Architektura MuratorKrytykaWarszawa rysuje Skopje: nowa publikacja Centrum Architektury

Warszawa rysuje Skopje: nowa publikacja Centrum Architektury

Nakładem Centrum Architektury ukazała się książka „Warszawa rysuje Skopje” autorstwa Kingi Nettmann-Multanowskiej. Autorka, od lat niestrudzenie badająca polskie wątki na terenie Gruzji i Macedonii Północnej, odkrywa przed czytelnikiem wciąż mało znaną historię udziału architektów z Polski w odbudowie Skopje po tragicznym trzęsieniu ziemi z 1963 roku.

Warszawa rysuje Skopje: nowa publikacja Centrum Architektury
Z prawej okładka książki „Warszawa rysuje Skopje”, z lewej – autorka, Kinga Nettmann-Multanowska; fot. Matylda Multanowska

„Warszawa rysuje Skopje” to historia wielkiego międzynarodowego sukcesu polskiego soft-power, opartego na wiedzy i doświadczeniu warszawskich urbanistów, którzy wzięli udział w odbudowie macedońskiej stolicy po trzęsieniu ziemi z 1963 roku. Pracujący w Skopje zespół tworzyli ludzie o wyjątkowych życiorysach – m.in. Stanisław „Agaton” Jankowski, Stanisław „Orsza” Broniewski, Bohdan Jastrzębski, Zbigniew Galperyn, Kazimierz Marczewski czy Juliusz Wilski. Dyrektorem projektu planu ogólnego Skopje z ramienia Funduszu Specjalnego ONZ był z kolei Adolf Ciborowski, a autorami charakterystycznego, usytuowanego na wzgórzu gmachu Muzeum Sztuki Nowoczesnej – zespół „Tygrysów”, czyli Wacław Kłyszewski, Jerzy Mokrzyński i Eugeniusz Wierzbicki. Warszawscy urbaniści współpracowali tam z międzynarodowymi sławami, jak Constantinos Doxiadis, Kenzō Tange czy Arata Isozaki.

Książka „Warszawa rysuje Skopje”ma formę reportażu historycznego, zawierającego przeprowadzone w ostatnich latach wywiady z ostatnimi żyjącymi architektami i urbanistami współtworzącymi miasto. Opowieść bazuje na bogatym i unikalnym materiale archiwalnym – zdjęciach, pamiętnikach, listach, dokumentach, m.in. z archiwum MSZ, w tym sprawozdaniach i szyfrogramach. Wedle jednej z najważniejszych reguł dramaturgicznych ta historia zaczyna się od wielkiego trzęsienia ziemi, które w 1963 roku obraca wniwecz 65 procent zabudowy Skopje. W swoim pieczołowitym dziele autorka splata losy Warszawy i macedońskiej stolicy; ludzki dramat, niepewność, rozpacz, a potem niezwykła mobilizacja i triumf ducha to wątki, które znamy z własnego podwórka. Napisana ze swadą, gatunkowo różnorodna i gęsta od informacji opowieść o odrodzeniu miasta jest przede wszystkim wielką pochwałą solidarności – recenzuje pisarka Małgorzata Rejmer.

Kinga Nettmann-Multanowska z wykształcenia jest anglistką, z zawodu – menadżerką kultury. W latach 2014–2018 mieszkała w Skopje, organizując tam wiele wystaw i wydarzeń dotyczących m.in. architektury i urbanistyki. Była też inicjatorką ustanowienia nagrody Tygrysów dla najlepszej pracy magisterskiej obronionej na Wydziale Architektury Uniwersytetu świętych Cyryla i Metodego w Skopje.

Warszawa rysuje Skopje: nowa publikacja Centrum Architektury
Jak Polacy odbudowywali Skopje – spotkanie z Suchorzewskim, Furmanem i Wyporkiem Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie zaprasza na spotkanie z Wojciechem Suchorzewskim, Stanisławem Furmanem oraz Bogdanem Wyporkiem z polskiego zespołu przygotowującego plan ogólny odbudowy Skopja po trzęsieniu ziemi w 1963 roku. Rozmowę poprowadzi Wojciech Kosiński z Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej.
Nie tylko muzeum Tygrysów – polska pomoc dla zniszczonego Skopje O odbudowie Skopje po tragicznym trzęsieniu ziemi z 1963 roku oraz udziale w całym przedsięwzięciu także polskich architektów opowiada krótki film wyprodukowany na zlecenie Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP oraz wystawa w krakowskim MCK.
MUR. Ilustrowany atlas architektury Muranowa – pomóż go wydrukować! Centrum Architektury prowadzi zbiórkę na druk ósmego tomu z serii ilustrowanych atlasów warszawskiej architektury. Książkę, tym razem poświęconą dzielnicy Muranów, napisali Beata Chomątowska, Grzegorz Piątek i Katarzyna Uchowicz.
Lista nieobecności: Janusz Sepioł o Archiprzewodniku Roberta Koniecznego i Tomasza Malkowskiego Lista obiektów zebranych w Archiprzewodniku budzi kilka zasadniczych pytań dotyczących całych obszarów nieobecności. Właściwie nie ma tu wsi. Trudno też znaleźć jakieś realizacje urbanistyczne. Nie ma architektury przemysłowej ani obiektów inżynierskich. Państwo jako inwestor, poza sferą kultury, właściwie nie istnieje.
Alcazar: uniwersalna opowieść o patologiach przemysłu budowlanego Nakładem Centrum Architektury wyszedł kolejny komiks. „Alcazar” Simona Lamoureta to fabularyzowana opowieść o pracownikach na indyjskiej budowie, ukazująca nepotyzm, opóźnianie wypłat, przemocowe relacje i łapówkarstwo.
„Architektki” Agaty Twardoch: 19 inspirujących rozmów z wyjątkowymi architektkami „Ta książka powstała ze złości” – pisze autorka we wstępie. „Złości na to, że kobietom w świecie architektury jest trudniej, są mniej doceniane i rzadziej nagradzane. I to nie dlatego, że są niewystarczająco dobre”. Właśnie ukazały się „Architektki” Agaty Twardoch, a my jesteśmy partnerem tej publikacji.
Archiprzewodnik po Polsce: Konieczny i Malkowski tym razem oprowadzają po polskiej architekturze współczesnej „Archiprzewodnik po Polsce” prezentuje nie tylko nowe polskie ikony, nagradzane w najważniejszych konkursach, ale też subiektywny wybór realizacji, które – zdaniem autorów – wyróżniają się innowacyjnym myśleniem o architekturze. Robert Konieczny i Tomasz Malkowski tym razem zabierają nas w podróż po polskich miastach i miasteczkach, wskazując zarówno przełomowe gmachy publiczne, jak i domy jednorodzinne czy obiekty małej architektury.
ArchiKod: nowa książka Czesława Bieleckiego Zachęta — Narodowa Galeria Sztuki i Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki zapraszają na premierę książki „ArchiKod” Czesława Bieleckiego oraz spotkanie z autorem. „Architektura-murator” jest patronem medialnym publikacji.