Architektura MuratorKrytykaKsiążki o architekturze: Star City. The future under Communism

Książki o architekturze: Star City. The future under Communism

Choć książka Star City. The future under Communism nie jest poświęcona wyłącznie architekturze, autorzy poszczególnych esejów ukazują wpływ kosmologii na projektowanie: od Planitów Kazimierza Malewicza przez projekt Heliopolis, po ikoniczne budynki, takie jak Ministerstwo Transportu w Tbilisi. Publikację recenzuje Łukasz Wojciechowski  

Architektura i żelazna kurtyna, Star city. The future under communism

Miasto Gwiazd – Zwiezdograd – to poetycki przydomek Bajkonuru, słynnego radzieckiego kosmodromu, wymyślony specjalnie na wizytę francuskiego prezydenta Georgesʼa Pompidou w 1973 roku. Tak naprawdę miasteczko o nazwie Bajkonur znaj - duje się 300 kilometrów od faktycznej stacji kosmicznej i dla zachowania pozoru prawdy wyposażono je w makiety rakiet. Podczas zimnowojennego wyścigu kosmicznego z jednej strony prowadzono działania dezinformacyjne, z drugiej propaganda wykorzystywała w pełni sukcesy odciętych od świata naukowców skoszarowanych gdzieś wśród kazachskich stepów. Wizje przyszłości kreślono w powieściach i filmach sci-fi, czasopismach popularno-naukowych, o podboju gwiazd pisano piosenki, wiersze i książki dla dzieci, na placach zabaw ustawia - no małe rakiety. Temat ten stał się przedmiotem rozważań artystycznych i filozoficznych, a także znalazł ujście w projektach architektonicznych.

Książka Star City to zbiór tekstów o przyszłości widzianej oczami artystów i architektów czasów ZSRR. Publikacja jest następstwem wystawy zorganizowanej w Nottingham w 2010 roku. Głównym składnikiem opisywanych w Star City wizji był podbój kosmosu – romantyczne marzenie o oderwaniu się od Ziemi, o międzygwiezdnych podróżach czy nawet o zasiedleniu innych planet i spotkaniu obcych cywilizacji. Choć na pozór temat ten luźno odnosi się do architektury, autorzy poszczególnych esejów ukazują wpływ kosmologii na projektowanie: od Planitów Kazimierza Malewicza, które miały orbitować wokół Ziemi, przez projekt Heliopolis – pierścieniowego miasta w słowackich Tatrach (VAL – Alex Mlynárĉik, Ludovit Kupkovič i Viera Meckowá), po późnomodernistyczne futurystyczne budynki jak ikoniczne Ministerstwo Transportu w Tbilisi.

Książkę otwiera przekrojowy tekst Davida Crowleya, historyka i krytyka sztuki i dizajnu z Royal College of Art Londynie, w którym znajdujemy odniesienia do literatury (Stanisław Lem), sztuki (Krzysztof Wodiczko), filmu (Milcząca Gwiazda) i architektury (Jerzy Rosołowicz). Autor kreśli obraz zróżnicowanych form twórczości czerpiących z faktycznych i potencjalnych osiągnięć radzieckiej techniki. W pozostałych tekstach tematy te są pogłębiane: Tomas Pospiszyl patrzy na ówczesne science-fiction z perspektywy Czechosłowacji, podkreślając rolę komunistycznego wizjonerstwa jako sposobu zerwania z niewygodną przeszłością; Svetlana Boym ukazuje narzędzia radzieckiej propagandy, kontrastując mity z szarą rzeczywistością zamkniętych miast, problemów technicznych i zatajanych wypadków; Łukasz Ronduda opisuje „kosmiczne wycieczki” Zdzisława Jurkiewicza – artysty z Wrocławia, który na długim czasie naświetlania fotografował ruch planet przez teleskop. Wartkie teksty, rozmowy z twórcami aktywnymi od lat 60. do dziś i bogaty materiał ilustracyjny składają się na niezwykle interesującą mozaikę różnorodnych wątków, których wspólnym mianownikiem jest absurdalne dążenie do gwiazd społeczeństw odgrodzonych od sąsiedniego – ziemskiego – świata żelazną kurtyną.

Star City. The Future under Communism

Red. Łukasz Ronduda, Alex Farquharson, Barbara Piwowarska
Mammal Foundation, Nottingham Contemporary
Tranzit.at 2011


Cztery ściany i dach Reiniera de Graafa. Premiera książki Krakowski Instytut Architektury oraz Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki zapraszają na premierę książki Cztery ściany i dach. Złożona natura prostej profesji oraz na spotkanie z jej autorem Reinierem de Graafem, który jest jednym z partnerów w słynnym holenderskim biurze OMA.
BAZARCH* 2019 Warszawa – nowości, wystawcy, wydarzenia towarzyszące W przedostatni listopadowy weekend odbędzie się w Warszawie kolejna edycja BAZARCHU, czyli najpopularniejszych targów książek o architekturze i mieście. Tradycyjnie towarzyszyć mu będą spotkania z autorami, premiery książek oraz dyskusje i wykłady.
Laka Perspectives 2: projektowanie dla świata przyszłości Głos udzielany jest architektom, urbanistom, inżynierom takich specjalności, jak biodizajn, informatyka albo robotyka, ale taż badaczom środowiska współczesnej mobilności czy sztucznej inteligencji. O drugim tomie Laka Perspectives wydanym przez Fundację Laka pisze Grzegorz Stiasny.
Fragments of Metropolis 3: ekspresjonizm górą Książka ma charakter atlasu, ułożonego według niezbyt zrozumiałego porządku – nie jest on chronologiczny, nie rządzi nim też geografia czy typologia budowli. Na kolejnych stronach zaprezentowano budynki użyteczności publicznej i mieszkalne, czasem obiekty małej architektury. Piszą Pitor Lewicki i Kazimierz Łatak.
Bauhaus – rewolucja sto lat później My – architekci, wykształceni po drugiej wojnie światowej – wywodzimy się wszyscy z Bauhausu. W krótkim, skondensowanym okresie działalności uczelnia wydała ogromny plon w postaci grona architektów i projektantów, projektów i realizacji, przykładów rewolucyjnego wzornictwa, grafiki użytkowej, postaw twórczych i światopoglądów – recenzja Piotra Lewickiego i Kazimierza Łataka.
Listy Heleny Syrkus – spotkanie promocyjne z autorkami nowej publikacji NIAiU Najnowsza publikacja Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki zawiera wybór korespondencji Heleny Syrkus z jej bliskimi przyjaciółmi i kluczowymi przedstawicielami środowiska architektonicznego: Walterem i Ise Gropiusami, Cornelisem van Eesterenem i jego żoną Fridą Fluck czy Sigfriedem Giedionem. Spotkanie promocyjne już 21 maja.