Architektura MuratorWydarzeniaWspółczesna architektura czasu wolnego

Współczesna architektura czasu wolnego

W ciepłe miesiące 2013 roku byliśmy świadkami niespotykanego wysypu tymczasowej architektury. Mieszkańcy wielkich miast zdają się odzyskiwać ich przestrzeń z rąk władz, drogowców czy deweloperów. Wizja pięknych ulic i wykładanych granitem placów – salonów miejskich preferowana przez samorządy zderza się z mniej sformalizowanymi pragnieniami współczesnych mieszczuchów udomawiania wspólnych przestrzeni, wręcz odbierania im oficjalnie przewidzianych funkcji

Klubokawiarnia BarKa nad Wisłą w Warszawie, fot. Marcin Czechowicz
Klubokawiarnia BarKa nad Wisłą w Warszawie, fot. Marcin Czechowicz

Latem w warszawskim gmachu Zachęty prezentowano wystawę Czas wolny złożoną z nostalgicznych fotografii ukazujących Polskę sprzed kilku dziesięcioleci. Na jednym z obrazów śląska rodzina w odświętnym stroju spędza czas w parku. W środku kadru mężczyzna w białej koszuli (jego marynarkę usłużnie niosła stojąca z boku kobieta), wyraźnie skonsternowany, trzyma w jednym ręku butelkę piwa, a w drugim soku przed wystrojonym dzieckiem, którego bluzka zalana jest przynajmniej połową jej zawartości. Oficjalny rytuał spędzania czasu wolnego zawsze miał szanse zderzyć się ze spontanicznymi i nieoczekiwanymi wydarzeniami. Dziś, gdy tylko czas i pogoda na to pozwalają, miejska publiczność opuszcza wnętrza modnych lokali, przenosząc się w sferę publicznych przestrzeni miast. Za nimi podąża też spontaniczna, efemeryczna architektura.

Jeszcze pół wieku temu pawilony stawiane były nawet w centrach miast, wypełniając wyrwy w ich tkance, często z braku środków finansowych na odpowiadającą randze tych miejsc bardziej intensywną zabudowę. Dziś niemal żaden z nich już nie istnieje, choć przez kilka dziesiątek lat niektóre stały się znaczącymi architektonicznie i społecznie punktami na miejskiej mapie (np. warszawski Supersam czy szczeciński Grzybek).
W początkach XXI wieku w Polsce pawilony służyły przede wszystkim oficjalnej reprezentacji na międzynarodowych wystawach promocyjnych oraz przedsięwzięciom deweloperskim. Na tych polach polska architektura potrafiła też pokazać swój „pazur” , jak w przypadku biura sprzedaży warszawskiego osiedla Ekopark projektu pracowni Stefana Kuryłowicza czy pawilonu zaprojektowanego przez WWAA na Expo 2010 w Szanghaju („Architektura-murator” 9/2010). Dziś, na fali powrotu zainteresowania społeczną rolą projektantów, spektakularność formy często ustępuje wizji zachowania ludzkiej skali, kontaktu z otoczeniem i użyteczności osiąganej przy pomocy najprostszych i najbardziej dostępnych środków (...). 
- Grzegorz Stiasny

Pełna wersja tekstu Architektura czasu wolnego ukazała się w miesięczniku „Architektura-murator” nr 11/2013 w dziale Konteksty. W listopadowym numerze miesięcznika „Architektura-murator" Grzegorz Stiasny pisze tymczasowych letnich pawilonach i roli, jaką odgrywają we współczesnej architekturze i funkcjonowaniu miasta. „Architektura...” przedstawia wybór najciekawszych obiektów tego typu w Polsce

Stacja Mercedes na Powiślu w Warszawie
(Autorzy: WWAA, architekci Natalia Paszkowska, Marcin Mostafa, Agnieszka Dąbek, Michał Bartnicki)

Klubokawiarnia BarKa nad Wisłą w Warszawie
(Autorzy: Projekt Praga, architekci Marcin Garbacki, Karolina Tunajek, Maciej Rąbek, Maciej Kossowski)

Klub muzyczny i wodniack Pomost 511 nad Wisłą w Warszawie
(Autor: artysta grafik Piotr Ivan Ivanov)

Pawilon Oktahedron przy CSW W Warszawie
(Autorzy: Rirkrit Tiravanija)

Pawilon Taneczny przy CSW W Warszawie
(Autorzy: Avatar Architettura, architekci Nicola Santini, Pier Paolo Taddei)

Kiosk Wirtualnej Strefy Ekonomicznej
(Autorzy: architekci Maciej Czeredys, Natalia Romik)

Letnia kuchnia architekta w Bytomiu
(Autorzy: medusa group)

Suomi Seven. Współczesna architektura Finlandii w Deutsches Architekturmuseum we Frankfurcie Od 6 września w Niemieckim Muzeum Architektury we Frankfurcie będzie można oglądać wystawę współczesnej architektury Finlandii. Na czym polega międzynarodowy sukces młodych fińskich projektantów?
Pawilon letni Hy-Fi projektu The Living. Materiały biodegradowalne we współczesnej architekturze Tymczasowy pawilon na dziedzińcu MoMA PS1 zaprojektowała pracownia architektoniczna The Living. Strukturę wykonano z biodegradowalnych materiałów - cegieł „wyhodowanych" z grzybni i odpadów rolniczych. Realizacja powstała w Nowym Jorku, w ramach Young Architects Program 2014
Materiały kompozytowe i robotyka we współczesnej architekturze. Eksperymentalny pawilon w Stuttgarcie Tymczasowy, eksperymentalny pawilon jest wynikiem półtorarocznej pracy interdyscyplinarnego zespołu studentów i naukowców z Uniwersytetu w Stuttgarcie. Lekka struktura została wykonana z robotycznie wyprodukowanych materiałów kompozytowych, a jej geometrię wywiedziono z budowy skrzydeł chrząszcza  
Duńskie Muzeum Morskie w Helsingør projektu Bjarke Ingels Group (BIG) Duńskie Muzeum Morskie powstało w obrębie 60-letniego doku ze ścianami o grubości 1,5 metra oraz 2,5-metrowej płycie dennej. Konstrukcję żelbetową oczyszczono, a stare muzy połączono stalowymi, przeszklonymi mostami. Budynek, który znalazł się wśród 5 finalistów nagrody im. Miesa van der Rohe zaprojektowała pracownia Bjarke Ingels Group (BIG).
Sunny Hills w Tokio projektu Kengo Kumy. Współczesna architektura japońska Sklep z ciastem ananasowym Sunny Hills to jedna z najnowszych realizacji Kengo Kumy. Zastosowano tu system łączenia Jiigoku-Gumi występujący w tradycyjnej architekturze japońskiej. Lekka drewniana struktura odróżnia sklep od otaczających go betonowych domów
Drewniane wnętrza Uniwersytetu Erazma w Rotterdamie. Współczesna architektura Holandii Uniwersytet Erazma w Rotterdamie, jeden z przykładów brutalizmu we współczesnej architekturze Holandii, przechodzi wielofazową modernizację. Surowy beton zastąpiły drewniane wnętrza, do których wykonania wykorzystano panele z amerykańskiego czerwonego dębu