Architektura MuratorKrytykaThe Experimental City

The Experimental City

Książka przedstawia przekrojowe spojrzenie na zjawisko miejskich eksperymentów jako nowego podejścia do rozwoju miast, w którym poszukuje się nowatorskich sposobów zarządzania, projektowania czy angażowania mieszkańców. Jej autorami są dwaj badacze z uniwersytetu w Manchesterze: profesor geografii James Evans i wykładowca architektury i urbanistyki Andrew Karvonen oraz Rob Raven, profesor w Katedrze Instytucji i Przemian Społecznych na uniwersytecie w Utrechcie – recenzja Michała Stangla.

The Experimental City
The Experimental City, Red. James Evans, Andrew Karvonen, Rob Raven, Routledge 2016

Żyjemy w ciekawych czasach, szczególnie dla miast, w których koncentruje się już dziś większość populacji, większość pieniędzy i większość problemów społecznych. Miasto to nie problem, miasto to rozwiązanie! – mówią jednak tysiące miejskich innowatorów i eksperymentatorów z całego świata, takich jak bracia Enrique i Gil Peñalosa. Pierwszy jako burmistrz Bogoty w latach 90. przemienił to miasto z jednego z najniebezpieczniejszych miejsc do życia w lidera zrównoważonego rozwoju.

Drugi jest ekspertem w dziedzinie zarządzania przestrzenią i mobilności (we wrześniu tego roku w Warszawie zachęcał samorządowców do innowacji i eksperymentów). Eksperymentują urbaniści, architekci, aktywiści miejscy, politycy i urzędnicy. Udane eksperymenty prezentowane są na biennale architektury w Wenecji. Wygląda więc na to, że stały się one powszechnym sposobem działania w miastach. Książka Miasto eksperymentalne przedstawia przekrojowe spojrzenie na zjawisko miejskich eksperymentów jako nowego podejścia do rozwoju miast, w którym poszukuje się nowatorskich sposobów zarządzania, projektowania czy angażowania mieszkańców.

Autorami publikacji są dwaj badacze z uniwersytetu w Manchesterze: profesor geografii James Evans i wykładowca architektury i urbanistyki Andrew Karvonen oraz Rob Raven, profesor w Katedrze Instytucji i Przemian Społecznych na uniwersytecie w Utrechcie. Pierwsza z trzech części dotyczy „logiki eksperymentów” jako metody działania w odniesieniu do miasta. W oparciu o realia ekonomiczne autorzy starają się tu wyjaśnić: jak, kto i z jakim efektem przeprowadza eksperymenty. Omawiają także innowacyjne projekty urbanistyczne nazywane laboratoriami miejskimi, takie jak Sustainable Neighborhood Lab w Bostonie czy Malmö Living Labs. Notabene do tej kategorii można by pewnie zaliczyć też powstające właśnie wrocławskie osiedle Nowe Żerniki czy dzielnicę biznesową Nowe Gliwice.

W drugiej części przedstawiono zebrane z całego świata przykłady „eksperymentowania w miastach”: nietypowe tereny zieleni w Santiago de Chile, organizację transportu miejskiego w Indiach i Tajlandii, czy alternatywną edukację w Berlinie. Przy tej okazji przywołano także temat testujących innowacje technologiczne Żywych Laboratoriów (Living Labs) zrzeszonych w europejską sieć (European Network of Living Labs – EnoLL). Należą do niej także Kielecki Park Technologiczny, Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe oraz Krakowski Park Technologiczny.

Trzecia część – Miasta eksperymentalne – mówi o tym, jak całe miasta czy aglomeracje mogą być rozwijane w eksperymentalny sposób. Przykładem takiej skutecznie działającej przyszłościowej metropolii ma być Seoul z dużymi inwestycjami infrastrukturalnymi i projektami nowych dzielnic biznesowych, jak Songdo i Digital Media City. Natomiast za nieudane przedsięwzięcia autorzy uznali między innymi dwa urbanistyczne eksperymenty przeprowadzone na pustyniach: Arcosanti – miasto, czy raczej osadę, którą założył w Arizonie w 1970 roku architekt Paolo Soleri i powstający od 2006 roku w Abu Zabi Masdar (materplan: Foster and Partners). Obydwa miały być urzeczywistnieniem idei ekologicznych, ale – jak piszą autorzy – w obu zabrakło spontaniczności, miejsca na organiczny wzrost i różnorodnej społeczności miejskiej. Stąd płynąłby wniosek, że eksperymentować należy raczej z mogącymi ewoluować otwartymi systemami, bo zrealizować kompletną wizję udaje się rzadko.

Autorzy często wskazują na to, że eksperymenty nie zawsze uwieńczone są sukcesem. W przeszłości nieudanym pomysłem okazały się chociażby modernistyczne dzielnice podmiejskie czy rozwój miast oparty wyłącznie o transport samochodowy.

Współcześnie pierwsze próby z technologiami smart city prowadziły nieraz do przerw w dostawach prądu albo wypadków. Jednak, jak mówił Buckminster Fuller, nie ma czegoś takiego jak nieudany eksperyment, są tylko eksperymenty z nieoczekiwanymi skutkami. Dlatego tytułowe The Experimental City trzeba tu rozumieć na sposób naukowy – istotą sprawy nie jest wyłącznie działanie innowacyjne, lecz i sam sposób działania polegający na obserwacji, nauce i wyciąganiu wniosków na przyszłość.

Książki na wakacje 2022: architektoniczne nowości wydawnicze TOP 10 Od lat co miesiąc recenzujemy dla Was najciekawsze książki o architekturze, urbanistyce, wnętrzach i projektowaniu krajobrazu. Tym razem polecamy 10 nowości wydawniczych, w sam raz na letnie nadrabianie zaległości bądź planowanie architektonicznych podróży. Książki na wakacje 2022: TOP 10.
MUR. Ilustrowany atlas architektury Muranowa – pomóż go wydrukować! Centrum Architektury prowadzi zbiórkę na druk ósmego tomu z serii ilustrowanych atlasów warszawskiej architektury. Książkę, tym razem poświęconą dzielnicy Muranów, napisali Beata Chomątowska, Grzegorz Piątek i Katarzyna Uchowicz.
Warszawa rysuje Skopje: nowa publikacja Centrum Architektury Nakładem Centrum Architektury ukazała się książka „Warszawa rysuje Skopje” autorstwa Kingi Nettmann-Multanowskiej. Autorka, od lat niestrudzenie badająca polskie wątki na terenie Gruzji i Macedonii Północnej, odkrywa przed czytelnikiem wciąż mało znaną historię udziału architektów z Polski w odbudowie Skopje po tragicznym trzęsieniu ziemi z 1963 roku.
Lista nieobecności: Janusz Sepioł o Archiprzewodniku Roberta Koniecznego i Tomasza Malkowskiego Lista obiektów zebranych w Archiprzewodniku budzi kilka zasadniczych pytań dotyczących całych obszarów nieobecności. Właściwie nie ma tu wsi. Trudno też znaleźć jakieś realizacje urbanistyczne. Nie ma architektury przemysłowej ani obiektów inżynierskich. Państwo jako inwestor, poza sferą kultury, właściwie nie istnieje.
Alcazar: uniwersalna opowieść o patologiach przemysłu budowlanego Nakładem Centrum Architektury wyszedł kolejny komiks. „Alcazar” Simona Lamoureta to fabularyzowana opowieść o pracownikach na indyjskiej budowie, ukazująca nepotyzm, opóźnianie wypłat, przemocowe relacje i łapówkarstwo.
„Architektki” Agaty Twardoch: 19 inspirujących rozmów z wyjątkowymi architektkami „Ta książka powstała ze złości” – pisze autorka we wstępie. „Złości na to, że kobietom w świecie architektury jest trudniej, są mniej doceniane i rzadziej nagradzane. I to nie dlatego, że są niewystarczająco dobre”. Właśnie ukazały się „Architektki” Agaty Twardoch, a my jesteśmy partnerem tej publikacji.