Otwarcie połączono z urodzinami królowej, a gmach "imponował jedynie swoją wielkością" i był odpowiedzią na ambicje rozwijającego się miasta
„Architektura utrzymana jest w stylu greckim, bez najmniejszych ozdobników” - pisał kilka lat po otwarciu królewski inspektor budowlany Manger. A budynek zaprojektował niemiecki architekt Carl Ferdinand Langhans, syn twórcy Bramy Brandenburskiej w Berlinie. Opera Wrocławska ma urodziny - już 185.
Spis treści
"Monumentalność bez atrakcyjności"
Królewski inspektor budowlany Manger szczegółowo opisuje architekturę wrocławskiego teatru w „Schlesische Provinzialblätter” z grudnia 1849 roku, czyli wtedy, gdy budynek miał 8 lat. Nie szczędzi projektowi krytyki. Zarzuca wrocławskiemu teatrowi przede wszystkim monotonię elewacji, brak wyrazistych detali architektonicznych i zbyt dosłowne naśladowanie antycznych wzorców. A także monumentalność pozbawioną atrakcyjności.
Budynek imponował wielkością, ale – zdaniem Mangera – nie zachęcał do dłuższego oglądania. Powtarzalne podziały elewacji sprawiały, że wzrok przesuwał się po niej, nie znajdując interesującego punktu zaczepienia. Uff, jak dobrze, że te uwagi dotyczyły pierwotnego wyglądu, a nie elewacji po przebudowach z XIX wieku. Bo opera ma urodziny, a jak tu krytykować jubilatkę?
185 lat Opery Wrocławskiej. Gmach przetrwał dwa pożary
13 listopada 1841 roku we Wrocławiu otwarto nowy Teatr Miejski, czyli dzisiejszą Operę Wrocławską. Inaugurację uświetnił „Egmont” Goethego z muzyką Beethovena.
Monumentalny gmach przy obecnej ulicy Świdnickiej zaprojektował Carl Ferdinand Langhans. Budowa trwała od 1839 roku i była odpowiedzią na ambicje rozwijającego się miasta oraz ograniczenia wcześniejszej sceny. Otwarcie teatru zostało połączone z obchodami urodzin pruskiej królowej.
Klasycystyczny teatr otrzymał nowoczesne zaplecze sceniczne i widownię mieszczącą około 1600 osób. Jego architekturę cechowały monumentalne proporcje, oszczędna dekoracja i nawiązania do antyku. Obecny wygląd budowli jest jednak wynikiem kolejnych przebudów.
Przebudowy wg projektów Karla Lüdeckego i Karla Schmidta
Pierwszy pożar w 1865 roku doprowadził do odbudowy według projektu Karla Lüdeckego. Podwyższono widownię i nadscenium, powstał też pawilon malarni. Po kolejnym pożarze w 1871 roku przebudowę powierzono Karlowi Schmidtowi. Rozbudował portyk, powiększył proscenium i nadał budynkowi bardziej pałacowy, neorenesansowy charakter.
Czasy powojenne rozpoczęli "Halką"
Polska opera rozpoczęła działalność 8 września 1945 roku „Halką” Moniuszki. Ostatnia wielka modernizacja gmachu trwała w latach 1997–2006 i objęła m.in. konstrukcję dachu, instalacje oraz renowację bogatego wystroju wnętrz.
Zobacz inny budynek we Wrocławiu - Dom Towarowy Feniks - i czytaj dalej
30
Cztery muzy z terakoty i ogrzewanie powietrzne
W 1847 roku portyk ozdobiono posągami Talii, Melpomeny, Polihymnii i Euterpe. Ich autorem był Karl Andreas Mächtig. Z opisu z 1849 roku wynika, że mierzyły po około 2,5 m wysokości, a wykonanie kosztowało 1500 talarów.
Teatr miał system ogrzewania ciepłym powietrzem, a widownię oświetlał żyrandol wyposażony w 36 lamp astralnych. Wystroju dopełniały złocone elementy i ciemnoczerwone tkaniny.
W pierwotnej widowni znajdowała się dwudziestoosobowa loża królewska z niezależną klatką schodową i salonem. Naprzeciwko urządzono podobną lożę dla gości.
Czy Opera Wrocławska będzie remontowana?
W ostatnich latach dużo się o tym mówi, powstał tez projekt dużej modernizacji. Ale na razie nie ma ani potwierdzonego terminu rozpoczęcia zasadniczych robót, ani informacji o przyznaniu całego wnioskowanego finansowania. Wiemy za to, co zakłada projekt. Opera oficjalnie potwierdziła wykonanie dokumentacji projektowej i ekspertyz. Ministerstwo Kultury 29 października 2026 roku poinformowało natomiast o zwiększeniu dotacji dla placówki, ale - na bieżącą działalność od 2027 roku.
Projekt przewiduje renowację elewacji i uszkodzonych detali architektonicznych, remont dachu, wymianę okien i renowację drzwi, modernizację sceny oraz zaplecza technicznego.
Najciekawszy element to taras widokowy o powierzchni 248 m², planowany od strony ul. Świdnickiej. Miałby służyć kameralnym koncertom, projekcjom i spotkaniom z artystami.
Materiał powstał przy wsparciu AI
