Architektura MuratorWydarzeniaEuropan, Hiszpanie i osiedle Za Żelazną Bramą

Europan, Hiszpanie i osiedle Za Żelazną Bramą

Warszawskie osiedle Za Żelazną Bramą, zajmujące ponad 60-hektarowy teren w centrum miasta, od początku budziło kontrowersje i już parokrotnie, choć bezskutecznie, podejmowano próby jego rewitalizacji. W tym roku z przestrzenią blokowiska zmierzyli się uczestnicy polskiej edycji Europanu

Osiedle Za Żelazną Bramą
Osiedle Za Żelazną Bramą według zwycięskiego projektu hiszpańskiej pracowni Vora z ostatniej polskiej edycji konkursu Europan. Fot. Vora

18 czerwca w siedzibie warszawskiego oddziału SARP odbył się wykład architektów z młodej barcelońskiej pracowni VORA, która zwyciężyła w tegorocznej polskiej edycji konkursu Europan.

Konkurs, organizowany co dwa lata przez federację 22 państw Starego Kontynentu, ma na celu zaangażowanie młodych projektantów przed 40 rokiem życia do poszukiwań awangardowych pomysłów i idei dla współczesnych miast. W każdej edycji uczestnicy muszą zmierzyć się z zaproponowanym przez federację tematem, projektując konkretne rozwiązania dla jednej z kilkudziesięciu wskazanych przez nią lokalizacji w różnych europejskich ośrodkach. Ostatni konkurs odbywał się pod hasłem Miasto, które adaptuje się do zmian w czasie, a interwencje na terenie Polski miały dotyczyć warszawskiego osiedla Za Żelazną Bramą (proj. Jerzy Czyż, Jan Furman, Andrzej Skopiński, 1965-1972), które powstało na ogromnym obszarze po wyburzonych przez Niemców kamienicach stołecznego getta.

Architekci musieli znaleźć sposób na poprawienie życia mieszkańców osiedla, równocześnie odnajdując równowagę między przestrzeniami publicznymi a prywatnymi, historyczną ich wartością a nadanym im nowym charakterem.

Osiedle Za Żelazną Bramą, w którego skład wchodzi 19 podłużnych, 16-kondygnacyjnych mrówkowców, z uwagi na skalę od początku budziło kontrowersje i już parokrotnie, choć bezskutecznie, podejmowano próby jego rewitalizacji. Hiszpańscy architekci, mający już spore doświadczenie w projektach rewitalizacyjnych, przygotowali w koncepcji dla Warszawy interwencje na trzech obszarach.

Analizując historyczny kontekst miejsca, różne modele urbanistyczne i nawarstwienia miejskiej tkanki zaproponowali: Trasę Kulturową, która wzmacniałaby związki między głównymi ośrodkami pamięci o żydowskiej tożsamości, Trasę Zieloną, czyli połączenie istniejących parków nowymi ścieżkami dla pieszych i rowerzystów, a także likwidację dużych powierzchni parkingów na rzecz nowych skwerów i pasaży.

Hiszpanie skupili się na trzech z 19 bloków osiedla i dla nich zaprojektowali przestrzenie oparte na wyżej wymienionych założeniach. – To rozwiązania „miękkie”, które łatwo wprowadzić w życie – podkreślał podczas wykładu Adrià Guardiet z pracowni VORA.

Projektanci zwrócili uwagę, iż z powodu kryzysu wiele zwycięskich projektów Europanu nie jest obecnie realizowanych. O wdrożeniu swoich pomysłów dla osiedla prowadzili rozmowy z Biurem Architektury i Planowania Przestrzennego m.st. Warszawy, na razie jednak nie wiadomo, kiedy ewentualnie miałyby się pojawić pierwsze zmiany.

W trakcie spotkania Hiszpanie zaprezentowali także inne swoje projekty dotyczące przestrzeni publicznych, w tym m.in. nową aranżację posadzki wokół hali targowej Mercat del Born w Barcelonie z 2013 roku, gdzie za pomocą płytek chodnikowych odtworzyli zarys średniowiecznego podziału na parcele.

Autor: Marta Żylska
Ściana Wschodnia – 45 lat później Andrzej i Barbara Kaliszewscy, współprojektanci założenia Ściany Wschodniej w Warszawie, o pierwotnej idei zespołu, stosowaniu forteli wobec PRL-owskich władz i kontrowersyjnej koncepcji budowy nowego wieżowca w miejscu Domu pod sedesami. Rozmowę ilustrują niepublikowane dotąd szkice Andrzeja Kaliszewskiego, prezentujące wstępne koncepcje założenia Ściany Wschodniej.
Modernizacja osiedla Plac Grunwaldzki we Wrocławiu W połowie 2013 roku rozpocząć ma się renowacja wrocławskich „sedesowców” na osiedlu Plac Grunwaldzki we Wrocławiu. Autorami projektu są projektanci z  Jednostki Architektury