Architektura MuratorWydarzeniaBudujemy nowy dom. Odbudowa Warszawy w latach 1945–1952

Budujemy nowy dom. Odbudowa Warszawy w latach 1945–1952

Odbudowa, poza blaskami, miała i cienie – dla politycznego efektu nie liczono się z kosztami; burzono ocalałe kamienice, mimo głodu mieszkaniowego w zniszczonym mieście, dla realizacji obłąkanych wizji urbanistycznych (...). W innych realiach politycznych oblicze stolicy byłoby inne, zapewne bardziej w ludzkiej skali, a miejscami prawdziwie wielkomiejskie, bez sztucznego patosu socrealizmu – mówi współautor wystawy Tomasz Markiewicz

Budujemy nowy dom. Odbudowa Warszawy w latach 1945–1952
Autorstwa Jerzego S. Majewskiego i Tomasza Markiewicza

Dom Spotkań z Historią
ul. Karowa 20 w Warszawie

Wystawa czynna do: 15 listopada 2011

Patronat medialny: „Architektura-murator”

Wystawa, na której prezentowane są unikatowe zdjęcia stolicy z 2 połowy lat 40. i początku lat 50, przygotowana została przez varsavianistów Jerzego S. Majewskiego i Tomasza Markiewicza. Poświęcona jest odbudowie Warszawy w latach powojennych. Ukazuje skalę zniszczeń i prezentuje zabytki odtworzone po II wojnie światowej, a także te, które znikły z pejzażu miasta już w trakcie jego odbudowy. Na ekspozycji prezentujemy ponad 120 unikatowych zdjęć stolicy; wiele z nich prezentowanych będzie po raz pierwszy publicznie. Zdjęcia pochodzą z archiwów: Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (w tym kolekcja fotografa Karola Pęcherskiego), FORUM, Polskiej Agencji Prasowej, Archiwum Państwowego m.st. Warszawy i Narodowego Archiwum Cyfrowego.

Wystawa przypomina decyzje polityczne, które zadecydowały o kształcie odbudowy i przebudowie Warszawy (m.in. dekret Bieruta prowadzący do przejęcia przez państwo niemal wszystkich gruntów w mieście) oraz sylwetki ludzi zatrudnionych w Biurze Odbudowy Stolicy, gdzie skupiły się prace planistyczne i projektowe. Przygotowane w Biurze Odbudowy Stolicy plany do dziś określają w decydującym stopniu kształt urbanistyczny centrum miasta: Trasa W-Z, MDM, dzielnice przemysłowe oraz Stare Miasto i Trakt Królewski.

Obecnie odbudowa Warszawy często poddawana jest krytyce; rozebrano setki, czy nawet tysiące wypalonych kamienic, z których przynajmniej część można było odbudować. Pozostało niewiele budowli wzniesionych na przełomie XIX i XX wieku, które decydowały o obliczu architektonicznym miasta przed jego zniszczeniem w 1944 roku. Równocześnie przedsięwzięciem nowatorskim (podjętym po raz pierwszy na taką skalę w dziejach), była rekonstrukcja zabytków Traktu Królewskiego oraz Starego i Nowego Miasta. Nikt wcześniej, na podobną skalę, nie zrekonstruował zniszczonego wojną miasta. Decyzja o ich odtworzeniu stanowiła złamanie obowiązującej wówczas doktryny konserwatorskiej sprzeciwiającej się odtwarzaniu zabytków. Po wojnie Niemcy, Anglicy, Holendrzy, czy Włosi odbudowywali tylko pojedyncze zabytkowe budowle. W 1980 roku zrekonstruowane warszawskie Stare Miasto wpisano na listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.

Reprezentujemy środowisko miłośników Warszawy (Stowarzyszenie Zespół Opiekunów Kulturowego Dziedzictwa Warszawy „ZOK” oraz Forum Obywatelskie Piękna Architektura dla Warszawy), które od lat stara się przedstawić pełny obraz odbudowy stolicy, jednostronnie przedstawianej przez propagandę PRL-u. Odbudowa, poza blaskami, miała i cienie – dla politycznego efektu nie liczono się z kosztami; burzono ocalałe kamienice, mimo głodu mieszkaniowego w zniszczonym mieście, dla realizacji obłąkanych wizji urbanistycznych, czego jaskrawym przykładem jest Pałac Kultury i Nauki im. Józefa Stalina. Przemilczano prywatną odbudowę, dzięki której w centrum Warszawy uchowały się tak miłe zaułki, jak ulica Chmielna od Marszałkowskiej do Nowego Światu. W innych realiach politycznych oblicze stolicy byłoby inne, zapewne bardziej w ludzkiej skali, a miejscami prawdziwie wielkomiejskie, bez sztucznego patosu socrealizmu” – mówi współautor wystawy Tomasz Markiewicz.

Wiosną tego roku UNESCO uznało archiwum Biura Odbudowy Stolicy (powołanego do życia już w 1945 roku) za jeden z najcenniejszych zbiorów dziedzictwa dokumentacyjnego ludzkości i wpisało je na prestiżową listę Pamięć Świata (Memory of The World). Dokumenty Biura Odbudowy Stolicy można obejrzeć w Internecie pod adresem www.szukajwarchiwach.pl.

Organizator: Dom Spotkań z Historią. Współorganizatorzy: Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków, FORUM. Partnerzy: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Archiwum Państwowe m.st. Warszawy, Polska Agencja Prasowa, Narodowe Archiwum Cyfrowe, wydawnictwo Veda.

Wystawę zrealizowano z udziałem środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego


Dom Spotkań z Historią (DSH) — instytucja kultury m. st. Warszawy — zajmuje się popularyzowaniem historii XX wieku Polski i Europy Środkowo-Wschodniej. Organizuje wystawy, projekcje filmowe, spotkania ze świadkami, seminaria, warsztaty edukacyjne, akcje miejskie oraz prowadzi działalność wydawniczą i dokumentacyjną. W Mediotece – cyfrowym archiwum DSH – gromadzone są źródła dźwiękowe, ikonograficzne i filmowe (archiwalne fotografie, relacje świadków, filmy dokumentalne). DSH ściśle współpracuje z Ośrodkiem KARTA oraz innymi organizacjami i środowiskami w kraju i za granicą, m.in. Instytutem Studiów Politycznych PAN, Instytutem Pamięci Narodowej, Ośrodkiem Badań, Informacji i Upowszechniania Memoriał w Moskwie, Instytutem Badań nad Totalitaryzmemim. Hannah Arendt w Dreźnie, Fundacją Körbera w Hamburgu, Uniwersytetem Warszawskim, Polską Agencją Prasową, FORUM. Na wszystkie wystawy, pokazy i inne imprezy organizowane w DSH — WSTĘP WOLNY. Więcej informacji www.dsh.waw.pl.

fotka z /zdjecia/BOS_plakat.jpg
"Ściana Wschodnia ulicy Marszałkowskiej - co dalej?" Debata w DSH Jak zachować wartościowe założenia urbanistyczne okresu PRL w świetle ich późniejszej degradacji? W środę 29 listopada Dom Spotkań z Historią zaprasza na dyskusję toczącą się wokół tematu wschodniej pierzei ulicy Marszałkowskiej.
MO(NU)MENT: architektura, przestrzeń publiczna i pomniki; miejskie symbole Goethe-Institut i Dom Spotkań z Historią zapraszają do udziału w międzynarodowym konkursie fotograficznym. Termin nadsyłania prac konkursowych upływa 23 sierpnia 2013
Modlin: twierdza na sprzedaż. Zwiedzanie fortyfikacji z FOPA W Twierdzy Modlin Forum Obywatelskie Piękna Architektura dla Warszawy (FOPA) i Dom Spotkań z Historią organizują kolejny wspólny spacer. W sobotę 6 kwietnia odbędzie się ósme z kolei spotkanie, a jego celem będize zwiedzanie wielkiego, XIX-wiecznego systemu fortyfikacji – Twierdzy Modlin
Nieznane oblicze warszawskiej Starówki. Dyskusja w warszawskim Domu Spotkań z Historią Wydawnictwo Bosz zaprasza na spotkanie towarzyszące publikacji książki Arcydzieła architektury i urbanistyki. Polskie Starówki. W dyskusji dotyczącej historii warszawskiego Starego Miasta, a także współczesnych planów zagospodarowania stolicy udział wezmą znani warsawianiści
Warszawa: ład przestrzenny czy chaos. Jubileuszowa debata w warszawskim Domu Spotkań z Historią We wtorek 27 marca w DHS  odbędzie się szesnasta już debata poświęcona problemom ładu przestrzennego w Warszawie
Architektura polityczna – Miasto dla ludu – Warszawa socrealizmu Zapraszamy na kolejny wykład z cyklu „Architektura polityczna”, podczas którego historyk sztuki Jarosław Trybuś opowie o wpływie polityki na architekturę stolicy i ideologicznym wymiarze powojennej odbudowy