90 lat temu złożyli go z dwóch gigantycznych konstrukcji. San Francisco-Oakland Bay Bridge

Dokładnie 90 lat temu, 12 listopada 1936 roku, otwarto San Francisco-Oakland Bay Bridge. Monumentalna przeprawa przez zatokę była jednym z największych osiągnięć inżynierii swoich czasów. W rzeczywistości powstały dwa różne mosty, połączone tunelem przebitym przez wyspę Yerba Buena.

Stalowy, wiszący most Bay Bridge w San Francisco we mgle. O historii tej konstrukcji przeczytasz w serwisie Architektura.
Autor: ChristianSchd/ CC BY-SA 3.0 Zachodnia część mostu
Piotr Kalbarczyk: Czy architektura i urbanistyka mogą przeciwdziałać samotności?

Bay Bridge otwarto 12 listopada 1936 roku

90 lat temu, około wpół do pierwszej po południu 12 listopada 1936 roku prezydent USA Franklin D. Roosevelt uruchomił z Białego Domu sygnał świetlny, który oznaczał oficjalne otwarcie San Francisco-Oakland Bay Bridge. Po moście ruszyły kolumny samochodów, a wydarzeniu towarzyszyły kilkudniowe uroczystości. Budowa przeprawy trwała zaledwie trzy lata i pięć miesięcy - pierwsze prace ruszyły latem 1933 roku.

Zobacz także: Fiński „Klejnot Koronny” otwarty. Najdłuższy most w kraju, na który nie wjedziesz autem

W chwili ukończenia Bay Bridge był najdłuższą przeprawą nad wodą i najdroższym mostem swoich czasów. Mierzy 13,7 km (tyle mniej więcej wynosi szerokość całego Bielska-Białej), a kosztował ok. 77,2 miliona dolarów. Nie powstał jednak jako jedna jednolita konstrukcja. Inżynierowie wykorzystali wyspę Yerba Buena pośrodku zatoki i podzielili trasę na dwa zasadniczo różne odcinki.

Dwa mosty i tunel przez wyspę Yerba Buena

Od strony San Francisco zaprojektowano niezwykły układ dwóch kolejnych mostów wiszących. W moście wiszącym jezdnia podwieszona jest do ogromnych stalowych lin rozpiętych pomiędzy wysokimi wieżami. Tutaj dwie takie konstrukcje spotkały się przy potężnym sztucznym zakotwieniu ustawionym pośrodku zatoki. Każde z głównych przęseł miało około 704 m długości. To rozwiązanie uznawano za jedną z najważniejszych innowacji konstrukcyjnych całej przeprawy.

Po dotarciu do Yerba Buena droga nie omijała wyspy, lecz przechodziła przez jej wnętrze. Powstał tam dwupoziomowy tunel, określany wówczas jako największy tego rodzaju na świecie. Za wyspą, w kierunku Oakland, znajdował się pierwotnie most wspornikowy. W takiej konstrukcji wielkie stalowe ramiona wysuwają się z podpór i równoważą wzajemnie swój ciężar. Główne przęsło tej części miało około 427 m.

Galeria: Najdłuższy most Finlandii - nie wjedziesz na niego autem

Stal, nity i fundamenty na dnie zatoki

Skala budowy wymagała rozwiązywania problemów, z którymi wcześniej inżynierowie mierzyli się znacznie rzadziej. Fundamenty trzeba było posadowić głęboko pod wodą, wykorzystując między innymi kesony - ogromne komory pozwalające prowadzić prace na dnie w warunkach sprężonego powietrza. ASCE wskazuje właśnie zastosowanie takich konstrukcji jako jedno z rozwiązań, które umożliwiło realizację przeprawy.

Zobacz także: Spawany cud inżynierii w Maurzycach i inne, uratowane, zabytkowe cudo techniki

Główne elementy mostu wykonano ze stali, natomiast fundamenty i płyty jezdni - z żelbetu. Stalowe części łączono przede wszystkim nitami. Bay Bridge od początku miał dwa poziomy. Górny przeznaczono dla sześciu pasów ruchu samochodowego. Na dolnym znajdowały się trzy pasy dla cięższych pojazdów oraz dwa tory kolei podmiejskiej; pociągi zaczęły korzystać z przeprawy w 1939 roku.

W przeciwieństwie do Golden Gate Bridge, którego historia jest silnie związana z nazwiskiem Josepha Straussa, Bay Bridge był wynikiem pracy dużego zespołu inżynierów. Głównym inżynierem przedsięwzięcia został C.H. Purcell, który stworzył radę projektową złożoną zarówno ze specjalistów stanowych, jak i uznanych konstruktorów, w tym Ralpha Modjeskiego i Charlesa Derletha. To właśnie zespół zdecydował o połączeniu mostów wiszących od zachodu z konstrukcją wspornikową od wschodu.

Dzisiejszy Bay Bridge nie jest już w całości mostem z 1936 roku

Trzęsienie ziemi Loma Prieta z 17 października 1989 roku uszkodziło wschodnią część przeprawy - fragment górnej jezdni runął na poziom znajdujący się poniżej. Katastrofa stała się impulsem do wielkiego programu zabezpieczeń sejsmicznych kalifornijskich mostów.

Historyczny zachodni odcinek Bay Bridge został wzmocniony, ale starą konstrukcję między Yerba Buena a Oakland zastąpiono całkowicie nowym mostem. Nowe wschodnie przęsło otwarto we wrześniu 2013 roku, a rozbiórkę poprzednika zakończono w 2018 roku. 90-letni San Francisco-Oakland Bay Bridge jest dziś połączeniem dwóch epok inżynierii - monumentalnej stalowej konstrukcji lat 30. i przeprawy zaprojektowanej już z myślą o współczesnych wymaganiach sejsmicznych.

Podcast Architektoniczny
Ile jest warta najdroższa działka świata? Polska na Biennale Architektury w Wenecji 2027