Federal Highway Administration. Trudno o lepszy przykład decyzji administracyjnej, która zupełnie przypadkowo zyskała ogromną wartość kulturową i reklamową.

• Gigantyczna budowla na Podkarpaciu w jesiennej mgle. Najwyższa estakada w Polsce dopiero w 2027 roku, ale postęp jest widoczny

Zobacz jak wygląda ta estakada w galerii poniżej

Jak budowano Route 66? Przez 12 lat kierowcy walczyli z błotem i kurzem

Pierwsza Route 66 była daleka od wygodnej szosy znanej z późniejszych pocztówek. W 1929 roku odcinek przez Kansas miał już betonową nawierzchnię, ale w Oklahomie zaledwie około jednej czwartej trasy zaliczano do dróg ulepszonych.

Na zachodzie sytuacja wyglądała jeszcze gorzej. Kierowcy pokonywali długie, nieutwardzone fragmenty przez pustynie i odludne tereny.

Robotnicy musieli budować mosty, przepusty, nasypy i wykopy. Na górskich fragmentach powstawały serpentyny, a na pustyniach szczególnym problemem było zabezpieczenie drogi przed gwałtownymi spływami wody.

Prace przyspieszyły podczas Wielkiego Kryzysu, gdy administracja Franklina D. Roosevelta uruchomiła programy robót publicznych, zatrudniając tysiące bezrobotnych.

Dopiero w 1938 roku, dwanaście lat po oficjalnym ustanowieniu szlaku, cała Route 66 miała utwardzoną nawierzchnię.

Po dawnych rozwiązaniach technicznych pozostały niezwykłe pamiątki. W pobliżu Miami w Oklahomie zachował się fragment drogi szeroki na zaledwie dziewięć stóp, czyli około 2,74 metra. Według lokalnej legendy budowniczym zabrakło pieniędzy na dwa pasy, więc zdecydowali się wykonać jeden, ale dłuższy odcinek. National Park Service zaznacza jednak, że rzeczywista przyczyna takiej szerokości nie została jednoznacznie ustalona.

Route 66 i Wielki Kryzys. Droga Matka miała prowadzić do lepszego życia

W latach 30. Route 66 stała się symbolem nadziei dla rodzin, które utraciły gospodarstwa, pracę i oszczędności.

Wielki Kryzys zbiegł się z katastrofalną suszą i burzami pyłowymi na Wielkich Równinach. Zjawisko nazwane Dust Bowl zmusiło wielu mieszkańców do poszukiwania nowego miejsca do życia.

Samochodami wyładowanymi meblami, narzędziami i całym dobytkiem ruszali na zachód, najczęściej do Kalifornii. Liczyli na pracę w rolnictwie i przemyśle. Rzeczywistość często okazywała się brutalna: brak zatrudnienia, nędzne płace i fatalne warunki życia.

Ich doświadczenia rozsławił John Steinbeck w wydanej w 1939 roku powieści „Grona gniewu”. To właśnie on spopularyzował określenie Mother Road, czyli Droga Matka.

Nazwa przylgnęła do Route 66 na zawsze, chociaż dla wielu ówczesnych podróżnych szosa nie była romantycznym symbolem wolności, lecz ostatnią szansą na przetrwanie.

Bieg przez Amerykę, czyli szalony sposób na reklamę Route 66

Jedna z najbardziej niezwykłych historii wydarzyła się w 1928 roku. Aby wypromować nową trasę, zorganizowano gigantyczny bieg z Los Angeles do Nowego Jorku, którego znaczna część prowadziła Route 66.

Wystartowało 199 zawodników. Mieli do pokonania ponad 5500 kilometrów.

Zawody nazwano Bunion Derby, co można przetłumaczyć jako „Wyścig odcisków”. I nie bez powodu. Uczestnicy zmagali się z upałem, pyłem, zmęczeniem, kontuzjami i trudnymi warunkami drogowymi.

Do mety po 84 dniach dotarło zaledwie 55 biegaczy.

Zwycięzcą został Andy Payne, młody biegacz o czirokeskich korzeniach z Oklahomy. Zdobył nagrodę w wysokości 25 tysięcy dolarów, wówczas prawdziwą fortunę.

Wyścig odbił się szerokim echem w amerykańskich mediach. Był jednym z najbardziej pomysłowych, a zarazem wyczerpujących przedsięwzięć promujących szosę.

Złote lata Route 66. Neony, motele i narodziny amerykańskiego road tripu

Po II wojnie światowej charakter Route 66 zupełnie się zmienił. Amerykanie coraz częściej mogli pozwolić sobie na własny samochód i wakacyjny wyjazd z rodziną.

Podróżowanie przestało być wyłącznie koniecznością. Stało się przyjemnością.

Wzdłuż drogi wyrastały motele, bary, stacje benzynowe i sklepy z pamiątkami. Właściciele prześcigali się w pomysłach, jak zatrzymać kierowców. Powstawały gigantyczne neony, ogromne figury reklamowe i noclegi w budynkach przypominających tipi.

Wielką popularność zdobywały również przydrożne restauracje, w których można było zjeść hamburgera, wypić kawę i posłuchać muzyki z automatu grającego.

Jednak nie każdy doświadczał tej samej swobody. W czasach segregacji rasowej czarnoskórzy Amerykanie musieli starannie planować podróże. Pomagał im wydawany od 1936 roku przewodnik „The Negro Motorist Green Book”, wskazujący miejsca, w których mogli bezpieczniej zatrzymać się na noc czy zjeść posiłek.

Złota era szosy miała zatem również mniej przyjemne oblicze.

Wizerunek Route 66 jako drogi przygód utrwaliła muzyka. W 1946 roku Bobby Troup napisał słynny utwór „Route 66”, który spopularyzował Nat King Cole. Później trasę rozsławił również telewizyjny serial pod tym samym tytułem.

Dlaczego Route 66 upadła? Autostrady ominęły całe miasteczka

W latach 50. rozpoczęła się kolejna amerykańska rewolucja drogowa. W 1956 roku, za prezydentury Dwighta Eisenhowera, przyjęto program budowy nowoczesnych autostrad międzystanowych.

Były szybsze, wygodniejsze i bezpieczniejsze. Miały jednak jedną cechę, która dla wielu mieszkańców Route 66 okazała się katastrofalna - omijały centra miejscowości.

Kierowcy przestali zatrzymywać się przy małych restauracjach, motelach i stacjach paliw. Biznesy, które przez dziesięciolecia żyły z ruchu drogowego, zaczęły bankrutować.

Ostatni fragment dawnej trasy zastąpiony autostradą znajdował się w okolicy Williams w Arizonie. Stało się to w październiku 1984 roku.

27 czerwca 1985 roku Route 66 oficjalnie usunięto z amerykańskiego systemu numerowanych dróg krajowych.

Nie oznaczało to jednak fizycznego zniknięcia całej szosy. Przetrwały dawne odcinki, mosty, motele, restauracje, szyldy i stacje benzynowe. Wkrótce rozpoczęła się walka o ich zachowanie.

Route 66 dzisiaj. Droga, która umarła, ale nie przestała istnieć

Współcześnie Route 66 jest ogromnym szlakiem dziedzictwa i jedną z najbardziej znanych atrakcji turystyki samochodowej w Stanach Zjednoczonych.

Podróżnicy szukają jej dawnych przebiegów, odwiedzają zabytkowe motele i fotografują charakterystyczne oznakowanie z liczbą 66. Wiele fragmentów nadal nadaje się do jazdy, choć nie tworzą jednej nieprzerwanej drogi. Inne zostały porzucone, przebudowane lub pochłonięte przez autostrady.

W niektórych miejscach zachowały się nawet oryginalne fragmenty betonowej nawierzchni. Jeden z nich, pochodzący z 1932 roku, trafił do Smithsonian National Museum of American History w Waszyngtonie.

W 2026 roku Ameryka obchodzi stulecie Route 66. Rocznica przypada 11 listopada, dokładnie sto lat po oficjalnym ustanowieniu trasy.

I chyba właśnie w tym tkwi fenomen tej drogi. Przestała być potrzebna jako główny szlak komunikacyjny, ale stała się czymś znacznie trwalszym: symbolem epoki, w której samochód miał otwierać drogę do lepszego świata.

Przez Route 66 nie trzeba już podróżować, żeby dotrzeć do Kalifornii. Dzisiaj jedzie się nią przede wszystkim po to, żeby poczuć, jak wyglądała Ameryka, zanim nauczyła się omijać własne małe miasteczka.Złote lata Route 66. Neony, motele i narodziny amerykańskiego road tripu

Po II wojnie światowej charakter Route 66 zupełnie się zmienił. Amerykanie coraz częściej mogli pozwolić sobie na własny samochód i wakacyjny wyjazd z rodziną.

Podróżowanie przestało być wyłącznie koniecznością. Stało się przyjemnością.

Wzdłuż drogi wyrastały motele, bary, stacje benzynowe i sklepy z pamiątkami. Właściciele prześcigali się w pomysłach, jak zatrzymać kierowców. Powstawały gigantyczne neony, ogromne figury reklamowe i noclegi w budynkach przypominających tipi.

Wielką popularność zdobywały również przydrożne restauracje, w których można było zjeść hamburgera, wypić kawę i posłuchać muzyki z automatu grającego.

Jednak nie każdy doświadczał tej samej swobody. W czasach segregacji rasowej czarnoskórzy Amerykanie musieli starannie planować podróże. Pomagał im wydawany od 1936 roku przewodnik „The Negro Motorist Green Book”, wskazujący miejsca, w których mogli bezpieczniej zatrzymać się na noc czy zjeść posiłek.

Złota era szosy miała zatem również mniej przyjemne oblicze.

Wizerunek Route 66 jako drogi przygód utrwaliła muzyka. W 1946 roku Bobby Troup napisał słynny utwór „Route 66”, który spopularyzował Nat King Cole. Później trasę rozsławił również telewizyjny serial pod tym samym tytułem.

Dlaczego Route 66 upadła? Autostrady ominęły całe miasteczka

W latach 50. rozpoczęła się kolejna amerykańska rewolucja drogowa. W 1956 roku, za prezydentury Dwighta Eisenhowera, przyjęto program budowy nowoczesnych autostrad międzystanowych.

Były szybsze, wygodniejsze i bezpieczniejsze. Miały jednak jedną cechę, która dla wielu mieszkańców Route 66 okazała się katastrofalna: omijały centra miejscowości.

Kierowcy przestali zatrzymywać się przy małych restauracjach, motelach i stacjach paliw. Biznesy, które przez dziesięciolecia żyły z ruchu drogowego, zaczęły bankrutować.

Ostatni fragment dawnej trasy zastąpiony autostradą znajdował się w okolicy Williams w Arizonie. Stało się to w październiku 1984 roku.

27 czerwca 1985 roku Route 66 oficjalnie usunięto z amerykańskiego systemu numerowanych dróg krajowych.

Nie oznaczało to jednak fizycznego zniknięcia całej szosy. Przetrwały dawne odcinki, mosty, motele, restauracje, szyldy i stacje benzynowe. Wkrótce rozpoczęła się walka o ich zachowanie.

Route 66 dzisiaj. Droga, która umarła, ale nie przestała istnieć

Współcześnie Route 66 jest ogromnym szlakiem dziedzictwa i jedną z najbardziej znanych atrakcji turystyki samochodowej w Stanach Zjednoczonych.

Podróżnicy szukają jej dawnych przebiegów, odwiedzają zabytkowe motele i fotografują charakterystyczne oznakowanie z liczbą 66. Wiele fragmentów nadal nadaje się do jazdy, choć nie tworzą jednej nieprzerwanej drogi. Inne zostały porzucone, przebudowane lub pochłonięte przez autostrady.

W niektórych miejscach zachowały się nawet oryginalne fragmenty betonowej nawierzchni. Jeden z nich, pochodzący z 1932 roku, trafił do Smithsonian National Museum of American History w Waszyngtonie.

W 2026 roku Ameryka obchodzi stulecie Route 66. Rocznica przypada 11 listopada, dokładnie sto lat po oficjalnym ustanowieniu trasy.

I chyba właśnie w tym tkwi fenomen tej drogi. Przestała być potrzebna jako główny szlak komunikacyjny, ale stała się czymś znacznie trwalszym - symbolem epoki, w której samochód miał otwierać drogę do lepszego świata.

Przez Route 66 nie trzeba już podróżować, żeby dotrzeć do Kalifornii. Dzisiaj jedzie się nią przede wszystkim po to, żeby poczuć, jak wyglądała Ameryka, zanim nauczyła się omijać własne małe miasteczka.