Architektura MuratorKrytykaLatem w mieście

Latem w mieście

Najnowszy album Mikołaja Długosza zawiera 160 kart pocztowych prezentujących pejzaż polskich miast w latach 70. i 80. XX wieku. Książka jest swoistym hołdem dla budownictwa, a czasem i architektury tamtych lat. Niestety, anonimowym hołdem dla projektantów. Nie wystarczyło determinacji, by odnaleźć nazwiska architektów. Zresztą, nie o to chodziło. To album zdjęć, są więc uwiecznieni wszyscy fotografowie pracujący dla KAW-u. Dodajmy, że to najwyższa półka polskiej fotografiki: Zenon Żyburtowicz, Krzysztof Jabłoński, Jan Siudecki, Andrzej Zborski czy Marek Czudowski – recenzja Hanny Faryny-Paszkiewicz.

Latem W Mieście
Mikołaj Długosz, Latem W Mieście, Teksty: Mikołaj Długosz, Dorota Masłowska, Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana, Tv Working Studio 2016

W jeszcze nieodległych czasach istniał towarzyski zwyczaj: przy okazji każdego wyjazdu kupowano karty pocztowe zwane widokówkami i posyłano rodzinie czy znajomym, by zobaczyli dokąd to udał się nadawca. Fotograf i artysta Mikołaj Długosz robi dziś inny użytek z ginącego przemysłu pocztówkowego. Już w pierwszej swojej publikacji z 2006 roku zatytułowanej Pogoda ładna, aż żal wyjeżdżać przypomniał nienachalną urodę krajobrazu „wczasowego”. Teraz, w kolejnym albumie kart pocztowych powstałych w latach 70. i 80. XX wieku dla Krajowej Agencji Wydawniczej, pokazuje 160 kadrów z pejzażem miejskim. Bohaterami są tu polskie miasta środkowego PRL-u, z czasów, kiedy obowiązywała zasada „ma być czyste i pocerowane”.

To wtedy miejsca po wojennych ruinach zastąpiły budowane w szybkiej technologii bloki mieszkaniowe, wolnostojące pawilony handlowe i takież przybytki kultury, nierzadko z paradnymi betonowymi schodami, lub świątynie kawy i wuzetki – samotne morskie latarnie górujące nad parkowym pejzażem.

Pocztówki upamiętniły też zjawiska wówczas rzadkie – pojedyncze hotele wyższej klasy, z marmurowym lobby i wewnętrznymi basenami. Dominują jednak w tym letnim mieście różane skwery z czołgami na cokołach, ścienne mozaiki z Gagarinem albo górnikiem, fontanny i kompozycje rzeźbiarskie, ale i socjalistyczne nokturny – nocne ujęcia Warszawy czy Katowic rozświetlonych barwnymi rurkami neonów, finezyjnie wyginanych, zdecydowanie bardziej artystycznych niż reklamowych. To jednocześnie miasta bez kościołów i nierzadko świadomie pozbawione ducha historii.

Zawarta w nich opowieść przedstawia sprawną młodzież na basenie, młodą, modnie ubraną parę z wózkiem, czy niespiesznych przechodniów – zewnętrzną otulinę prawdziwego życia, czasem upozowaną, czasem uchwyconą przypadkiem. Fotografów obowiązywał regulamin mówiący, jak pokazać miejskie codzienne życie w PRL-u, a i tak wybór należał do szefów KAW-u. Podążamy więc teraz ich spojrzeniem i próbą kreacji obrazu tamtego czasu. Niemniej, patrzymy na tę pocztówkową schludną biedę z pewną nostalgią.

To naturalne środowisko większości z nas. Z domów za chwilę odpadną tynki, mury sczernieją od miejskiego pyłu, większość obiektów przestanie istnieć, albo przyoblecze się w szatę reklamowych płacht, nieczułych na wdzięki każdej architektury. Album Latem w mieście jest swoistym hołdem dla budownictwa, a czasem i architektury tamtych lat. Niestety, anonimowym hołdem dla projektantów. Nie wystarczyło, jak rozumiem, determinacji, by odnaleźć nazwiska architektów. Zresztą, nie o to chodziło. To album zdjęć, są więc uwiecznieni wszyscy fotografowie pracujący dla KAW-u. Dodajmy, że to najwyższa półka polskiej fotografiki: Zenon Żyburtowicz, Krzysztof Jabłoński, Jan Siudecki, Andrzej Zborski czy Marek Czudowski. Tylko rzeźbiarz Władysław Hasior, dla jakiegoś wyjątku, figuruje z imienia i nazwiska jako autor pomnika w Pieninach, który z biegiem najnowszych dziejów Polski zmienił nazwę. I nie jest to ilustracja do „lata w mieście”. Raczej do wcześniejszej „ładnej pogody”.

Mikołaj Długosz, który dokonał wyboru pocztówek, wtłoczył je we współczesną nam rzeczywistość. Nadał im współrzędne GPS, tak, by dzisiejszy poszukiwacz estetyki niedalekiej przeszłości mógł na swoim szlaku odnaleźć każdy z obiektów.

Działamy dla Pragi: poradnik aktywności lokalnej po polsku i ukraińsku „Poradnik Aktywności Lokalnej. Działamy dla Pragi. Порадник З Активізації Місцевої Громади. Діємо для Праги” to pierwsza publikacja wydana po polsku i ukraińsku, mająca na celu ułatwienie orientowania się w tym, jak działać na rzecz lokalnej wspólnoty i najbliższego otoczenia oraz jak korzystać z przywilejów i obowiązków obywatelskich.
Grzegorz Piątek laureatem Paszportów POLITYKI za książkę „Gdynia obiecana” Grzegorz Piątek został laureatem Paszportów POLITYKI za swoją nową książkę „Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920-1939”. To znakomita opowieść o mieście, która stawia pytanie o modernizację – uzasadniało jury.
Premiera książki „Mistrzowie Architektury 2004-2021” Katowicki SARP zaprasza na premierę książki „Mistrzowie Architektury 2004-2021”. Publikacja to nie tylko album prezentujący najważniejsze światowe realizacje, ale też reportaż przedstawiający ostatnie kilkanaście lat działalności katowickiego oddziału stowarzyszenia.
Socmodernizm: nowy poradnik dobrych praktyk architektonicznych Na 17 grudnia zaplanowano premierę kolejnego poradnika dobrych praktyk architektonicznych, tym razem poświęconego architekturze socmodernizmu. Publikacja z jednej strony pełni funkcję praktycznej instrukcji dla architektów, inwestorów i zarządców nieruchomości w przystępny sposób wyjaśniającej, jak prowadzić odpowiednie konserwacje i remonty, z drugiej – subiektywnego przewodnika po socmodernistycznej architekturze stolicy.
„Architektura-murator” na BAZARCHU! Już w najbliższy weekend kolejna edycja BAZARCHU, czyli najpopularniejszych targów książek i wydawnictw architektonicznych. W programie m.in. spotkanie autorskie z Czesławem Bieleckim, warsztaty dla dzieci i młodzieży oraz teatralna adaptacja komiksu „Robert Moses. Ukryty władca Nowego Jorku”. Nie zabraknie też „Architektury-murator” ze specjalną ofertą prenumeraty dla wszystkich pasjonatów czytelnictwa!
Czy warto zajmować się projektowaniem liter? Bezpłatna publikacja Otwiera oczy, obala mity, prezentuje świat niezależnych projektantów krojów pisma w Polsce. Cyfrową wersję publikacji „Independent Type” można pobrać bezpłatnie.