Spis treści
Rozsiąść się w dyskomforcie
Przestrzenie szpitali, gabinetów lekarskich czy zabiegowych nie należą do miejsc, w których chcielibyśmy się zadomowić. Sterylne płaszczyzny, zapach płynów do dezynfekcji, lśniące stalowe przyrządy każą naszej wyobraźni raczej zachować dystans, mieć się na baczności, być czujnym i gotowym do wyjścia. Takie pobyty uprzyjemniają co najwyżej automaty z kolorowymi napojami, naklejki „Dzielny pacjent” czy barwne, często abstrakcyjne obrazy na ścianach, które mają ukoić nerwy. Architektura placówek medycznych wciąż kojarzy się jednak przede wszystkim z bielą i sterylnością.
Czytaj także: Architektura, która leczy. Jak budować szpitale dla ludzi?
Być może dlatego projekt kliniki stomatologicznej Lorca Dental Clinic w hiszpańskiej Walencji, w którym dominują drewno, obłe wykończenia i miękkie światło, tak bardzo przyciąga uwagę. Zachęca do zatrzymania się nie tylko nad samą realizacją, ale również nad sposobem myślenia o przestrzeniach medycznych. Co, gdyby potraktować je jako część codzienności, a nie miejsca, w których czeka się jak na szpilkach, odliczając minuty do wyjścia? Może właśnie tam, gdzie tak często towarzyszy nam dyskomfort, warto stworzyć warunki, by choć na chwilę się rozsiąść, rozluźnić i pozwolić myślom odpłynąć?
Bryła podyktowana brakiem regularności
Klinika Lorca Dental Clinic mieści się przy ulicy Félix Pizcueta w Walencji, w lokalu o powierzchni całkowitej 295 m². Za projekt odpowiada pracownia Silvestre Navarro Arquitectos, założona w 1993 roku przez Arturo Silvestre Navarro. Realizację ukończono w 2025 roku.
Punktem wyjścia dla architektów była nietypowa geometria wnętrza. Długi, wąski lokal ma nieregularny rzut, wynikający z historycznego podziału parcelacyjnego ulicy. W jego tylnej części ściana oddzielająca go od sąsiedniej nieruchomości kilkakrotnie zmienia kierunek, a jedna z bocznych granic przebiega ukośnie. To im projektanci podporządkowali organizację całej kliniki.
Jej najważniejszym elementem stał się ciąg komunikacyjny prowadzący od wejścia aż do zaplecza. Architekci zaprojektowali go jako sekwencję przestrzeni, które stopniowo zmieniają szerokość, charakter i stopień dostępności. Przechodzenie przez klinikę przypomina więc raczej przemieszczanie się pomiędzy kolejnymi wnętrzami niż pokonywanie drogi do wyznaczonego numerem gabinetu.
Najbliżej wejścia znalazły się recepcja i główna poczekalnia. Dalej przestrzeń zwęża się, mieszcząc pomieszczenia administracyjne, gabinety kierownictwa i dyrektora medycznego oraz toalety. Ten fragment stanowi granicę pomiędzy publiczną częścią kliniki a strefą przeznaczoną do leczenia.
Społeczne serce kliniki
Za najwęższym odcinkiem wnętrze ponownie się rozszerza. Powstaje w ten sposób niewielki wewnętrzny plac, który architekci określają mianem społecznego serca kliniki. To wokół niego rozmieszczono gabinety zabiegowe i sale operacyjne. Rozwiązanie przywodzi na myśl niewielki miejski skwer, z którego można dostać się do otaczających go budynków - mimo, że zamiast sklepów i kawiarni znajdują się pomieszczenia medyczne.
Czytaj także: Dawna Klinika Chorób Wewnętrznych ma zmienić się w „otwartą przestrzeń dla literatów”. Uczestnicy procesu nie kryją obaw
W obrębie tej przestrzeni zaplanowano dwie odrębne poczekalnie. Pierwsza służy pacjentom odpoczywającym po zabiegach, druga jest miejscem oczekiwania pomiędzy kolejnymi konsultacjami. Dalej znajduje się strefa radiologii, dostępna bezpośrednio dla pacjentów. Najbardziej nieregularny fragment lokalu, położony na jego końcu, przeznaczono na zaplecze: laboratorium, sterylizatornię, pomieszczenia techniczne, biuro personelu, szatnie, część socjalną.
Powstała przestrzeń o zmiennym rytmie, w której kolejne zwężenia i rozszerzenia wyznaczają granice pomiędzy poszczególnymi funkcjami.
Zaokrąglone drewno kasztanowca
O charakterze wnętrza decyduje jednak przede wszystkim sposób wykończenia. W strefach komunikacyjnych sufity pokryto naturalnym drewnem kasztanowca. Na styku ścian i sufitów zastosowano łagodne zaokrąglenia. Zniknęły ostre narożniki, a wraz z nimi część wizualnej surowości kojarzonej z tradycyjnymi placówkami medycznymi.
Wrażenie ciągłości wzmacnia jednolita posadzka z gresu Bottega Caliza, poprowadzona przez całe wnętrze. Ten sam materiał wykorzystano na blatach w gabinetach zabiegowych oraz przy umywalkach w ogólnodostępnych toaletach. Drewniane okładziny pojawiają się także w zabudowach stolarskich, podczas gdy meble w pomieszczeniach medycznych wykonano z drewna lakierowanego.
Architekci starali się ograniczyć liczbę nieprzezroczystych przegród. W części administracyjnej i gabinetach kierownictwa zastosowano zakrzywione szklane ścianki działowe. W innych miejscach granice wyznaczają zabudowy meblowe lub drewniane przesłony. Pełnymi ścianami zamknięto jedynie gabinety zabiegowe, w których prywatność pacjentów jest niezbędna. Ważną rolę odgrywa również oświetlenie. Jego źródła ukryto przede wszystkim w miejscach połączenia ścian z sufitami, dzięki czemu światło miękko rozlewa się po zaokrąglonych powierzchniach.
Paletę materiałów uzupełniają neutralne odcienie kamienia oraz tkaniny w kolorach terakoty i burgundu. W głównej poczekalni pojawia się ręcznie wykonane, trójwymiarowe wykończenie ściany o wyrazistej fakturze. Sofy, pufy i stoły zaprojektowano specjalnie na potrzeby realizacji. Z kolei od ulicy klinikę osłania monochromatyczna fasada z matowego szkła, która wpuszcza do środka światło dzienne, nie odsłaniając wnętrza przed przechodniami.
