Architektura MuratorKrytykaLudwig Hilberseimer. Architektura metropolis

Ludwig Hilberseimer. Architektura metropolis

Książka Metropolisarchitecture jest przede wszystkim interesującym źródłem historycznym. Choć opisane w niej projekty z wielu powodów nie pasują już do naszych czasów, śladów myśli Hilberseimera możemy doszukać się w późniejszych koncepcjach takich pracowni jak Superstudio, Archizoom, OMA czy Dogma

Architektura metropolis
Ludwig Hilberseimer, Metropolisarchitecture and Selected Essays, GSAPP Books, 2012

W 1924 roku Ludwig Hilberseimer – architekt i urbanista, związany z Bauhausem – sformułował nowatorskie założenia urbanistyczne dla metropolii. Punktem wyjścia dla jego projektu była krytyka nadmiernego zagęszczania centrum wielkich miast (drapacze chmur) oraz rozrastania się ich przedmieść (miasta satelity). Zaproponował rozwiązanie pozwalające na intensywne wykorzystanie przestrzeni i efektywną komunikację. Dobra infrastruktura była jednym z głównych założeń planu, którego założenia opublikował w książce Großstadtarchitektur.

Po dziewięćdziesięciu latach od oryginalnego niemieckiego wydania tekst ten został opublikowany po raz pierwszy po angielsku. Można doszukać się kilku powodów, dla których wydanie Großstadtarchitektur wznowiono dopiero teraz. Schematyczny projekt Hilberseimera interpretowany był zbyt dosłownie i przez to traktowany jako zdehumanizowany i opresyjny. Książka napisana jest z punktu widzenia skrajnego socjalisty. Hilberseimer ostro krytykował miasta kapitalistyczne, o których – według niego – decydują nieskoordynowane działania indywidualnych inwestorów.

Jego plan jest organizmem, którego działanie jest z góry precyzyjnie określone, a kształt architektury wynika z dosłownego przetłumaczenia na przestrzeń miejską zakładanej równości społecznej. Hilberseimer wziął pod uwagę przede wszystkim związek miejsca zamieszkania z miejscem pracy – zagadnienie kluczowe dla problemów miast przemysłowych. Jeszcze bardziej niż dziś, na początku XX wieku, systemy komunikacyjne metropolii nie były na tyle wydolne, aby umożliwić bezproblemowe funkcjonowanie transportu zbiorowego w godzinach szczytu.

Opisując te problemy, niemiecki urbanista zaproponował plan, w którym miejsce pracy i mieszkanie znajdują się blisko siebie, a dokładniej – trochę jak w średniowieczu – mieszka się nad biurami i zakładami. W odróżnieniu od powstałego nieco wcześniej Ville Contemporaine Le Corbusiera, gdzie funkcje stanowiły odrębne strefy w układzie poziomym, tu wprowadzono układ wertykalny. Podobieństwa można doszukać się w rozwiązaniu przyziemia służącego ruchowi samochodowemu, kolej natomiast zlokalizowano w podziemiach. Stacje rozplanowano co 600 metrów – takiej długości są bloki zabudowy, wokół których piesi poruszają się po uniesionych nad drogami kładkach. W ten sposób Hilberseimer uzyskał bezpośredni związek infrastruktury komunikacyjnej i architektury.

Książka Metropolisarchitecture, wzbogacona dwoma esejami tego samego autora: The Will to Architecture (o nowych wyzwaniach dla architektury i urbanistyki na początku XX wieku) i propozycją zabudowy centrum Berlina oraz licznymi czarnobiałymi ilustracjami, jest przede wszystkim interesującym źródłem historycznym. Choć opisane w niej projekty o mocnej podbudowie ideologicznej z wielu powodów nie pasują już do naszych czasów, śladów myśli Hilberseimera możemy doszukać się w późniejszych koncepcjach takich pracowni jak Superstudio, Archizoom, OMA czy Dogma.

Tekst: Łukasz Wojciechowski

Recenzja książki Metropolisarchitecture and Selected Essays ukazała się w miesięczniku "Architektura-murator" nr 3/2014

Cały świat to Bauhaus! Idee Bauhausu w Warszawie do 21 czerwca Wystawa „Cały świat to Bauhaus” w ośmiu sekcjach prezentuje najważniejsze idee słynnej szkoły projektowania i ich wpływ na wszystkie sfery codziennego życia. Ekspozycji towarzyszy bogaty program przygotowany przez SARP i Instytut Goethego w Warszawie.
Śladami Bauhausu w jego stulecie W stulecie niemieckiej szkoły projektowania przypominamy najbardziej rozpoznawalne budynki związane z jej historią oraz prezentujemy architektoniczny miniprzewodnik po najważniejszych miejscach i obiektach związanych z Bauhausem.
Bauhaus w Gorzowie: wykład Aleksandry Kędziorek Z okazji 100-lecia założenia słynnej szkoły z Dessau Miejski Ośrodek Sztuki w Gorzowie Wielkopolskim we współpracy z lokalnym oddziałem SARP rozpoczyna nowy cykl spotkań pt. Bauhaus w Gorzowie. Na początek – wykład Aleksandry Kędziorek, historyczka sztuki, stypendystki programu Bauhaus Lab.
Po Bauhausie – prototypowanie przyszłości Obchodom stulecia Bauhausu towarzyszy konkurs na innowacyjne prototypy i wdrożone projekty, dzięki którym świat może stać się lepszym miejscem do życia.
100 lat Bauhausu – program jubileuszu i spot promocyjny! Bauhaus Verbund 2019 oraz Niemiecka Centrala Turystyki ogłosiły program 100. rocznicy założenia legendarnej szkoły w Weimarze.
Nowa siedziba Archiwum Bauhausu i Muzeum Projektowania w Berlinie Rozstrzygnięto konkurs na nowy budynek Archiwum Bauhausu i Muzeum Projektowania w Berlinie. Obok dotychczasowej siedziby, zaprojektowanej przez Waltera Gropiusa, powstanie filigranowa wieża z przestrzenią ekspozycyjną o powierzchni 6 700 m2. Zwycięską koncepcję opracowała pracownia Staab Architekten.