Spis treści
Stara sosna wyznaczyła miejsce dla nowego domu
Ma pochylony pień i nieregularną koronę, a jej sylwetkę ukształtowało wieloletnie wystawienie na działanie wiatru. Stara sosna - rosnąca niemal pośrodku jednej z poznańskich działek - mogłaby spokojnie zostać uznana za przeszkodę w realizacji nowej inwestycji.
Architekci z pracowni PL.architekci postanowili jednak potraktować ją inaczej. Drzewo podyrygowało ich koncepcją - to wokół niego zorganizowali przestrzeń posesji, wytyczając przebieg dojścia do budynku i zjazdu do podziemnego garażu. Obie drogi rozchodzą się po przeciwnych stronach sosny, pozostawiając jej wydzieloną przestrzeń. Łagodnie zakrzywiona rampa prowadząca na niższy poziom działki podkreśla centralne położenie drzewa. Nazwa realizacji – Dom wokół drzewa – odnosi się nie tylko do bryły, ale też do sposobu zagospodarowania całej posesji.
Czytaj także: Życie w Architekturze 2025. dom betOnowy. PL.ARCHITEKCI
Sosna nie była jedynym ograniczeniem, które architekci przemianowali na fundament swojej koncepcji. Podobną rolę spełniło nachylenie terenu. Zamiast niwelować różnice wysokości i przygotowywać płaską platformę pod budowę, projektanci zdecydowali się wykorzystać naturalny spadek gruntu do rozplanowania funkcji na dwóch poziomach.
W efekcie od strony wejścia dom sprawia wrażenie jednokondygnacyjnego pawilonu, choć w rzeczywistości ma dwie kondygnacje. Górną przeznaczono na podstawowe funkcje mieszkalne, zapewniając im bezpośredni kontakt z ogrodem. Niżej, w części zagłębionej w skarpie, umieszczono garaż, strefę spa oraz przestrzeń rekreacyjną, wykorzystywaną między innymi do wspólnego oglądania filmów. Tym samym ograniczono widoczność pomieszczeń pomocniczych i garażu, które w tradycyjnym układzie zajmowałyby znaczną część elewacji. Wjazd poprowadzono po łuku, a towarzyszące mu ściany oporowe wprowadzają do kompozycji miękkie linie, które kontrastują z prostokreślną geometrią domu.
Beton, szkło i drewno w dwóch poziomach
Bryłę domu zbudowano z odcinających się od siebie płaszczyzn poziomych i pionowych. Ciemne, horyzontalne elementy dachu oraz stropu (którego przedłużeniem jest taras) zestawiono z masywnymi betonowymi ścianami. Te ostatnie, poza funkcją konstrukcyjną, dodatkowo porządkują widoki. Ich rozmieszczenie wyznacza kierunki patrzenia z wnętrz na ogród, a jednocześnie wpływa na sposób postrzegania budynku z zewnątrz. Pomiędzy betonowymi płaszczyznami znalazły się rozległe przeszklenia, otwierające pomieszczenia mieszkalne na otaczającą zieleń. Monumentalność poszczególnych elementów równoważy transparentność dużych fragmentów elewacji. Istotna jest również sama faktura betonu.
Na jego powierzchni pozostawiono odciski drewnianego szalunku. Materiał zyskał wyraźny rysunek, odróżniający go od typowo gładkich, przemysłowych powierzchni. Surowość zewnętrznej architektury nie znajduje jednak swojej bezpośredniej kontynuacji we wnętrzach. Tutaj dominują drewno, naturalne tkaniny i stonowana kolorystyka oparta na odcieniach ziemi. Drewniane okładziny ścienne ocieplają pomieszczenia, a lniane zasłony pozwalają regulować stopień ich otwarcia na otoczenie.
Nie oznacza to jednak całkowitego rozdzielenia obu światów. Duże przeszklenia zapewniają kontakt wzrokowy z ogrodem, a bezpośrednie wyjście z górnego poziomu umożliwia korzystanie z przestrzeni zewnętrznej jako przedłużenia części mieszkalnej. W rezultacie dom, mimo znacznej kubatury i wyrazistej geometrii, został rozplanowany tak, aby najważniejsze pomieszczenia pozostawały w bliskiej relacji z terenem.
Dom wokół drzewa doceniony w konkursie NAWW
Dom wokół drzewa znalazł się wśród pięciu realizacji nominowanych w kategorii dom jednorodzinny w siódmej edycji Nagrody Architektonicznej Województwa Wielkopolskiego. Konkurs organizowany przez poznański oddział Stowarzyszenia Architektów Polskich oraz Wielkopolską Okręgową Izbę Architektów RP obejmuje realizacje powstałe w regionie w ciągu pięciu lat poprzedzających daną edycję.
W tegorocznym zestawieniu, obok projektu PL.architekci, znalazły się między innymi Dom wśród drzew pracowni Wrzeszcz Architekci, Dom w Lisówkach autorstwa Pracowni Architektury P3 oraz Dom w Mosinie zaprojektowany przez Studio GAB. Co ciekawe, PL.architekci otrzymali w tej kategorii aż dwie nominacje – drugą za Dom z brzozami. Ostatecznie główną nagrodę w kategorii dom jednorodzinny przyznano realizacji Studia GAB, natomiast Dom wokół drzewa zdobył wyróżnienie.
Poznańska willa została również nominowana do nagrody Polski Cement w Architekturze SARP 2025.
Kiedy istniejące drzewa wyznaczają granice zabudowy
Dom wokół drzewa wpisuje się w coraz wyraźniej widoczny w polskiej architekturze mieszkaniowej sposób projektowania, w którym zastane drzewa wpływają na usytuowanie budynków, ich kubaturę, przebieg elewacji, a niekiedy nawet układ konstrukcyjny.
Podobne rozwiązania wielokrotnie opisywaliśmy na łamach „Architektury-murator”. W Domu S31 w Podkowie Leśnej projektu MFRMGR Architekci granice zabudowy wyznaczył starodrzew, a instalacje poprowadzono między korzeniami.
Z kolei w Domu z Polaną pracowni 77Studio Architektury forma budynku została podporządkowana naturalnej przestrzeni otoczonej sosnami. Jeszcze inną strategię przyjęło Studio GAB, projektując Dom w Mosinie na skraju Wielkopolskiego Parku Narodowego. Tam trzy bryły rozmieszczono pomiędzy istniejącymi drzewami, wykorzystując wolne od nich fragmenty działki. W każdym z tych przypadków architektura powstała nie przez całkowite przekształcenie terenu, lecz przez poszukiwanie miejsca dla nowej zabudowy w zastanym krajobrazie.
