Spis treści
Od termomodernizacji do rozbudowy
Historia Szkoły Podstawowej nr 2 im. Zygmunta Augusta sięga 1937 roku, kiedy to zaadaptowano na jej potrzeby budynek przy ulicy Rajgrodzkiej, a w 1987 roku zakończono rozbudowę o południowe skrzydło z dwunastoma salami lekcyjnymi. Kolejne przekształcenie przypadło na 2018 rok, kiedy podczas termomodernizacji szkoła otrzymała szaro-pomarańczową elewację.
Czytaj także: Dla dzieci, ale nie po dziecinnemu. W Bieruniu powstało nowe, ceglane przedszkole i żłobek
Projekt najnowszej rozbudowy, przygotowany przez wrocławską pracownię Piotr Jański ARCHITEKCI, zakładał uzupełnienie kompleksu o nowe funkcje i zmianę wyglądu istniejącej zabudowy. Nowe kubatury rozmieszczono pomiędzy budynkiem dydaktycznym a salą ruchową, wydzielając w ten sposób wewnętrzny dziedziniec. Zdecydowano również o przemalowaniu starszej części szkoły oraz usunięciu niektórych elementów, między innymi zewnętrznych schodów i wiatrołapów.
Rozbudowa miała objąć nie tylko halę sportową, ale również zaplecze gastronomiczne, szatnie i pomieszczenia towarzyszące. Projektanci musieli przy tym pogodzić nowe funkcje z układem istniejących budynków, których skala i forma znacznie się od siebie różniły.
Stołówka, patio i hala sportowa
Do południowego skrzydła szkoły dobudowano dwukondygnacyjny budynek, którego parter zajmuje stołówka z zapleczem kuchennym. Jej jasne wnętrze wyróżnia intensywnie żółta posadzka oraz duże przeszklenia wychodzące na wewnętrzny dziedziniec. Centralną część patio zajmuje wieloboczny kwietnik z drewnianymi siedziskami. Prostopadle do stołówki, po jej zachodniej stronie, stanęła pełnowymiarowa hala sportowa. Jej konstrukcję tworzą między innymi dźwigary z drewna klejonego, widoczne we wnętrzu. Zastosowano tu również beton architektoniczny i drewniane okładziny. Ze względu na akustykę na suficie i części ścian zamontowano ustroje z perforowanej blachy trapezowej, a południową ścianę wykończono drewnianymi lamelami. Na piętrze znalazły się trybuny oraz przestrzeń komunikacyjna oddzielona od hali dużym przeszkleniem przeciwpożarowym.
Czytaj także: Tutaj aż chce się uczyć! 5 ciekawych polskich szkół: z boiskiem na dachu, szkoły jak szachownica i jak wzgórze
To ostatnie rozwiązanie również wymagało interwencji na etapie budowy: niemal dwudziestometrowa witryna zniknęła z dokumentacji przetargowej i dopiero później udało się przywrócić ją do realizacji. Pierwotnie trybuny miały pomieścić 150 widzów, jednak awans augustowskich siatkarzy do I ligi spowodował zmianę oczekiwań wobec obiektu.
Władze miasta rozważały zwiększenie ich pojemności do około 800 miejsc i dostosowanie hali do wymagań rozgrywek ligowych. Ostatecznie zrealizowano mniejszą widownię. Infrastrukturę sportową uzupełniają zewnętrzne boisko wielofunkcyjne i czterotorowa bieżnia.
Co zmieniło się podczas realizacji?
Proces projektowy i realizacyjny trwał ponad pięć lat, a sama budowa - ponad cztery. Największe trudności pojawiły się w 2022 roku, kiedy gwałtowny wzrost cen materiałów i robót budowlanych wymusił trzykrotne powtarzanie przetargu. Przy kolejnych postępowaniach ograniczano zakres inwestycji, rezygnując z części pierwotnie zaplanowanych rozwiązań. Najbardziej widoczną zmianą było usunięcie drewnianych lameli z elewacji nowych budynków. Architekci chcieli przy ich pomocy nawiązać do lokalnego kontekstu. Szkoła znajduje się niedaleko rynku Zygmunta Augusta, w sąsiedztwie tradycyjnej drewnianej zabudowy Podlasia. Stąd pomysł, by nowe elewacje wykończyć drewnianymi lamelami, a we wnętrzach zastosować naturalne materiały i stonowaną kolorystykę.
Po rezygnacji z drewnianych lameli architekci spodziewali się innej elewacji. Ostatecznie budynki otrzymały jednak grafitowy tynk, który w pierwotnej koncepcji miał stanowić jedynie tło dla drewna. Jak wyjaśniają projektanci, zmiana kolorystyki nie została z nimi uzgodniona.
W efekcie nowe bryły zyskały znacznie bardziej surowy wygląd niż na wizualizacjach. Zrezygnowano również z tradycyjnej drewnianej podłogi sportowej na legarach oraz nowego wyposażenia kuchni. Zmiany dotyczyły także detali wykończeniowych. Projektanci musieli między innymi interweniować w sprawie jakości wykonania betonu architektonicznego, sposobu montażu szklanych balustrad oraz propozycji zastąpienia drewnianych elementów elewacji aluminiowymi imitacjami.
Część rozwiązań udało się zachować, inne zmodyfikowano lub usunięto z projektu. Pomimo tych zmian utrzymano zasadniczy układ przestrzenny rozbudowy, w tym relację między stołówką, halą i wewnętrznym dziedzińcem. Przemalowanie starszej części szkoły pozwoliło również ograniczyć kontrast pomiędzy istniejącymi budynkami a nowymi obiektami.
Termomodernizacja polskich szkół
Przebudowa szkoły w Augustowie jest jednym z przykładów przekształcania istniejącej infrastruktury edukacyjnej. Wiele szkół powstałych w drugiej połowie XX wieku, w tym tak zwane tysiąclatki, przechodzi dziś termomodernizacje obejmujące ocieplenie ścian, wymianę stolarki i odnowienie elewacji.
Jak zauważała Dorota Sibińska w opublikowanym na łamach „Architektury-murator” tekście „Tysiąclatki czekają na drugie życie”, spośród 1423 szkół wybudowanych w ramach programu „Tysiąc szkół na Tysiąclecie Państwa Polskiego” część już zniknęła, a inne zmieniły się do tego stopnia, że trudno rozpoznać ich pierwotną formę. Choć tysiąclatki kojarzą się przede wszystkim z powtarzalnymi projektami, ich architektura była także polem eksperymentów z prefabrykacją, konstrukcją i organizacją przestrzeni. W 1963 roku dostępnych było aż 79 typów projektów szkół, opartych na ministerialnych normatywach. Dominowały proste, jedno-, dwu- lub trzykondygnacyjne bryły z niewielkimi salami gimnastycznymi, których rozbudowa do dziś pozostaje jednym z częstszych kierunków modernizacji tych obiektów.
Na łamach „Architektury-murator” opisywaliśmy między innymi projekt modernizacji warszawskiej tysiąclatki przy ulicy Szczęśliwickiej 46, przygotowany przez pracownię Ambient. Zaplanowano tam poprawę parametrów energetycznych z zachowaniem charakterystycznej kompozycji modernistycznej elewacji. Z kolei podczas przebudowy szkoły w Domaniewie, według projektu pracowni PORT, termomodernizację połączono ze zmianami układu funkcjonalnego i aranżacji wnętrz.
Zachęcamy do lektury powyższych publikacji.
