Architektura MuratorKrytykaPrzestrzeń publiczna 2.0. Miasto u progu XXI wieku

Przestrzeń publiczna 2.0. Miasto u progu XXI wieku

Dorota Wantuch-Matla wychodzi z założenia, że w Polsce o przestrzeni publicznej coraz częściej mówi się i pisze, lecz powstająca literatura to głównie pozycje akademickie, w niewielkim stopniu wykraczające poza kręgi uczelniane. Autorka proponuje więc m.in. typologię współczesnych miejskich przestrzeni publicznych, charakteryzując relatywnie nowe trendy i funkcje, a także opisuje nowatorskie rozwiązania architektoniczne i krajobrazowe, w tym sposoby kształtowania relacji budynek-przestrzeń, oraz technologie materiałowe i multimedialne – recenzja Michała Stangla

Przestrzeń publiczna 2.0. Miasto u progu XXI wieku
Dorota Wantuch-Matla, Przestrzeń publiczna 2.0. Miasto u progu XX wieku, Księży Młyn 2016

Książka stanowi przekrojowe kompendium aktualnych zjawisk i trendów kształtowania przestrzeni publicznych wraz z omówieniem współczesnych czynników cywilizacyjnych wpływających na ostateczny ich kształt. Odnosi się do miast zachodnich, do których autorka zalicza także miasta w Polsce – i słusznie. Szkoda jednak, że polskie przykłady są dość nieliczne. Książka powstała dzięki stypendium Młoda Polska pochodzącemu z dotacji Narodowego Centrum Kultury. Tekst to opracowana na nowo rozprawa doktorska autorki z 2013 roku Przeobrażenia i wielopostaciowość współczesnych przestrzeni publicznych. Dorota Wantuch-Matla wychodzi z założenia, że w Polsce o przestrzeni publicznej coraz częściej mówi się i pisze, lecz powstająca literatura to głównie pozycje akademickie, w niewielkim stopniu wykraczające poza kręgi uczelniane. Nie można się z tym jednak zgodzić. Przeciwnie – w ostatnich latach temat jest coraz szerzej opisywany: od publicystyki, przez tłumaczenia klasyki zagranicznej, po książki popularyzatorskie czy poradniki dostępne też w internecie (jeden z ich spisów dostępny TU).

Książka składa się z trzech części: Ewolucja, Hybrydyzacja i Polimorfizm. W pierwszej przypomniano tytułowe zagadnienie w perspektywie historycznej, od starożytności po eksperymenty dwudziestowieczne oraz opisano współczesne „konteksty”. W drugiej omówiono zjawiska dotyczące przestrzeni publicznej, takie jak technologie informacyjne, zmiany sposobów zarządzania, komercjalizacja, tematyzacja czy bezpieczeństwo. Zebranie tych zagadnień w jednym, popularnym kompendium może mieć wartość dla niezaznajomionego z problematyką czytelnika. Ciekawa jest druga połowa książki, gdzie autorka przedstawia nowe zjawiska odnosząc się do sfery projektowania przestrzeni publicznej. Tu opisano jej nowe funkcje związane z aktualnymi, rodzącymi się formami rekreacji, kreatywności, handlu czy wdrażaniem koncepcji ekologicznych. Pokazano nowatorskie rozwiązania architektoniczne i krajobrazowe, w tym sposoby kształtowania relacji budynek-przestrzeń, oraz technologie materiałowe i multimedialne. W ostatniej części autorka proponuje typologię współczesnych miejskich przestrzeni publicznych, charakteryzując relatywnie nowe trendy i funkcje (np. węzły zintegrowanego transportu z przestrzenią publiczną, przestrzenie komercyjno-handlowe, rewitalizowane tereny zdegradowane). Na tym tle, dopiero przy końcu książki, opisuje relacje przestrzeni publicznej i struktury miejskiej. Niewykorzystaną szansą publikacji są ilustracje. W wydanym na papierze kredowym tomie jest ich wprawdzie ponad 200, ale to niemal zawsze pojedyncze zdjęcia – „pocztówki”, które nie pogłębiają omawianej tematyki. Najczęściej nie ma też do nich odniesień w tekście. Szkoda, bo cenne byłoby zestawienie różnorodnych ilustracji, bądź to ukazujących przekrojowo opisywane zagadnienia (np. sposoby wykorzystania pochyłych dachów jako przestrzeni publicznej), bądź kompleksowo prezentujących konkretne miejsca (rzuty, schematy, przekroje, fotografie z lotu ptaka i z poziomu człowieka). Wszak w dobrych publikacjach architektonicznych ilustracje są nie dodatkiem do tekstu, ale pełnoprawnym materiałem porządkującym i wyjaśniającym konkretne zagadnienia.

Michał Stangel

„Architektura-murator” na BAZARCHU! Już w najbliższy weekend kolejna edycja BAZARCHU, czyli najpopularniejszych targów książek i wydawnictw architektonicznych. W programie m.in. spotkanie autorskie z Czesławem Bieleckim, warsztaty dla dzieci i młodzieży oraz teatralna adaptacja komiksu „Robert Moses. Ukryty władca Nowego Jorku”. Nie zabraknie też „Architektury-murator” ze specjalną ofertą prenumeraty dla wszystkich pasjonatów czytelnictwa!
Czy warto zajmować się projektowaniem liter? Bezpłatna publikacja Otwiera oczy, obala mity, prezentuje świat niezależnych projektantów krojów pisma w Polsce. Cyfrową wersję publikacji „Independent Type” można pobrać bezpłatnie.
MUR. Ilustrowany atlas architektury Muranowa Nakładem Centrum Architektury ukazał się kolejny przewodnik po Warszawie, tym razem poświęcony architekturze Muranowa. Najważniejsze realizacje dzielnicy zilustrowali Kamila Doniec, Maciej Drążkiewicz, Mateusz Gryzło i Maria Łomia, a tekstami opatrzyli Beata Chomątowska, współzałożycielka stowarzyszenia Stacja Muranów, krytyk architektury Grzegorz Piątek i Katarzyna Uchowicz, badaczka z Instytutu Sztuki PAN.
Ilustrowany atlas architektury Łodzi Centrum Architektury zaprasza na premierę kolejnego przewodnika, tym razem poświęconego architekturze Łodzi. Najważniejsze realizacje miasta zilustrowali Mateusz Gryzło, Hubert Przybyszewski i Maria Łomiak, a tekstami opatrzyli Anna i Błażej Ciarkowscy, łodzianie, znawcy i miłośnicy miasta.
Gdynia obiecana: nowa książka Grzegorza Piątka Nakładem Wydawnictwa W.A.B. wkrótce ukaże się długo wyczekiwana książka Grzegorza Piątka: „Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920-1939”. Historia rozwoju Gdyni wciąga jak najlepszy kryminał, a jednocześnie napawa czytelnika optymizmem – jeżeli tak wspaniałe miasto powstawało w tak chaotycznych warunkach, to jest jeszcze nadzieja dla naszego kraju – pisze w nocie od wydawcy Agata Twardoch.
Z miasta do miasta. Historie z czterech stron świata Już 31 sierpnia nakładem wydawnictwa Dwie Siostry ukaże się książka „Z miasta do miasta. Historie z czterech stron świata” autorstwa Michała Strzałkowskiego.  To pełna informacji, ciekawostek i świetnych ilustracji Łukasza Majewskiego publikacja o wyjątkowych miastach, miasteczkach i metropoliach z całego świata.