Architektura MuratorKrytykaRaport IPCC: Zmiany klimatu 2021

Raport IPCC: Zmiany klimatu 2021

Dostępny jest już najnowszy raport IPCC opracowany przez naukowców działającego przy ONZ Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu. Jesteśmy o krok od przegrzania planety, czyli punktu, po którym walczenie ze zmianami stanie się niemożliwe – alarmują autorzy.

Raport IPCC: Zmiany klimatu 2021
Bełchatów: największa w Europie elektrownia węglowa; fot. Phil MacDonald / CC BY-SA 4.0

Co znajduje się w raporcie IPCC Zmiany klimatu 2021

9 sierpnia, podczas 54. sesji Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC), naukowego ciała doradczego Organizacji Narodów Zjednoczonych, ogłoszono raport Zmiany klimatu 2021: podstawy fizyczne. Jest on największą aktualizacją stanu wiedzy w dziedzinie nauk o klimacie od roku 2014.

Raport bazuje na 14 tys. publikacji naukowych z obszaru nauk przyrodniczych. Pracowało nad nim 751 naukowców z kilkudziesięciu krajów oraz reprezentanci 195 rządów całego świata. Podsumowuje on aktualną wiedzę na temat zmian klimatu i prognozy ich dalszego przebiegu.

W podsumowaniu raportu IPCC przedstawiono główne wnioski, które powinny stać się podstawą do podejmowania działań przeciwdziałających katastrofie klimatycznej. Kluczowa konkluzja mówi, że nie ma już wątpliwości co do tego, że Ziemia ogrzewa się pod wpływem działalności człowieka. Emisje produkowane przez człowieka system klimatyczny naszej planety. Zmiany klimatyczne zachodzą coraz gwałtowniej i są coraz rozleglejsze, dotyczą każdego zakątku globu, niektóre z ich skutków są już nieodwracalne.

Dzięki odwiertom lodowym wiemy, że stężenie dwutlenku węgla w ziemskiej atmosferze jest najwyższe od co najmniej 2 mln lat. Wzrost poziomu mórz i oceanów jest najszybszy od co najmniej 3 tys. lat, a zasięg lodu arktycznego najmniejszy od co najmniej tysiąca lat. Cofanie się lodowców jest najsilniejsze od co najmniej 2 tys. lat.

Scenariusze, które przedstawiają naukowcy na podstawie przeanalizowanych badań, zakładają nieunikniony wzrost temperatur na Ziemi o 1,5°C, a niektóre z nich rysują jeszcze bardziej negatywne prognozy wzrostu o ponad 2°C. Dodatkowo, już niedługo mogą wyczerpać się możliwości pochłaniania dwutlenku węgla przez gleby i oceany, przez co będzie nam jeszcze trudniej walczyć z postępującą zmianą klimatu.

Zgodnie z obliczeniami z raportu IPCC, jeśli chcemy utrzymać wzrost temperatur na świecie poniżej 1,5°C, to możemy uwolnić do atmosfery jeszcze tylko 400 mld ton dwutlenku węgla. Jest to równowartość około 10 lat obecnych emisji. Wniosek z tego może być tylko jeden –to ostatnia chwila na zaprzestanie korzystania z paliw kopalnych.

Naszymi działaniami przyczyniamy się do zwiększenia prawdopodobieństwa wystąpienia i nasilenia ekstremalnych opadów, susz, cyklonów tropikalnych, a także upałów. Już teraz ekstremalne zjawiska pogodowe stają się normą. Już teraz dotykają nas susze, długie fale upałów i braki wody, a w niedalekiej przyszłości możemy doświadczyć braków żywności i prądu. Stałe podnoszenie poziomu oceanów i mórz doprowadzi do zalania dużych obszarów lądu. Wszystkie te czynniki spowodują olbrzymie migracje klimatyczne – ludzie będą szukać miejsc, w których będą mogli przeżyć.

Zespół IPCC opracował interaktywny atlas, który ułatwia dostęp do aktualnych informacji na temat zmian klimatu. Jest on dostępny na stronie IPCC https://interactive-atlas.ipcc.ch/.

Jak przeciwdziałać zmianom klimatu według raportu IPCC

Naukowcy są pewni, że by móc realnie wprowadzać zmiany, które pomogą naszemu gatunkowi przetrwać, w najbliższym czasie należy ograniczyć emisje nie tylko CO2, ale i innych gazów cieplarnianych. Ich niepokój wzbudza coraz większa emisja metanu, którego złoża uwalniają się pod wpływem topnienia lodowców i wiecznej zmarzliny na Syberii czy w Arktyce. Jeśli chcemy powstrzymać globalne ocieplenie, musimy wdrożyć plany osiągnięcia zeroemisyjności. Redukcja emisji i osiągnięcie neutralności klimatycznej są dziś absolutnym priorytetem. Odpowiednio duża redukcja może ustabilizować sytuację w ciągu 20-30 lat.

Właściwą odpowiedzią na ryzyko przegrzania planety jest zwiększenie efektywności energetycznej (na przykład poprzez termomodernizację budynków) oraz rezygnacja z paliw kopanych w produkcji energii, a także rozwój systemów jej magazynowania, pozwalających na ustabilizowanie naszego systemu energetycznego. Ogromnie ważne jest również odtworzenie różnorodności biologicznej i naturalnych ekosystemów. Przyczyniają się one do poprawy gospodarki wodnej oraz przeciwdziałają powodziom i niszczeniu gleb.

Czy polskie miasta starają się zapobiec zmianom klimatu?

Stolica przygotowuje Zieloną Wizję Warszawy, która jest odpowiedzią na Raport IPCC. Projekt zawiera komponent klimatyczny (CAP – Climate Action Plan realizowany we współpracy z organizacją C40 Cities i ma na celu wskazanie ścieżki wiodącej do neutralności klimatycznej najpóźniej w 2050 roku. Efektem prac będzie  długofalowy plan działań i inwestycji koniecznych do osiągnięcia tego celu. Ze szczegółami projektu można zapoznać się na specjalnej wirtualnej platformie informacyjnej.

Wnioski z Raportu IPCC zostaną także uwzględnione w innych realizowanych przez Warszawę strategiach działania, tak żeby jak najlepiej wykorzystać ogrom pracy wykonanej przez naukowców. Miasto stopniowo realizuje rekomendacje wypracowane przez Warszawski Panel Klimatyczny, który odbył się w 2020 roku. Dotyczą one m.in. zarządzania energią w budynkach, inwestowania w odnawialne źródła energii czy opracowania zielonych standardów projektowych dla budynków.

Wśród innych działań Warszawy, które wpisują się w zalecenia Raportu IPCC znaleźć można także modernizację energetyczną budynków miejskich, wymianę ok. 40 tysięcy opraw oświetleniowych na warszawskich ulicach na energooszczędne, czy też – prowadzoną od lat – wymianę autobusów miejskich na nowoczesne, nisko- i zeroemisyjne pojazdy. Aktualnie w taborze znajduje się 160 autobusów elektrycznych, 4 hybrydowe i 215 napędzanych skroplonym gazem ziemnym (LNG), których liczba do końca 2022 roku wzrośnie do 345.

Wiedeń finansuje zazielenianie fasad, dachów i dziedzińców. Tak walczy ze zmianami klimatu Nie od dziś wiadomo, że tereny zieleni odgrywają ważną rolę w łagodzeniu  Władze Wiednia realizują nowy program mający łagodzić skutki letnich upałów i zwiększać ochronę bioróżnorodności. Na zazielenianie fasad miejskich, dachów i dziedzińców budynków mieszkańcy mogą uzyskać dotację do 20 tys. euro.
Architektura dla klimatu: kryteria oceny Architekci stają dziś przed wyzwaniem takiego zaprojektowania tkanki miejskiej i pojedynczego budynku, aby z jednej strony stworzyć środowisko odporne na zdarzenia związane ze zmianą klimatu, a z drugiej przyjazne do życia dla mieszkańców. Jerzy Kwiatkowski z Wydziału Instalacji Budowlanych, Hydrotechniki i Inżynierii Środowiska PW o nowych wyzwaniach dla architektury i jej ewaluacji w kontekście zmiany klimatu.
Osiedla modułowe mogą pomóc uchodźcom z Ukrainy. Raport Instytutu Rozwoju Miast i Regionów Osiedla modułowe w średniej wielkości miastach to jedno z rozwiązań dla uchodźców. Radykalnie skracają proces realizacji, a same moduły można poddawać recyklingowi i łatwo przekształcać do konkretnych potrzeb – mówią eksperci Instytutu Rozwoju Miast i Regionów. Właśnie ukazał się raport „Kwestia mieszkaniowa a kryzys uchodźczy. Wspólne wyzwania i rozwiązania dla równoważenia sektora mieszkalnictwa w Polsce”.
Efektywne instrumenty wspierania efektywności energetycznej budynków: raport Stowarzyszenie Fala Renowacji zaprezentowało właśnie raport „Efektywne instrumenty wspierania efektywności energetycznej budynków” z rekomendacjami dla rządzących. Postuluje w nim m.in. podwojenie maksymalnej kwoty dotacji dostępnych w ramach programów typu „Czyste powietrze”, zniesienie limitu dochodów uprawniających do ubiegania się o wsparcie czy utworzenie nowego, ogólnokrajowego instrumentu finansującego kompleksową modernizację budynków publicznych.
Trzecia część raportu IPCC z udziałem badaczy z UW Międzyrządowy Zespół ds. Zmiany Klimatu (IPCC) przedstawił kolejną część szóstego raportu o klimacie Ziemi. Jego współautorem jest dr Jan Witajewski-Baltvilks, kierownik Warszawskiego Ośrodka Ekonomii Ekologicznej UW.
Jak zmiany klimatu wpływają na zasoby wodne? Raport Jak w epoce szybko zmieniającego się klimatu uniknąć problemów z zaopatrzeniem naszych miast w wodę? Powinniśmy zacząć ją oszczędzać, jeszcze bardziej wykorzystując deszczówkę lub tzw. wodą szarą. Ważne jest też tworzenie terenów zieleni i rozszczelnienie powierzchni, by wody opadowe mogły być infiltrowane – piszą eksperci Instytutu Ochrony Środowiska. Właśnie ukazał się opracowany przez nich raport „Zmiany temperatury i opadu na obszarze Polski w warunkach przyszłego klimatu do 2100 roku”.
Polskie Miasta Przyszłości 2050: raport Wśród największych aglomeracji w Polsce to Warszawa ma szansę najszybciej uzyskać status miasta przyszłości. Zaraz za nią są Wrocław i Katowice. Na końcu zestawienia uplasowały się Łódź i Kraków. Autorzy opublikowanego właśnie raportu „Polskie Miasta Przyszłości 2050” brali pod uwagę takie dziedziny jak  praca, mieszkalnictwo, infrastruktura czasu wolnego oraz transport.
Zrównoważony rozwój w polskich firmach architektonicznych, budowlanych i przemysłowych: raport Autodesk 43,5% przedsiębiorstw postrzega zrównoważone praktyki jako ważne, ale w bardzo wielu przypadkach brakuje do tego zagadnienia formalnego podejścia. Dążenie do jak najniższej emisyjności, analiza danych i ciąg dalszy cyfrowej transformacji to główne trendy w zakresie zrównoważonych działań na najbliższe 5–10 latach. Najnowsze badanie Autodesk pokazuje, na jakim etapie dojrzałości w kontekście zrównoważonego rozwoju są firmy w Polsce.