Architektura MuratorKrytykaZbliżenie miasta do rzeki – o nowych bulwarach nad Odrą Tomasz Głowacki

Zbliżenie miasta do rzeki – o nowych bulwarach nad Odrą Tomasz Głowacki

Inwestycja to udana rewitalizacja Promenady Staromiejskiej z 1813 roku, lecz także jedna z pierwszych współcześnie prób zbliżenia miasta do rzeki. W położonym nad rozbudowaną siecią kanałów Wrocławiu bezpośredni kontakt z wodą wciąż jest bowiem utrudniony lub wręcz niemożliwy. Na szczęście początek XXI wieku przynosi dobre zmiany, wpisane w politykę miasta i w miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego – pisze Tomasz Głowacki.

Bulwary nad Odrą we Wrocławiu
Rewitalizacja Promenady Staromiejskiej z 1813 roku jest jedną z pierwszych współczesnych prób zbliżenia miasta do rzeki; widok z góry na jej środkowy odcinek – nadwodny amfiteatr i zielony plac przed głównym gmachem ASP; fot. Maciej Lulko

Bulwar Dunikowskiego i Kaczyńskich po gruntownej przemianie stał się bez wątpienia nader atrakcyjną przestrzenią publiczną. Poza miejscem rekreacji stanowi wszak ważne połączenie pieszo-rowerowe w centrum Wrocławia, które spina miasto od mostu Piaskowego przy starówce do mostu Grunwaldzkiego, prowadzącego na Szczytniki, Biskupin i Sępolno. W przeszłości międzywojennej Promenade an der Oder tętniła życiem towarzyskim za sprawą rozległej przystani dla statków, do której cumowały wspaniałe wycieczkowe parowce.

Bulwary nad Odrą we Wrocławiu
Widok z amfiteatru na Odrę w stronę wyspy Piasek i Ostrowa Tumskiego; oryginalną scenerię między rzędami amfiteatru utworzą wysokie trawy piórkówki, za którymi będzie się można schować jak w szuwarach (na zdjęciu trawy jeszcze w pełni nie wyrosły i są niewysokie); fot. Maciej Lulko

Inwestycja to udana rewitalizacja Promenady Staromiejskiej z 1813 roku, lecz także jedna z pierwszych współcześnie prób zbliżenia miasta do rzeki. W położonym nad rozbudowaną siecią kanałów Wrocławiu bezpośredni kontakt z wodą wciąż jest bowiem utrudniony lub wręcz niemożliwy. Na szczęście początek XXI wieku przynosi dobre zmiany, wpisane w politykę miasta i w miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. Ich realizacja nie jest jednak łatwa, głównie ze względu na trudne i długotrwałe negocjacje z Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej. Zapewnienie ciągłości promenady i połączenia dwóch bulwarów kładką pieszo-rowerową pod mostem Pokoju wymagało od projektantów dodatkowej pracy i starań, zanim kolejne wersje przejścia, wsparte obliczeniami hydrogeologów oraz opiniami inżynierów, uzyskały akceptacje RZGW. Efekt jest niezwykle budujący. Powstał szeroki chodnik, wspornikowo zamocowany do przyczółka mostu, który łagodnymi rampami łączy się z promenadą.

Bulwary nad Odrą we Wrocławiu
Na trasie bulwaru Dunikowskiego nie zabrakło pomników i rzeźb, w tym Ptaków Magdaleny Abakanowicz wyeksponowanych na tle rzeki i nieba przy Muzeum Narodowym. Meble miejskie dostarczyły firmy mmcité i Escofet; widok w kierunku Wzgórza Polskiego i Bastionu Ceglarskiego; fot. Maciej Lulko

Spacer tym nowym korso stwarza nie lada przyjemność. Wzrok ma szansę nacieszyć się widokami mijanych budowli, drzew oraz roślinnej i kamiennej topografii. Zmieniając poziomy, od podestów przy rzece do najwyższych wzniesień Wzgórza Polskiego, możemy obserwować nadodrzański krajobraz z różnych perspektyw.

Oba bulwary, choć tworzą spójną architektonicznie wypowiedź, różnią się atmosferą, wynikającą przede wszystkim z istniejącego otoczenia i odmiennej szerokości promenad. W bulwarze Dunikowskiego dominuje parkowy charakter. Szeroką aleję lip i klonów wzbogacają łany trawy ozdobnej oraz trójkształtne, trawiaste wzniesienia, odgradzające od ruchu ulicznego. Po drodze od mostu Piaskowego mijamy ponadstuletnie zabytki: Halę Targową, budynek ASP, Bastion Ceglarski, Zatokę Gondoli oraz gmach Muzeum Narodowego. Nowym bohaterem tej przestrzeni jest nadwodny amfiteatr, którego scenę stanowi szerokie nabrzeże cumownicze dla małych jednostek pływających. Interwencja zmieniła całkowicie wizerunek dawnego bulwaru, oddzielonego od wody pionem ściany oporowej. Teraz łamane linie amfiteatralnych siedzisk i stopni schodzą do poziomu wody, podobnie jak przecinająca je centralnie szeroka pochylnia, dostosowana również dla niepełnosprawnych.

Bulwary nad Odrą we Wrocławiu
Widok w kierunku mostu Piaskowego i budynku filologii UWr; amfiteatr przy bulwarze Dunikowskiego jest licznie odwiedzany przez mieszkańców i turystów, nie tylko w słoneczne dni; fot. Maciej Lulko

Oblicze bulwaru Kaczyńskich w dużym stopniu determinuje monumentalna fasada Urzędu Wojewódzkiego, rozciągnięta po łuku wzdłuż rzeki. Aranżacja tego odcinka została podporządkowana jego symetrycznemu układowi i oczywiście Odrze. Na osi portyku ulokowano olbrzymią, czerwoną „pufę”, a po obu jej stronach biegną „schody” betonowych siedzisk, zakończone drewnianymi pomostami. Jeszcze niżej, tuż nad taflą, rozgrywa się dodatkowy poziom dwóch przystani wodnych w formie pływających kei, do których prowadzą ruchome trapy. Kamienne nabrzeże z masywem gmachu w tle łagodzą płaszczyzny drewnianych deków i zielone pnącza porastające stalowe barierki.

Bulwary nad Odrą we Wrocławiu
Widok z mostu Grunwaldzkiego, w kierunku mostu Pokoju; bulwar Marii i Lecha Kaczyńskich przebiega po łuku podobnie jak towarzysząca mu fasada monumentalnego gmachu Urzędu Wojewódzkiego; kamienną promenadę ze schodkowymi siedziskami uzupełnia drewniany podest wraz z pływającymi kejami przystani wodnych; fot. Maciej Lulko

Bulwar jest przestrzenią dostępną i przyjazną dla wszystkich: zarówno dla rodziców z małymi dziećmi, deskorolkarzy, kajakarzy czy osób poruszających się na wózkach. Oferuje przy tym różnorodne sposoby jej użytkowania – można porozmawiać i posiedzieć w spokoju, można biegać i jeździć rowerem, można powędkować. Jest w końcu miejscem spotkań i imprez. Na przystaniach, jak dawniej, cumują statki spacerowe i łodzie, a z nurtu śródmiejskiej Odry coraz chętniej korzystają wodniacy. Powraca entuzjazm wrocławian do spędzania wolnego czasu nad rzeką, a z nim powojenne hasło: pracujesz na lądzie, odpoczywaj na wodzie.

Zielone śródmieście we Włocławku coraz bliżej realizacji Nowy „zielony korytarz” połączy park Łokietka z usytuowanym w samym centrum Włocławka placem Wolności. Projekt ponad 700-metrowego ciągu zieleni i różnych stref aktywności opracowało Małeccy Biuro Projektowe.
Cztery lekcje od Aliny Scholz dla burmistrzów Zakliczyna, Kutna, Leżajska oraz innych miast, gdzie w wakacje można usmażyć jajko na betonowym rynku Dyskusja nad opacznie rozumianą modernizacją rynków i placów trwa kolejny sezon. Inicjatorki Balu architektek tym razem przygotowały krótki poradnik dla decydentów: „Cztery lekcje od Aliny Scholz, wybitnej, polskiej architektki krajobrazu, dla burmistrzów Zakliczyna, Kutna, Leżajska oraz innych miast, gdzie można w wakacje usmażyć jajko na betonowym rynku”.
Plac Pięciu Rogów: miejska oaza, betonowa pustynia czy zwornik łączący różne przestrzenie i funkcje miasta? Po sześciu latach od rozstrzygnięcia konkursu oficjalnie otwarto tzw. plac Pięciu Rogów u zbiegu ul. Chmielnej, Zgoda, Szpitalnej i Brackiej w Warszawie. Realizacja pracowni WXCA i Kacpra Ludwiczaka budzi sprzeczne opinie, od pochwał za stworzenie nowego salonu miasta, po krytykę za niewielką ilość zieleni.
Plaża Romantyczna w warszawskim Wawrze Dla projektantów najważniejszą wartością miejsca był jego naturalny charakter. Do przekształceń użyli języka stworzonego przez przyrodę. O nowej realizacji pracowni projektowej Karola Żurawskiego pisze Jerzy S. Majewski.
SORRY: Rajkowska przeciw łamaniu praw migrantów Przy poznańskiej Kaponierze powstał betonowy mur z odłamkami szkła na szczycie. To instalacja SORRY Joanny Rajkowskiej. Rzeźba nawiązuje do muru budowanego na granicy polsko-białoruskiej.
Pamięci mieszkańców getta: nowy monument na cmentarzu żydowskim w Warszawie Jeden z największych masowych grobów w Europie otrzymał nową oprawę. Na cmentarzu żydowskim w Warszawie, w miejscu spoczynku tysięcy mieszkańców getta, powstało przejmujące założenie pomnikowe według projektu biura Archiworks.