Architektura MuratorRealizacjeMiasteczko sztuki – o idei budowy Teatru Szekspirowskiego dyrektor instytucji Jerzy Limon

Miasteczko sztuki – o idei budowy Teatru Szekspirowskiego dyrektor instytucji Jerzy Limon

Renato Rizzi zaproponował architektoniczną „szkatułę” na precjoza, nawiązująca do architektury sakralnej dawnego Gdańska, a jednocześnie do genezy teatru europejskiego. Szkatuła ma otwierane wieko (czytaj: dach) i otoczona jest murem. W ich obrębie znajdujemy uliczki, zaułki, tarasy, place i placyki. Wszystko to umożliwia czytanie całości jako modelu miasta, które w swoim centrum ma teatr – pisze dyrektor Teatru Szekspirowskiego, a zarazem inicjator budowy obiektu Jerzy Limon

Teatr Szekspirowski
Teatr Szekspirowski w Gdańsku. Fot. Marcin Czechowicz
Fot.: Marcin Czechowicz

Moja przygoda z teatrem zaczęła się ćwierć wieku temu, kiedy zrodziła się idea budowy w Gdańsku sceny szekspirowskiej. Powołana wówczas fundacja Theatrum Gedanense przygotowała grunt pod inwestycję. Dzięki tej oddolnej inicjatywie, objętej patronatem księcia Walii Karola, udało się powołać Gdański Teatr Szekspirowski.

Wcześniej fundacja ogłosiła konkurs na projekt obiektu. Do jury zaprosiliśmy Marcina Gawlickiego, wcześniej pomorskiego konserwatora zabytków, i to on, jako jedyny, reprezentował fundację. Teatr reprezentował Andrzej Wajda. Naszego patrona, czyli księcia Walii, jego architekt, Ben Bolgar. Ówczesny minister kultury, Waldemar Dąbrowski, wyznaczył swojego architekta, Wojciecha Grabianowskiego, a przewodniczącym został Stanisław Deńko. Na konkurs nadesłano kilkadziesiąt projektów z kilkunastu krajów. Sąd był jednomyślny: za najlepszy uznał projekt Renato Rizziego.

Ponieważ architekt złamał warunki konkursu (co robi nagminnie), nie można było przyznać mu pierwszej nagrody, otrzymał więc nagrodę specjalną. I ten teatr, po wielu modyfikacjach, wybudowano.

Mamy tu do czynienia nie tyle z rekonstrukcją dawnego teatru, jaki jawi nam się na rycinie Petera Willera z poł. XVII wieku, co z twórczym podejściem do przeszłości. Renato Rizzi zaproponował architektoniczną „szkatułę” na precjoza, nawiązującą do architektury sakralnej dawnego Gdańska, a jednocześnie do genezy teatru europejskiego. A owa geneza to nie świątynie starożytnej Grecji czy Rzymu, gdzie teatru nigdy nie było, lecz kościoły chrześcijańskie z X wieku, gdzie powstał teatr i dramat liturgiczny.

Szkatuła ma otwierane wieko (czytaj: dach) i otoczona jest murem. W ich obrębie znajdujemy uliczki, zaułki, tarasy, place i placyki. Wszystko to umożliwia czytanie całości jako modelu miasta, które w swoim centrum ma teatr. A ten nawiązuje do teatrów londyńskich epoki Szekspira, z których najsławniejszy to The Globe, czyli Pod kulą ziemską. W ten sposób miasteczko sztuki, jakie zaprojektował Renato Rizzi, jawi się jako model świata człowieka, który ma zdolność mówienia o sobie. Ujawniając swoje reguły i zaistnienie w nadanej formie (by użyć nieco zwietrzałego terminu), uwypukla swoją estetykę.

Autor: Jerzy Limon Jerzy Limon

Jerzy Limon, dyrektor i inicjator powstania Teatru Szekspirowskiego w Gdańsku

Bar i klub aktora w Teatrze Szekspirowskim Przestrzeń baru i klubu aktora zaprojektowane zostały przez tę samą pracownię. W obydwu widać wyraźne inspiracje zapleczem teatralnym oraz nawiązania do sztuk Szekspira oraz historii Gdańska – pisze Monika Arczyńska.
Schöck Isokorb typu K To element stosowany do łączenia zewnętrznych konstrukcji żelbetowych w budynku. Łącznik termoizolacyjny m.in. przenosi momenty zginające i siły poprzeczne, równocześnie stanowi dodatkowy element nośny oraz ogranicza wpływ drgań. Produkt firmy Schöck został wykorzystany w projekcie Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego autorstwa Renato Rizziego. Zdjęcie: Dawid Linkowski
Teatr Szekspirowski w Gdańsku Budynek jest jak architektoniczny traktat. Poszczególne sale, schody, korytarze i dziedzińce opracowane są tu niczym elementy składowe przestrzennego rebusu, którego rozszyfrowanie zależy od wrażliwości odbiorcy.
O genezie scen elżbietańskich i historii powstania Teatru Szekspirowskiego w Gdańsku Scena elżbietańska powstała w Gdańsku na początku XVII wieku prawdopodobnie na podstawie wskazówek angielskich trup teatralnych. Był to jednocześnie pierwszy teatr publiczny na terenie ówczesnej Rzeczypospolitej
Otwierany dach – o najbardziej spektakularnym rozwiązaniu Teatru Szekspirowskiego architekt Robert Kuzianik Największe wyzwanie konstrukcyjne stanowiła masa obu połaci otwieranego dachu. W pozycji zamkniętej siły rozkładają się najbardziej równomiernie po obwodzie żelbetowej belki wieńczącej ściany widowni, w pozycji otwartej cały ciężar dachu skupiony jest wzdłuż jednej krawędzi
Gest podziękowania – o idei projektu Teatru Szekspirowskiego główny architekt Renato Rizzi „Symbol” oraz „sakralność” łączą się tu w realnej konstrukcji. W ruchu otwarcia skrzydeł otwieranego dachu. Ich metalowe ramiona wznoszą się ku niebu – to nic innego jak gest podziękowania za tego polskiego ducha i te wzniosłe ideały, które stoją u podstaw wszelkich wartości i które również dziś powinny nas jednoczyć – pisze główny projektant budynku Renato Rizzi